Là nơi trở về...

Bản thân tôi cũng thích, nhưng hơn một ngàn ngày trôi qua, tôi vẫn chưa thân thuộc. Mỗi lần trở lại thành phố, dù chỉ trong vài ngày ngắn ngủi, tôi mới có cảm giác trở về…

Hè năm 2000, tôi lần đầu đặt chân đến TP.HCM để thi đại học. Mẹ ốm yếu không tiện đưa tôi đi, một mình tôi khăn gói lên đường làm sĩ tử. Lúc xuống bến xe Miền Đông, ông trời đón tôi bằng cơn mưa xối xả.

Thấy tôi ngơ ngác đứng trú mưa, chú xe ôm đến hỏi thăm, tôi đưa tờ giấy ghi địa chỉ, chú chở tôi dưới màn mưa trắng xóa. Hai chú cháu ướt sũng dù có tấm áo mưa cũ của chú, tôi chỉ có thể che chắn chiếc ba lô chứa sách vở cho khỏi ướt.

Nhớ ra mình chưa hỏi giá tiền, tôi ngập ngừng thì chú cười, "Thấy con một mình đi thi, chú chở giùm, không lấy tiền". Giữa cơn mưa lạnh buốt mà lòng tôi ấm lạ.

Chuyện "chở giùm" lặp lại vào ngày đầu tiên tôi đến Trường đại học Bách khoa với tư cách là tân sinh viên. Ông trời tiếp tục "ưu ái" tôi bằng cơn mưa trắng trời. Tôi dáo dác tìm, vẫy những chiếc xe máy đang chạy trốn mưa.

Vài người lướt qua, có một chú dừng lại. Tôi sợ trễ học, vừa leo lên xe vừa đọc địa chỉ, nói chú ráng chạy nhanh cho kịp giờ. Đến trường, tôi loay hoay tìm ví thì chú lắc đầu, "Chú không phải xe ôm, chở giùm con". Rồi chú chạy xe đi trong sự ngạc nhiên của tôi. Lời cảm ơn với theo, không biết chú có kịp nghe.

Lúc chưa lên thành phố, tôi nghĩ người ở đây kiêu kỳ, khó gần. Thế nhưng suốt bốn năm rưỡi đại học, tôi nhận biết bao sự quan tâm yêu thương của bạn bè. Tuần đầu đi học, cô bạn Thanh Xuân và anh bạn Thái Thịnh nhà ở cùng hướng với tôi thay nhau đón đưa giúp tôi quen đường.

Nhập học không bao lâu, tôi đến trung tâm nhận các lớp dạy kèm để có tiền trang trải, có những chỗ rất xa, ngược hướng với chỗ trọ, mà tôi thì đi xe đạp. Tan học, tôi len lén giở bản đồ ra tìm đường đi, sợ các bạn thấy sẽ cười mình nhà quê.

Một lần, cô bạn Mỹ Ngọc trải tấm bản đồ ra giữa bàn, nhìn tôi cười, "Thành phố nhiều đường lắm, đâu phải ai cũng rành, bạn muốn đi đâu mình chỉ cho".

Sau đợt học quân sự, tôi kết thân vài bạn. Lê Trinh, cô bạn ở gần trường thường rủ cả bọn về ăn cơm. Mẹ của Trinh đem hết món nọ đến món kia đãi lũ sinh viên ốm đói. Lúc bác mang đĩa rau lên thì đĩa thịt đã không còn. Bác cười hiền, "Tụi này ăn độn thịt không ta".

Nhiều năm sau khi ra trường, tôi vẫn đến "ăn chực" nhà bác, để cảm nhận không khí ấm áp của gia đình. Những lúc tôi ốm đau thiếu thốn, đều nhờ các bạn chăm sóc giúp đỡ.

Vào học kỳ cuối (đầu năm 2005), vừa làm luận văn tôi vừa phỏng vấn tìm việc. Vòng đầu tổ chức tại trường, các vòng sau tại văn phòng công ty ở tòa nhà Metropolitan, đường Đồng Khởi.

Tôi đạp xe đến, chưa hết choáng ngợp trước vẻ hào nhoáng liền bối rối khi nghe chú bảo vệ nói "Ở đây không giữ xe đạp". Tôi luống cuống chưa biết để xe ở đâu vì đã sát giờ phỏng vấn. Thấy vậy chú nói: "Để chú dắt qua trường học gửi cho, con vô đi kẻo trễ".

Phỏng vấn xong, chú lấy xe về trao tận tay tôi, hỏi thăm: "Sao! Nhắm có đậu hông?". Khi đi làm, mỗi lần gặp, hai chú cháu tủm tỉm nhắc lại kỷ niệm khó quên.

Làm việc hơn một năm, tôi sắm được chiếc xe máy. Một lần chạy đến khúc cua đường Đồng Nai ra Tô Hiến Thành, tôi quẹo gấp té rầm, chân kẹt vô miệng cống. Tôi chưa kịp hoàn hồn, ngồi im "giữ nguyên hiện trường" thì chú xe ôm gần đó chạy vội tới dựng xe, đỡ tôi dậy.

Nhìn cái chân máu me của tôi, chú sốt sắng gửi xe giúp rồi đưa tôi đến Bệnh viện Trưng Vương gần đó. Chú dặn: "Xong rồi thì về lấy, nói là chú Tâm gửi, không mất đâu, đừng lo". Tôi "dạ" nhưng bụng không yên, gia tài của tôi, tích góp mãi mới sắm được.

Lúc đến bệnh viện, tôi gửi tiền, chú lắc đầu, "Chú chở giùm, thôi lo cái chân đi". Băng bó xong, tôi nhờ hai người bạn đến lấy xe. Chú Tâm không có đó. Thấy tôi, chị chủ nhà vui vẻ dắt xe ra, không quên dặn dò "Mai mốt cẩn thận nghen".

Tôi gửi biếu chị ít bánh trái và gửi phần chú Tâm, chị nhận giùm chú, từ chối phần mình, "Chuyện nhỏ, có gì đâu". Tôi nói mãi chị mới chịu nhận.

Hai mươi ba năm sống ở thành phố, những chuyện nhỏ như thế tôi gặp không biết bao lần. Dù cuộc sống hối hả nhưng ai cũng sẵn lòng dừng lại, giúp đỡ người khác khi cần, thế hệ này tiếp nối thế hệ kia, như lẽ tự nhiên, như bản tính, như hệ gene vốn có của người dân thành phố.

Trời mưa đường ngập, xe chết máy, có người ra đẩy giúp. Dọc các vỉa hè, nhiều đội cắt tóc miễn phí. Những tủ quần áo "ai thừa thì tặng, ai cần thì lấy". Buổi tối, bao chuyến xe rong ruổi trao phần cơm cho những mảnh đời lang thang cơ nhỡ. Tủ bánh mì từ thiện khắp các ngả đường, giúp người túng thiếu qua cơn đói lòng.

Bình nước đặt ven đường, ai khát ghé uống, ít nhiều làm dịu cái nắng gay gắt, mát lòng anh xe ôm, chị bán vé số. Những đợt cứu trợ khi thiên tai bão lũ... Những nghĩa cử ấy chứa cả tấm lòng hào sảng đùm bọc của người phương Nam. Không biết tự lúc nào, tôi đã xem thành phố này là quê hương thứ hai của mình, để yêu, để nhớ, khi đi xa lại muốn quay về.

Mới đây, con gái tám tuổi của tôi viết bài tập làm văn, có mấy câu, "Tôi yêu những con người đạo đức luôn giúp đỡ người gặp khó khăn. Tôi quý thành phố của tôi". Cứ mỗi dịp Tết hay nghỉ hè con lại nhắc, "Mẹ ơi, con muốn về nhà ở TP.HCM!".