Lo ngại bạo lực leo thang từ kế hoạch nới lỏng kiểm soát súng của ông Trump

Theo báo New York Times ngày 5-7, chính quyền ông Trump đang xúc tiến bãi bỏ hơn 30 quy định về súng đạn, đánh dấu sự thay đổi mạnh mẽ tại Cục Rượu, Thuốc lá, Súng và Chất nổ Mỹ (ATF) - cơ quan liên bang chịu trách nhiệm thực thi luật súng đạn.

Đảo ngược hàng loạt chính sách

Kể từ khi trở lại Nhà Trắng vào đầu năm ngoái, chính quyền ông Trump đã bãi bỏ nhiều chính sách kiểm soát súng quan trọng, trong đó cách tiếp cận "không khoan nhượng" đối với các đại lý súng nhiều lần vi phạm luật.

Chính sách này từng cho phép ATF thu hồi giấy phép của những đại lý bị phát hiện làm giả hồ sơ kinh doanh, bỏ qua bước kiểm tra lý lịch hoặc bán súng cho người bị cấm sở hữu. Hơn 600 giấy phép đã bị thu hồi trước khi ATF hủy bỏ chính sách vào tháng 5-2025.

Trong gói 34 quy định được thảo luận vào cuối tháng 4 vừa qua, tiêu chuẩn thu hồi giấy phép kinh doanh súng sẽ được nâng lên, theo đó ATF phải có bằng chứng cho thấy đại lý biết rõ mình đang vi phạm luật.

Chính cơ quan này dự báo số giấy phép bị thu hồi sẽ "giảm đáng kể" nếu các đề xuất này có hiệu lực.

Các thay đổi khác bao gồm chấm dứt kiểm soát chặt chẽ giá đỡ ổn định - phụ kiện súng từng được dùng trong nhiều vụ xả súng hàng loạt. Chính ATF thừa nhận phụ kiện này có thể tạo ra "các loại vũ khí nguy hiểm, dễ giấu".

Chính quyền cũng đề xuất khôi phục "lỗ hổng hội chợ súng", xóa bỏ yêu cầu kiểm tra lý lịch tại các hội chợ súng và một số giao dịch tư nhân - biện pháp từng được dùng để ngăn chặn việc mua súng hộ người khác trái phép.

Đáng chú ý, một đề xuất cho phép thêm nhiều người có tiền sử bệnh tâm thần được sở hữu súng. Chính tài liệu phân tích nội bộ của ATF thừa nhận rủi ro có thể dao động "từ mức tối thiểu đến đáng kể, kể cả các vụ gây thương vong hàng loạt".

Theo đó, người bị cưỡng bức đưa vào cơ sở tâm thần vẫn bị cấm mua súng, nhưng người tự nguyện nhập viện thì không.

Làn sóng thay đổi còn lan sang nhiều cơ quan khác. Bộ Cựu chiến binh Mỹ đang xem xét hủy bỏ quy định cấm các cựu chiến binh cần người giám hộ quản lý trợ cấp mua súng, trong khi Bưu điện Mỹ đề xuất cho phép gửi súng ngắn qua đường bưu điện, lật ngược quy định vốn đã tồn tại gần một thế kỷ.

Tuy nhiên tất cả các biện pháp nới lỏng này hiện vẫn phải chờ lấy ý kiến công chúng, trước khi có thể chính thức áp dụng.

Tranh cãi gay gắt về tính an toàn

Nhà Trắng khẳng định các thay đổi phản ánh cam kết của ông Trump trong việc bảo đảm người Mỹ thực thi đầy đủ quyền theo Tu chính án thứ hai, đồng thời cáo buộc chính quyền tiền nhiệm Joe Biden đã "qua mặt Quốc hội" và sử dụng quy trình ban hành quy định để hạn chế quyền sở hữu súng.

Quyền Bộ trưởng Tư pháp Todd Blanche cho rằng các quy định cũ được soạn thảo mà "không thực sự hiểu các doanh nghiệp súng đạn hoạt động như thế nào hay điều gì thực sự cải thiện an toàn công cộng".

Tuy nhiên giới chuyên gia và các tổ chức phòng chống bạo lực súng đạn đã lên tiếng phản bác.

Bà Kris Brown, Chủ tịch Chiến dịch phòng chống bạo lực súng đạn Brady, cho rằng cách tiếp cận của ông Trump "đưa chúng ta lùi lại 100 năm" và làm suy yếu nghiêm trọng khả năng quản lý ngành công nghiệp súng của ATF.

Bà Marianna Mitchem, cựu quan chức ATF, cảnh báo súng sẽ "dần quay trở lại cộng đồng trong vài năm tới" và dự báo tội phạm bạo lực gia tăng

Ngay cả một số người ủng hộ quyền sở hữu súng cũng chưa hài lòng với các thay đổi này. Ông Erich Pratt, Phó chủ tịch Hiệp hội Chủ sở hữu súng Mỹ, cho rằng việc đơn thuần chỉ quay lại các tiêu chuẩn trước thời ông Biden là chưa đủ.

"Các đề xuất của ATF có cả mặt tốt lẫn mặt chưa đạt yêu cầu. Những người sở hữu súng kỳ vọng nhiều hơn ở Bộ Tư pháp của Đảng Cộng hòa", ông nói.