Trung QuốcCác nhà địa chất học phát hiện mỏ Bayan Obo ở Nội Mông có thể chứa trữ lượng sâu dưới lòng đất lớn gấp nhiều lần so với ước tính hiện nay.
Theo SCMP, mỏ Bayan Obo ở Nội Mông, miền bắc Trung Quốc, là mỏ đất hiếm lớn nhất thế giới với trữ lượng khoảng 100 triệu tấn. Không chỉ đóng vai trò trụ cột của ngành đất hiếm Trung Quốc suốt nhiều thập kỷ, Bayan Obo còn trở thành nguồn cung cấp chủ đạo cho thế giới vào những năm 1990. Tuy nhiên, các nhà địa chất học cho rằng trữ lượng tiềm năng nằm ở độ sâu 500-1.000 m có thể còn lớn gấp nhiều lần ước tính hiện nay.
Trong nghiên cứu công bố trên tạp chí Science Advances, nhà địa chất học Yang Li ở Đại học Bắc Kinh và đồng nghiệp phát hiện mỏ Bayan Obo không hình thành từ một sự kiện địa chất đơn lẻ mà thông qua nhiều giai đoạn hoạt động carbonatite. Đó là quá trình địa chất hình thành carbonatite, một loại đá magma vô cùng hiếm gặp được cấu tạo chủ yếu từ khoáng chất carbonate (hơn 50%) thay vì silicat thông thường. Theo kết quả nghiên cứu, mỏ Bayan Obo không chỉ có carbonatite khoảng 1,3 tỷ năm tuổi mà còn có carbonatite "trẻ" hơn, khoảng 430 triệu năm tuổi, đóng vai trò chủ chốt trong quá trình khoáng hóa.
Theo Yang, khác với các mỏ nông, Bayan Obo gắn liền với những khối carbonatite lớn trải dài sâu dưới lòng đất. Ước tính từ nghiên cứu và phân tích liên quan cho thấy riêng phần tài nguyên đất hiếm tiềm năng ở độ sâu 500-1.000 mét tại mỏ Bayan Obo có thể đạt khoảng 333 triệu tấn.
Mỏ đất hiếm Bayan Obo nhìn từ trên cao. Ảnh: Google Earth
Theo Interesting Engineering, càng xuống sâu, chi phí khai thác càng tăng, đòi hỏi công nghệ phức tạp trong khi rủi ro địa chất cao. Quặng nằm sâu hàng trăm đến hàng nghìn mét dưới lòng đất có thể không phù hợp để khai thác nếu không khả thi về mặt kinh tế. Thách thức thực sự nằm ở khâu tách, lọc, tinh chế và sản xuất đất hiếm thành vật liệu cao cấp có thể sử dụng được.
Nhu cầu đất hiếm ngày càng tăng cao do đây là thành phần cốt lõi để chế tạo nam châm vĩnh cửu, motor xe điện, máy phát turbine gió, trung tâm dữ liệu AI, thiết bị điện tử và công nghệ quốc phòng tối tân. Trung Quốc đang thống trị nguồn cung cấp đất hiếm trên thế giới, buộc Mỹ, Nhật Bản và châu Âu phải tìm kiếm những nguồn thay thế khác. Tại Mỹ, công ty MP Materials có trụ sở tại Las Vegas đã tái sản xuất tại mỏ Mountain Pass ở California vào năm 2017. Từ năm 2013, Nhật Bản bắt đầu khám phá nguồn tài nguyên đất hiếm trong lớp bùn dưới đáy biển gần đảo Minamitorishima phía tây bắc Thái Bình Dương.
Theo Our China Story, mỏ Bayan Obo trải rộng hơn 300 km2 với vành đai khoáng sản chính tập trung ở khu vực rộng khoảng 48 km2, là mỏ duy nhất trên thế giới chứa mọi nguyên tố đất hiếm. Ngoài ra, mỏ này còn là nguồn cung cấp niobium quan trọng. Niobium là kim loại chiến lược quý hiếm thường đi kèm với các mỏ đất hiếm, chủ yếu dùng trong hợp kim thép cường độ cao, vật liệu hàng không vũ trụ và ứng dụng kỹ thuật cao cấp.
An Khang tổng hợp
