Thường vụ Quốc hội quyết định nới điều kiện, theo đó thương binh chết do vết thương tái phát, người hy sinh khi thực hiện nhiệm vụ trong điều kiện đặc thù được công nhận liệt sĩ.
Ủy ban Thường vụ Quốc hội vừa biểu quyết thông qua nguyên tắc dự án sửa đổi bổ sung Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng. Một trong những sửa đổi là nới điều kiện công nhận liệt sĩ đối với thương binh chết do vết thương tái phát.
Theo quy định hiện hành, thương binh hoặc người hưởng chính sách như thương binh có tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 61% trở lên chỉ được xem xét công nhận liệt sĩ nếu có bệnh án điều trị vết thương tái phát của bệnh viện và biên bản kiểm thảo tử vong và được xác định vết thương tái phát là nguyên nhân chính dẫn đến tử vong.
Chính phủ cho rằng quy định này chưa phù hợp với thực tế. Nhiều thương binh nặng, đặc biệt là những người có tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 81% trở lên, khi sức khỏe chuyển biến xấu thường được gia đình xin đưa về nhà hoặc chuyển đến trung tâm nuôi dưỡng người có công để qua đời theo nguyện vọng. Do không mất tại bệnh viện, các trường hợp này không thể hoàn thiện đầy đủ hồ sơ theo yêu cầu, dù nguyên nhân tử vong vẫn liên quan trực tiếp đến vết thương chiến tranh.
Một phần mộ chưa xác định danh tính tại tỉnh Quảng Trị. Ảnh: Đắc Thành
Để tháo gỡ vướng mắc này, Pháp lệnh sửa đổi quy định thương binh hoặc người hưởng chính sách như thương binh có tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 81% trở lên khi từ trần, hoặc từ 61% đến dưới 81% qua đời do vết thương tái phát, sẽ được xem xét công nhận liệt sĩ. Các quy định về hồ sơ sẽ được giao Chính phủ hướng dẫn chi tiết.
Bên cạnh đó, dự thảo cũng sửa đổi điều kiện công nhận liệt sĩ, thương binh đối với những người thực hiện nhiệm vụ quốc phòng, an ninh. Hiện nay, Pháp lệnh quy định riêng nhiều trường hợp như dũng cảm thực hiện công việc cấp bách, nguy hiểm; trực tiếp làm nhiệm vụ huấn luyện chiến đấu, diễn tập hoặc làm nhiệm vụ có tính chất nguy hiểm; bị ốm đau, tai nạn không thể cứu chữa kịp thời khi làm nhiệm vụ ở biên giới, trên biển, hải đảo...
Pháp lệnh hợp nhất các quy định này thành một điều kiện mang tính khái quát hơn. Theo đó, người hy sinh khi "thực hiện nhiệm vụ quốc phòng, an ninh, bảo vệ Tổ quốc trong điều kiện đặc thù, khó khăn, nguy hiểm hoặc ở địa bàn biên giới, trên biển, hải đảo theo danh mục do Chính phủ quy định" sẽ thuộc diện xem xét công nhận liệt sĩ.
Việc sửa đổi nhằm đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ quốc phòng, an ninh trong tình hình mới và tạo cơ sở pháp lý bao quát hơn đối với những nhiệm vụ đặc thù phát sinh trên thực tế.
Pháp lệnh cũng bổ sung điều kiện công nhận liệt sĩ, thương binh đối với các lực lượng chức năng trong quá trình thực thi công vụ liên quan đến phòng, chống tội phạm. Quy định hiện hành về trường hợp "trực tiếp làm nhiệm vụ đấu tranh chống tội phạm" được sửa theo hướng mở rộng thành "trực tiếp làm nhiệm vụ đấu tranh phòng, chống tội phạm".
Ngoài việc mở rộng diện công nhận liệt sĩ, Pháp lệnh còn bổ sung nhiều chính sách nhằm nâng cao chế độ ưu đãi đối với người có công và thân nhân. Như thương binh, bệnh binh và người hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc hóa học có tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 61% đến 80% được chế độ điều dưỡng phục hồi sức khỏe hai năm một lần sang hàng năm. Pháp lệnh cũng bổ sung trợ cấp người phục vụ khi sống tại gia đình, điều chỉnh chính sách bảo hiểm y tế và chế độ dành cho thân nhân sau khi người có công qua đời.
Dự kiến Pháp lệnh sẽ được ký ban hành và có hiệu lực trước ngày 27/7/2026.
Sơn Hà
