Tiền phạt đối đa 25 triệu đồng với người sử dụng lao động giữ bản chính giấy tờ tùy thân của lao động, tối đa 30 triệu đồng với hành vi quấy rối tình dục tại nơi làm việc.
Nghị định 283/2026 có hiệu lực từ 10/9 nêu rõ các chế tài xử phạt hành vi vi phạm hành chính liên quan đến giao kết, thực hiện hợp đồng lao động, thử việc, đối thoại tại nơi làm việc.
Giữ bản chính giấy tờ tùy thân bị phạt tối đa 25 triệu đồng
Vi phạm thực hiện hợp đồng lao động, mức phạt 20-25 triệu đồng dành cho chủ sử dụng lao động có một trong các hành vi giữ bản chính giấy tờ tùy thân, văn bằng hoặc chứng chỉ của lao động khi giao kết hoặc thực hiện hợp đồng; buộc người lao động đảm bảo bằng tiền hoặc tài sản khác; giao kết với người từ đủ 15 đến dưới 18 tuổi mà không có sự đồng ý bằng văn bản của người đại diện pháp luật của người đó.
Ngoài phạt vi phạm hành chính, người sử dụng lao động phải trả lại bản chính giấy tờ tùy thân, văn bằng, chứng chỉ đã giữ của người lao động. Người đó phải trả lại số tiền hoặc tài sản đã giữ của người lao động trong trường hợp bắt đảm bảo bằng các hiện vật cùng với khoản tiền lãi đã giữ tính theo mức lãi suất cao nhất của ngân hàng thương mại nhà nước công bố tại thời điểm chịu phạt.
Công nhân chuyền sản xuất một doanh nghiệp may mặc tại Bắc Ninh. Ảnh: Việt An
Về thử việc, Bộ luật Lao động quy định thời gian do hai bên thỏa thuận căn cứ vào tính chất và mức độ phức tạp của công việc nhưng chỉ được thử việc một lần đối với một công việc. Thời gian thử việc không quá 180 ngày với công việc của người quản lý doanh nghiệp; không quá 60 ngày với công việc có chức danh nghề nghiệp cần trình độ chuyên môn, kỹ thuật từ cao đẳng trở lên; không quá 30 ngày với công việc cần trình độ trung cấp, công nhân kỹ thuật, nhân viên nghiệp vụ; không quá 6 ngày làm việc với công việc khác.
Tiền lương của người lao động trong thời gian thử việc do hai bên thỏa thuận nhưng ít nhất phải bằng 85% mức lương của công việc đó.
Vi phạm các quy định liên quan, người sử dụng lao động sẽ bị phạt 500.000 đồng đến một triệu đồng nếu thử việc với lao động làm việc theo hợp đồng thời hạn dưới một tháng hoặc không thông báo kết quả khi kết thúc thời gian thử việc.
Tiền phạt nâng lên 2-5 triệu đồng nếu người đó yêu cầu lao động thử việc quá một lần với một công việc hoặc thử việc quá thời gian thỏa thuận, vượt quá điều kiện quy định của luật; trả lương thử việc thấp hơn thỏa thuận hoặc thấp hơn 85% mức lương của công việc đó; không giao kết hợp đồng lao động khi thử việc đạt yêu cầu với trường hợp hai bên có giao kết.
Ngoài nộp phạt, người vi phạm còn phải trả đủ tiền lương cho người lao động nếu yêu cầu thử việc quá một lần hoặc quá thời gian thỏa thuận, trả thấp hơn 85% mức lương khi thử việc.
Phạt 15-30 triệu hành vi quấy rối tình dục tại nơi làm việc
Mức này áp dụng cho hành vi quấy rối tình dục tại nơi làm việc nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự.
Bộ luật Lao động quy định quấy rối tình dục tại nơi làm việc là hành vi có tính chất tình dục của bất kỳ người nào đối với người khác mà không được người đó mong muốn hoặc chấp nhận. Nơi làm việc là bất kỳ nơi nào mà người lao động thực tế làm việc theo thỏa thuận hoặc phân công của người sử dụng lao động.
Nếu sử dụng từ 10 lao động trở lên, người sử dụng có trách nhiệm ban hành nội quy lao động bằng văn bản mà trong đó có nội dung về phòng chống quấy rối tình dục tại nơi làm việc cùng trình tự, thủ tục xử lý hành vi này.
Khi bị quấy rối tình dục tại nơi làm việc, người lao động có quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng mà không cần báo trước. Song nếu lao động có hành vi này sẽ bị xử lý kỷ luật sa thải.
Trường hợp có một trong các hành vi cưỡng bức lao động hoặc ngược đãi nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự; buộc lao động thực hiện hợp đồng để trả nợ thì người sử dụng lao động bị phạt tối đa 75 triệu đồng.
Đánh giá lao động bằng KPI nhưng không tham khảo tổ chức đại diện
Mức phạt 5-10 triệu đồng với người sử dụng lao động khi dùng quy chế đánh giá mức độ hoàn thành công việc (KPI) nhưng không tham khảo ý kiến tổ chức đại diện người lao động tại cơ sở (nếu có). Khoản trên cũng áp dụng với một trong các hành vi cho thôi việc lao động khi thay đổi cơ cấu, công nghệ hoặc lý do kinh tế mà không trao đổi trước với tổ chức đại diện lao động tại cơ sở, không báo trước 30 ngày cho UBND tỉnh hoặc người lao động biết.
Hồng Chiêu
