Nắng nóng cực đoan 'thử lửa' châu Âu

Tại Pháp, chính phủ của Thủ tướng Sébastien Lecornu phải họp khẩn hai ngày liên tiếp để tìm biện pháp ứng phó. Đức cảnh báo nắng nóng gần khắp lãnh thổ, có nơi lên đến 38°C. Tại Ý, du khách phải xếp hàng, di chuyển và tìm chỗ tránh nắng.

Theo trang Euronews, nền nhiệt cao đang lan rộng sang cả Tây và Trung Âu, thay vì dừng ở Nam Âu như mùa hè trước, đúng như cảnh báo từ lâu của giới khoa học rằng lục địa già đang nóng lên nhanh gấp đôi mức trung bình toàn cầu.

Sát thủ thầm lặng

Ngày 20-6, 35/96 tỉnh của Pháp được dự báo chuyển sang cảnh báo đỏ, nhiệt độ từ tây nam qua Paris đến Burgundy lên 39 - 40°C, có nơi chạm 41°C.

Tại Tây Ban Nha, cơ quan khí tượng quốc gia cũng đặt một số khu vực vào cảnh báo vàng, dự báo Seville, Zaragoza và Córdoba chịu ảnh hưởng nặng nhất.

Nhà khí tượng José Antonio Maldonado nhận định đỉnh điểm đợt nóng tháng 6 vẫn chưa tới, một số khu vực có thể lên tới 45°C vào đầu tuần sau (22-6), kèm nguy cơ dông bão.

Theo các chuyên gia khí hậu từ Copernicus, biến đổi khí hậu đang làm tăng tần suất và cường độ của các đợt nắng nóng tại châu Âu - lục địa nóng lên nhanh nhất thế giới, với mức tăng khoảng 0,56°C mỗi thập kỷ kể từ giữa những năm 1990.

Theo ông Julien Hans - Giám đốc nghiên cứu và đổi mới tại Trung tâm Khoa học và kỹ thuật xây dựng Pháp, khoảng 50% tòa nhà tại Pháp - tương đương khoảng 10 triệu công trình - không thích ứng được với các đợt nắng nóng hiện nay do lịch sử thiết kế và cải tạo đô thị, theo báo Le Monde.

Đức và nhiều đô thị Trung Âu cũng gặp vấn đề tương tự: tại các khu dân cư dày đặc, bê tông, nhựa đường và kết cấu nhà hấp thụ nhiệt ban ngày rồi tỏa chậm vào ban đêm, khiến TP giữ nhiệt lâu hơn vùng xung quanh.

Tổ chức Y tế thế giới (WHO) xác nhận nắng nóng kéo dài là "sát thủ thầm lặng": trong bốn năm qua, hơn 200.000 người ở châu Âu đã chết vì các nguyên nhân liên quan đến nắng nóng, phần lớn có thể phòng tránh được.

Ý là quốc gia ghi nhận số ca tử vong do nắng nóng cao nhất châu Âu, tiếp theo là Tây Ban Nha, Đức và Hy Lạp. Riêng tại Đức, Viện Robert Koch ghi nhận 2.500 ca tử vong liên quan đến nắng nóng năm 2025, trong đó người cao tuổi và người có bệnh nền chịu ảnh hưởng đặc biệt.

Cần giải pháp đa tầng

Theo Hãng tin Reuters ngày 18-6, nắng nóng làm nhu cầu làm mát tăng mạnh, gây thêm áp lực lên hệ thống năng lượng châu Âu.

Tại Pháp, nhiệt độ nước sông Rhône và Garonne tăng cao buộc Tập đoàn Điện lực EDF cảnh báo khả năng hạn chế sản lượng do quy định môi trường tại các nhà máy hạt nhân Golfech, Blayais và Bugey.

Thủy điện của Pháp cũng bị hạn chế vì thiếu mưa, tuyết từ mùa thu, mùa đông năm 2025, khiến hợp đồng điện giao tháng 7-2026 của Pháp vượt mức 60 euro/MWh trong những tuần gần đây.

Trong đợt nắng nóng cuối tháng 5, hệ thống điện Đức cũng chịu áp lực khi nhu cầu làm mát tăng còn sản lượng điện gió giảm. Giá điện giao ngay trong ngày tại Đức tăng 29%, buộc hệ thống huy động thêm các nguồn điện chi phí cao hơn như khí đốt và than.

Về thiệt hại kinh tế của nắng nóng cực đoan, Thống đốc Ngân hàng Pháp Emmanuel Moulin cho rằng tác động ngắn hạn "còn mơ hồ", nhưng về trung hạn sẽ gây sức ép lên hoạt động kinh tế.

Trước tình hình khẩn cấp, chính phủ các nước châu Âu phải đưa ra những quyết định cụ thể, tập trung vào rủi ro trước mắt thay vì chỉ khuyến cáo chung.

Theo Hãng tin AP, Chính phủ Pháp đã đặt các dịch vụ khẩn cấp và quân đội vào trạng thái báo động về nguy cơ cháy rừng, đồng thời hủy bỏ một số sự kiện thể thao ngoài trời. Sau các cuộc họp khủng hoảng liên tiếp, Thủ tướng Lecornu cũng yêu cầu các bộ trưởng lập kế hoạch giúp Pháp thích ứng tốt hơn với nắng nóng trong tương lai, kể cả việc dùng điều hòa không khí nếu cần.

Tại Đức, Bộ Môi trường Liên bang và Văn phòng khu vực châu Âu của WHO đã ra mắt hướng dẫn mới về kế hoạch hành động y tế ứng phó nắng nóng ngày 11-6 tại Berlin.

Bộ trưởng Carsten Schneider nhấn mạnh chống nắng nóng cũng là vấn đề xã hội, khi Đức đang thúc đẩy các biện pháp làm mát tự nhiên như tăng cây xanh đô thị, mở rộng công viên, bảo vệ sông ngòi, rừng và vùng đất ngập nước.

"Toàn bộ xã hội và cơ sở hạ tầng của chúng ta (Pháp) được thiết kế cho một kiểu khí hậu không còn tồn tại nữa", chuyên gia khí hậu học Valérie Masson-Delmotte nhận định với Le Monde.