Nghỉ thêm 2 ngày dịp Quốc khánh: Đề xuất nhân văn

Việc tăng ngày nghỉ cần được tính toán trong tổng thể lịch sản xuất, kinh doanh, hoạt động của các lĩnh vực thiết yếu, kết hợp giải pháp tăng năng suất lao động.

Tạo cơ hội cho người lao động đưa con đến trường ngày khai giảng

Tại phiên trọng thể Đại hội XIV Công đoàn Việt Nam nhiệm kỳ 2026 - 2031, hôm qua (4-6), Tổng liên đoàn Lao động Việt Nam đã chuyển tới lãnh đạo Đảng, Nhà nước và Chính phủ 5 nhóm kiến nghị được tổng hợp từ hàng chục ngàn ý kiến của đoàn viên, người lao động trên cả nước.

Tổ chức Công đoàn đề nghị Quốc hội sửa đổi toàn diện Bộ luật Lao động năm 2019 cho phù hợp với bối cảnh phát triển kinh tế - xã hội hiện nay.

Trong đó, sửa đổi, quy định lộ trình giảm thời giờ làm việc bình thường của người lao động xuống còn từ 40 đến 44 giờ/tuần thống nhất với khu vực công (hiện khu vực công là 40 giờ/tuần); xem xét bổ sung tăng 2 ngày nghỉ lễ dịp Quốc khánh (nghỉ từ ngày 2 đến 5-9), tạo cơ hội cho người lao động đưa con đến trường trong ngày khai giảng năm học mới.

Ông nói Công đoàn đề nghị cùng với ngày nghỉ thêm sẽ kết hợp với các giải pháp nâng cao năng suất lao động để thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số. "Người lao động được nghỉ nhiều hơn nhưng làm việc với hiệu suất, năng suất, hiệu quả cao hơn" - ông Ngọ Duy Hiểu, Phó chủ tịch Tổng liên đoàn Lao động Việt Nam, nêu.

Trước đó, ông Ngọ Duy Hiểu cho hay người lao động, đặc biệt là công nhân làm việc theo ca kíp, trực tiếp sản xuất, rất muốn được đưa con tới trường trong ngày khai giảng năm học mới. Lãnh đạo Công đoàn Việt Nam kể một lần gặp gỡ lao động khu công nghiệp, có nữ công nhân đã khóc nói mấy năm chưa được đưa con nhỏ đi khai giảng vì bận làm việc trong dây chuyền của nhà máy.

Ông lý giải thêm trong các doanh nghiệp có vốn trực tiếp nước ngoài (FDI), công nhân rất khó thay ca hoặc đổi chỗ vì sẽ khiến cả dây chuyền sắp xếp theo. Cạnh đó, khi chất lượng cuộc sống nâng cao, đời sống tinh thần, việc nghỉ ngơi của người lao động phải được chú trọng. Vì thế, tăng thêm ngày nghỉ lễ chính thức trong năm là cần thiết.

Đề xuất nhân văn

Trao đổi với Tuổi Trẻ, PGS.TS Bùi Hoài Sơn, đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội, cho rằng đề xuất tăng thêm 2 ngày nghỉ dịp Quốc khánh là một kiến nghị rất đáng lắng nghe.

Đây không chỉ là câu chuyện của vài ngày nghỉ mà sâu xa hơn là câu chuyện về chất lượng sống của người lao động, về mô hình phát triển mới của đất nước. Đó là phát triển không thể chỉ dựa vào kéo dài thời gian lao động, mà phải dựa vào năng suất, công nghệ, kỹ năng và tổ chức lao động hiện đại.

Ông chỉ rõ người lao động hôm nay không chỉ cần việc làm, tiền lương, mà còn cần thời gian để tái tạo sức lao động, chăm sóc gia đình, học tập, nâng cao kỹ năng và nuôi dưỡng đời sống tinh thần.

"Việc đề xuất nghỉ từ ngày 2 đến 5-9 cũng có ý nghĩa nhân văn, bởi đây là thời điểm nhiều gia đình có con bước vào năm học mới. Một chính sách lao động tiến bộ phải nhìn thấy người lao động không chỉ trong nhà máy, công sở, mà còn trong gia đình, cộng đồng và đời sống xã hội", ông Sơn nêu.

Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga, Phó Đoàn đại biểu Quốc hội TP Hải Phòng, cho rằng đề xuất tăng thêm 2 ngày nghỉ lễ dịp Quốc khánh có ý nghĩa nhân văn và xã hội rõ rệt. Bởi thời điểm đầu tháng 9 gắn với ngày khai giảng năm học mới, với nhu cầu rất chính đáng của cha mẹ được đồng hành cùng con trong một dấu mốc quan trọng.

Bà nói chính sách này, nếu được thông qua, không chỉ giúp người lao động có thêm thời gian cho gia đình mà còn góp phần củng cố những giá trị xã hội bền vững - đó là sự gắn kết gia đình, chăm lo trẻ em, cân bằng giữa công việc và đời sống.

Song bà cũng chỉ rõ việc tăng ngày nghỉ lễ cũng cần được tính toán trong tổng thể lịch sản xuất, kinh doanh và hoạt động của các lĩnh vực thiết yếu như y tế, giao thông, du lịch, dịch vụ công. Với những ngành nghề phải duy trì hoạt động liên tục, cần có quy định rõ ràng về tiền lương làm thêm, bố trí nghỉ bù và bảo vệ quyền lợi chính đáng của người lao động.

"Để chính sách đi vào cuộc sống hiệu quả, cần một lộ trình khoa học, đánh giá tác động đầy đủ, sự đồng hành của Nhà nước, doanh nghiệp và người lao động. Đặt người lao động ở trung tâm không có nghĩa là xem nhẹ lợi ích của doanh nghiệp. Ngược lại, một lực lượng lao động khỏe mạnh, gắn bó, có đời sống cân bằng chính là nền tảng quan trọng để doanh nghiệp phát triển và quốc gia cạnh tranh bền vững trong giai đoạn mới", bà Nga nêu.

Luật sư Lê Đình Quảng, nguyên thành viên Ủy ban Quan hệ lao động, cho biết cùng với việc thể chế hóa Ngày Văn hóa Việt Nam 24-11, công chức, viên chức, người lao động sẽ có thêm 1 ngày nghỉ, nâng tổng số ngày nghỉ năm 2026 lên 12 ngày.

Tuy nhiên, số ngày nghỉ này vẫn đứng ở mức trung bình thấp so với các quốc gia trên thế giới và khu vực. Việc tăng thêm ngày nghỉ lễ sẽ giúp người lao động được nghỉ ngơi, tái tạo sức lao động và có thêm thời gian chăm lo gia đình, đồng thời góp phần kích thích các ngành dịch vụ phát triển.

Ông Quảng chỉ rõ việc kéo dài thời gian lao động thể hiện cường độ lao động. Còn hiện nay, với sự phát triển của khoa học - công nghệ thì năng suất lao động phụ thuộc rất nhiều vào thiết bị, máy móc, ứng dụng khoa học - công nghệ, trình độ quản trị doanh nghiệp hiện đại... Do vậy, kéo dài thời gian lao động cũng không phải là cách để tăng năng suất mà quan trọng là áp dụng khoa học - công nghệ, quản trị hiện đại.

"Với các điều kiện thuận lợi về ứng dụng khoa học - công nghệ hiện đại hiện nay hoàn toàn có đủ cơ sở để giảm giờ làm, tăng ngày nghỉ nhưng vẫn đảm bảo, có động lực để tăng năng suất lao động, thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số bền vững. Khi có thêm ngày nghỉ, giảm giờ làm, người lao động sẽ có thêm điều kiện để học tập, nâng cao trình độ tay nghề góp phần tăng năng suất lao động", ông Quảng nói thêm.