Nhiều người cho rằng ''The Serpent in the Grove'' - đoạt quán quân giải thưởng truyện ngắn Khối Thịnh vượng chung - do AI sáng tác.
Truyện ngắn The Serpent in the Grove của Jamir Nazir giành giải nhất giải thưởng truyện ngắn Khối Thịnh vượng chung (Commonwealth) hôm 30/6. Lấy bối cảnh vùng nông thôn Trinidad, tác phẩm phản ánh những góc khuất của đói nghèo, bạo lực gia đình và góc tối của con người. Truyện gây tranh cãi từ giữa tháng 5 sau khi nhận giải tại khu vực Caribbean và đăng trên tạp chí Granta. Trên X và Bluesky, nhiều ý kiến cho rằng cách hành văn có dấu hiệu sử dụng AI.
Theo The Guardian, tác phẩm sử dụng nhiều cấu trúc như "không chỉ... mà còn", lạm dụng gạch ngang, các tính từ cường điệu như "quietly powerful" (mạnh mẽ thầm lặng) và ''deeply transformative'' (mang tính biến đổi sâu sắc). Trên X, giáo sư Ethan Mollick của trường Wharton, Đại học Pennsylvania, Mỹ cho biết đã quét tác phẩm trên Pangram - một trong những công cụ phát hiện AI được coi là chính xác nhất hiện nay. Kết quả cho thấy truyện được viết hoàn toàn bởi trí tuệ nhân tạo.
Trước làn sóng nghi ngờ, Quỹ Khối Thịnh vượng chung (Commonwealth Foundation) mở cuộc rà soát các tác phẩm thắng giải trong khu vực. Ban tổ chức yêu cầu các tác giả cung cấp bản thảo, dàn ý và minh chứng toàn bộ quá trình sáng tác.
''Các tác giả đã giải trình và khẳng định không sử dụng AI trong quá trình sáng tác'', Razmi Farook, Tổng giám đốc Quỹ cho biết. Đồng thời, bà cho rằng phần mềm kiểm chứng AI không phải lúc nào cũng chính xác và thường đưa ra kết quả không nhất quán. Chủ tịch hội đồng giám khảo Louise Doughty cũng nhận xét The Serpent in the Grove là ''tác phẩm giàu chất thơ và lay động''.
Tác giả Jamir Nazir. Ảnh: Commonwealth prize
Theo ban tổ chức, tác giả Jamir Nazir nói đã sử dụng phần mềm chuyển giọng nói thành văn bản trong quá trình sáng tác. Do màn hình điện thoại chỉ hiển thị được ba hoặc bốn dòng mỗi lần, anh thường chỉnh sửa, trau chuốt từng câu cho đến khi thật ưng ý rồi mới viết tiếp. Theo anh, chính thói quen này giúp bản thảo cuối cùng trở nên hoàn hảo.
Nhà văn nói về nguồn cảm hứng sáng tác: ''Câu chuyện lấy cảm hứng từ những ký ức tuổi thơ của tôi ở vùng nông thôn Trinidad. Ngày nào tôi cũng đi bộ đến trường, ngang qua quán rượu nơi công nhân trồng mía và người lao động tụ tập. Tôi vẫn nhớ những giọng nói, tiếng cười, những cuộc trò chuyện đã tạo nên nhịp sống của cả ngôi làng''.
Với chiến thắng chung cuộc này, tổng số tiền thưởng Nazir nhận được nâng lên mức 5.000 bảng Anh (khoảng 6.600 USD), bao gồm 2.500 bảng Anh được trao khi anh giành giải quán quân khu vực Caribbean vào tháng trước.
Dù vậy, quyết định vẫn vấp phải nhiều phản ứng trái chiều. Sau khi công bố kết quả, nhiều ý kiến trên mạng xã hội tiếp tục bày tỏ thất vọng. Một người dùng X viết: ''Thật thất vọng và nản lòng. Có lẽ tôi sẽ phải cân nhắc lại trước khi gửi tác phẩm dự thi''.
Jamir Nazir là nhà văn gốc Ấn Độ, được biết đến với tình yêu dành cho thơ ca. Các sáng tác của anh thường xoay quanh sự giao thoa văn hóa giữa vùng Caribbean và cộng đồng người Ấn Độ hải ngoại, lấy cảm hứng từ cảnh quan, lịch sử và di sản của vùng nông thôn Trinidad.
Giải Truyện ngắn Khối Thịnh vượng chung (Commonwealth Short Story Prize) là giải thưởng văn học thường niên do Quỹ Khối thịnh vượng chung tổ chức từ năm 2012, nhằm tôn vinh truyện ngắn xuất sắc chưa được xuất bản. Giải dành cho các tác giả từ 18 tuổi trở lên là công dân của 56 quốc gia và vùng lãnh thổ thuộc Khối thịnh vượng chung. Bên cạnh việc tìm kiếm những cây bút mới, sự kiện hướng đến các nhà văn đến từ những nơi có ngành xuất bản còn non trẻ, với mục tiêu đưa tiếng nói văn chương từ các nơi này đến độc giả quốc tế. Tác phẩm dự thi phải viết bằng tiếng Anh hoặc được dịch sang tiếng Anh.
Châu Anh (theo The Guardian)
