Đảng viên bị cấm lợi dụng quá trình sắp xếp bộ máy để “cài cắm” người thân tín, thiếu năng lực, uy tín vào vị trí then chốt có quyền phân bổ nguồn lực.
Sáng 29/7, trình bày chuyên đề về những điều đảng viên không được làm tại Hội nghị quán triệt Nghị quyết Trung ương 3 khóa 14, Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương Trần Sỹ Thanh cho biết nội dung trên được bổ sung tại Điều 12 Quy định 207 về những điều đảng viên không được làm.
Theo ông, cả nước đang tinh gọn tổ chức bộ máy, sắp xếp đơn vị hành chính nên yêu cầu này rất cần thiết, nhằm ngăn việc lợi dụng quá trình sắp xếp để bố trí người không đủ năng lực, uy tín vào vị trí có quyền phân bổ nguồn lực.
Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương thông tin, Ban Chấp hành Trung ương ban hành Quy định 207 ngày 26/7/2026, thay thế Quy định 37 năm 2021. Văn bản vẫn gồm 19 điều, được chia thành ba nhóm về tư tưởng chính trị; thực hiện chức trách, nhiệm vụ gắn với phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; giữ gìn phẩm chất đạo đức, lối sống.
Việc giữ nguyên kết cấu nhằm bảo đảm tính ổn định, xuyên suốt, giúp đảng viên dễ hiểu, dễ nhớ và vận dụng. Nội dung sửa đổi tập trung bổ sung những hành vi phát sinh trong tình hình mới, đồng bộ với quy định của Đảng và pháp luật Nhà nước.
Ở nhóm thực hiện chức trách, nhiệm vụ, đảng viên không được can thiệp, tác động hoặc để người thân thích, người khác lợi dụng chức vụ, quyền hạn, ảnh hưởng của mình để trục lợi. Người biết hành vi tham nhũng, lãng phí, tiêu cực nhưng không báo cáo, xử lý hoặc chỉ đạo xử lý cũng bị coi là vi phạm.
Văn bản đồng thời xác định ranh giới giữa khuyến khích đổi mới, sáng tạo và lợi dụng chủ trương này để làm sai. Đảng viên không được lợi dụng cơ chế, chính sách thí điểm, đặc thù hoặc chủ trương bảo vệ cán bộ năng động, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm để vụ lợi, tham nhũng, lãng phí, tiêu cực hay bao che cho các hành vi này.
"Đây là ranh giới rất quan trọng, không dung túng cho việc lợi dụng danh nghĩa đổi mới, sáng tạo để trục lợi, làm sai", ông Thanh nói.
Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương Trần Sỹ Thanh. Ảnh: Giang Huy
Kiểm soát việc phân bổ nguồn lực
Điều 10 cấm đảng viên huy động, phân bổ, sử dụng nguồn lực thiếu minh bạch, trái chủ trương, quy định của Đảng và pháp luật Nhà nước.
Đáng chú ý, người có thẩm quyền không được thiết kế tiêu chí, điều kiện riêng biệt nhằm tạo lợi thế cho một hoặc một số tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân tiếp cận nguồn lực, gây cạnh tranh bất bình đẳng. Nội dung này nhằm kiểm soát tiêu cực, bảo đảm nguồn lực Nhà nước được phân bổ công khai, minh bạch và hiệu quả.
Một số hành vi khác được bổ sung gồm giải trình không trung thực về nguồn gốc tài sản, thu nhập có biến động; trốn thuế, lừa đảo; tẩu tán tài sản, hợp thức hóa sai phạm; không chấp hành kết luận, quyết định của cơ quan có thẩm quyền.
Điều 11 bổ sung các hành vi nhũng nhiễu, gây khó khăn khi giải quyết thủ tục hành chính; né tránh, đùn đẩy, sợ trách nhiệm; nói không đi đôi với làm; làm việc cầm chừng, chậm trễ trong tham mưu, đề xuất và thực hiện nhiệm vụ. Những nội dung này "nhằm khắc phục tình trạng trên nóng, dưới lạnh, cán bộ né tránh, sợ trách nhiệm, không dám làm hoặc cản trở sự phát triển".
Văn bản cũng bổ sung hành vi "chấp hành không đúng, không đầy đủ" bên cạnh việc không chấp hành. Yêu cầu này nhằm xử lý tình trạng thực hiện nửa vời, không đến nơi đến chốn, có thể gây hậu quả không kém việc không chấp hành.
Đối với người khiếu nại, tố cáo, đảng viên không được mua chuộc, đe dọa, trù dập hoặc trả thù. Phạm vi bảo vệ được mở rộng đến người đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực và người thân của họ.
Điều chỉnh hành vi trên không gian số
Trong nhóm tư tưởng chính trị, Điều 5 cấm đảng viên trực tiếp hoặc cổ súy tổ chức, cá nhân sáng tác, sản xuất, xuất bản, tàng trữ, phát hành, phát tán sản phẩm văn hóa, tác phẩm văn học, nghệ thuật xuyên tạc lịch sử; bôi nhọ lãnh tụ, lãnh đạo Đảng, Nhà nước; chống phá Đảng, Nhà nước và chế độ.
Ông Trần Sỹ Thanh cho biết nội dung này nhằm kịp thời điều chỉnh hành vi trên internet, mạng xã hội, nền tảng số và việc sử dụng trí tuệ nhân tạo để tạo lập, phát tán thông tin sai sự thật. Đây là căn cứ cảnh báo, phòng ngừa và xử lý vi phạm trong xã hội số.
Nội dung liên quan đến dữ liệu cũng được bổ sung nhằm ngăn việc cung cấp, làm lộ, làm mất hoặc phát tán tài liệu, dữ liệu bí mật của Đảng, Nhà nước. Các hành vi lợi ích nhóm, lợi ích cục bộ, lạm quyền và phản bác, phủ định lý luận về đường lối đổi mới được nhận diện rõ hơn.
Ở nhóm phẩm chất đạo đức, lối sống, đảng viên không được thờ ơ, vô cảm trước hành vi sai trái trong xã hội; lợi dụng cơ chế, chính sách dân tộc để trục lợi; thực hiện hành vi trái đạo đức xã hội, vi phạm pháp luật.
Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương đề nghị cấp ủy, tổ chức đảng đưa việc chấp hành 19 điều vào chương trình công tác, kiểm tra, giám sát hằng năm; nội dung sinh hoạt cấp ủy, chi bộ và kiểm điểm, tự phê bình, phê bình. Các cơ quan, đơn vị cần thường xuyên nắm tình hình tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống của đảng viên; kịp thời phát hiện, nhắc nhở, uốn nắn và phòng ngừa vi phạm ngay khi mới phát sinh.
"19 điều là chuẩn mực để mỗi cán bộ, đảng viên tự soi, tự sửa, tự rèn luyện và hoàn thiện bản thân, góp phần siết chặt kỷ luật, kỷ cương, củng cố niềm tin của nhân dân đối với Đảng", ông Thanh nói.
Sơn Hà
