Nhiều lần tìm cán bộ Lê Tài 'gửi vàng đi B' nhưng bất thành

Ngày 3-8, ông Tạ Công Dũng - Giám đốc Sở Nội vụ tỉnh Quảng Ngãi - cho biết việc tìm kiếm người cán bộ Cục Quản lý muối, Bộ Công nghiệp nhẹ tên Lê Tài, gửi vàng trước khi đi B, có quê quán ở thôn Vạn An, xã Nghĩa Thương, huyện Tư Nghĩa cũ, diễn ra từ năm 2012 đến nay.

"Nhưng các cuộc tìm kiếm trước đây không có kết quả, đến nay mới có manh mối thân nhân ông Lê Tài để tiến hành xác minh, thực hiện các thủ tục liên quan để trao trả kỷ vật, vàng của ông cho thân nhân", ông Dũng nói.

Hai cuộc tìm kiếm người cán bộ "gửi vàng đi B" nhưng bất thành

Theo hồ sơ năm 2012, Trung tâm Lưu trữ quốc gia III đã gửi cho tỉnh Quảng Ngãi thông tin về Lê Tài (bí danh Trung Liên), sinh ngày 15-10-1925, quê quán thôn Vạn An, xã Nghĩa Thương, huyện Tư Nghĩa, tỉnh Quảng Ngãi.

Ông Liên là cán bộ Cục Quản lý muối, Bộ Công nghiệp nhẹ. Trước khi lên đường đi B vào ngày 28-12-1961, ông Liên đã gửi vàng cùng một sổ tiết kiệm.

Thông tin do chính tay ông cẩn thận ghi chép vào hồ sơ lưu trữ, có cha là ông Lê Tấn Huỳnh, mẹ Nguyễn Thị Cái (tức Luật); hai anh Lê Dung, Lê Châu (tức Phổ); ba chị Lê Thị An, Lê Thị Nghi, Lê Thị Tâm và em gái Lê Thị Hấn.

Hồ sơ của ông Tài là một trong số hàng ngàn hồ sơ đi B được Trung tâm Lưu trữ quốc gia III gửi về Quảng Ngãi năm 2012. Sở Nội vụ tỉnh Quảng Ngãi sau đó đã chuyển thông tin cho các huyện để rà soát, tìm người đi B hoặc thân nhân để gửi lại hồ sơ, thông tin, tài sản…

Thời điểm trên, rất nhiều hồ sơ cán bộ đi B đã được huyện Tư Nghĩa cũ tìm thấy thân nhân. Nhưng cũng phải làm thủ tục bàn giao 323 hồ sơ cán bộ đi B không tìm được thân nhân cho Chi cục Văn thư - Lưu trữ tỉnh Quảng Ngãi. Trong số này có hồ sơ của ông Lê Tài.

Đến năm 2022, một cuộc tìm kiếm mới về hồ sơ của ông Lê Tài được thực hiện. Lần này là đích danh.

Ngày 11-7-2022, Sở Nội vụ có công văn gửi huyện Tư Nghĩa (cũ) về việc cung cấp thông tin, tìm kiếm cán bộ, thân nhân cán bộ đi B để trao trả kỷ vật của ông Lê Tài mà Trung tâm Lưu trữ quốc gia III đang bảo quản hồ sơ cùng kỷ vật.

Cuộc tìm kiếm diễn ra khẩn trương. Quy mô không dừng lại ở xã Nghĩa Thương (cũ) mà còn tất cả các xã lân cận. Những người cao tuổi được hỏi, những dòng họ được tìm đến.

Nhưng cuối cùng, UBND huyện Tư Nghĩa (cũ) có văn bản trả lời: "Qua rà soát địa phương và các xã lân cận, không tìm thấy thân nhân của ông Lê Tài, cán bộ Cục Quản lý muối, Bộ Công nghiệp nhẹ, có thông tin quê quán tại thôn Vạn An, xã Nghĩa Thương".

Thay đổi cách tiếp cận mới tìm được thân nhân ông Lê Tài

Hai lần tìm kiếm quy mô nhưng thất bại. Đến lần thứ 3 này, ông Nguyễn Đăng Vinh - Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Tư Nghĩa - đọc bài viết "Tìm 3 cán bộ đi B có vàng đang lưu giữ tại Trung tâm Lưu trữ quốc gia III để trả lại" trên báo Tuổi Trẻ, ông đặc biệt chú ý đến trường hợp ông Lê Tài và bắt tay tìm kiếm.

Lần này, ông Vinh trực tiếp đi rà soát dòng họ Lê ở Vạn An, lục gia phả, tìm các cụ già để hỏi. Nhưng nhiều ngày trôi qua, thông tin vẫn mờ mịt, chẳng ai có ký ức nào về ông Lê Tài.

Cố gắng làm đến phần trách nhiệm cuối cùng, ông Vinh yêu cầu trưởng các thôn đăng thông tin tìm kiếm trên nhóm Zalo dân cư và sẵn sàng thông tin đọc trên đài truyền thanh.

Chính cách tiếp cận, vận động toàn bộ quần chúng Nhân dân "chỉ điểm" này đã mở ra thông tin. Khi một người hàng xóm nói với bà Hồ Thị Phó (cháu dâu ông Lê Tài) về việc xã đang tìm ông Lê Tài đi tập kết, người này nhớ xưa phía chồng bà Phó có một người đi tập kết.

Lúc này bà Phó mới hay thông tin, và nhớ đến người chú thứ 6 của chồng là ông Lê Tài đi tập kết ra Bắc trước khi bà làm dâu (năm 1960).

Nắm thông tin quý giá từ Trưởng thôn Vạn An 3, ông Nguyễn Đăng Vinh lập tức đến nhà bà Phó xác minh. 

Việc xác minh rất cẩn thận. Cán bộ xã ghi chép toàn bộ thông tin bà nhớ và đọc ra, như ông nội chồng tên Lê Tấn Huỳnh, bà nội chồng tên Luật, cha chồng tên Lê Dung và các cô chồng tên Lê Thị Hấn, Lê Thị Nghi, Lê Thị An.

Sau khi bà Phó cung cấp xong, ông Vinh mới lấy thông tin từ bài báo ra đối chứng. Những thông tin bà Phó cung cấp hoàn toàn trùng khớp với thông tin ông Lê Tài ghi lại lúc gửi vàng đi B.

Ngồi ngẫm lại, ông Vinh bảo hai lần tìm kiếm trước đây không thành công cũng đúng. Bởi cũng như lần này, những người có tuổi đời ngang ông Lê Tài đã hiếm. Việc ông Tài hoạt động cách mạng ở địa phương, rồi đi tập kết những năm 1950 được gia đình giấu kỹ, không dám tiết lộ rộng rãi.

"Thêm nữa là cha mẹ, anh chị em, cháu của ông Tài đều đã qua đời. Chắt chít trong dòng họ của ông Tài cũng chẳng còn ai ở quê. Tại nơi ông sinh ra, chỉ còn duy nhất người cháu dâu, mà bà Phó cũng đã 84 tuổi rồi", ông Vinh trầm tư.

Theo ông Vinh, chỉ có may mắn mới tìm thấy thân nhân cho ông Lê Tài trong đợt tìm kiếm này. Bởi nếu chẳng may bà Phó đi TP.HCM thăm con trai thì cũng "bó tay".

"May nữa là không chỉ có lời kể chính xác, mà bà Phó còn giữ thẻ căn cước của chồng là ông Lê Tấn Hòe. Trên đó có ghi tên ông Lê Dung (cha ông Hòe), hoàn toàn trùng khớp với người anh cả trong hồ sơ lưu trữ về ông Tài", ông Vinh nói thêm.

Sau khi xác định cơ bản thông tin thân nhân ông Lê Tài, Đảng ủy xã Tư Nghĩa đang chỉ đạo UBND xã khẩn trương thu thập thêm thông tin, có văn bản báo cáo Sở Nội vụ để thực hiện các thủ tục, hoàn tất hồ sơ gửi Trung tâm Lưu trữ quốc gia III để trao trả hiện vật cho thân nhân ông Tài.