Những cuốn sách dành cho người yêu phim The Odyssey của Christopher Nolan

Sau thành công của Oppenheimer, đạo diễn Christopher Nolan tiếp tục đưa một trong những tác phẩm kinh điển nhất của nhân loại lên màn ảnh rộng với The Odyssey. 

Bộ phim vẫn giữ lại những cột mốc quan trọng trong nguyên tác, nhưng đồng thời làm mới nhiều chi tiết và mở rộng chiều sâu tâm lý của các nhân vật vốn thường được khắc họa như những hình mẫu điển hình trong sử thi cổ đại. 

Chính cách tiếp cận này giúp The Odyssey trở nên gần gũi hơn với khán giả đương đại, đồng thời vẫn giữ được tinh thần của tác phẩm kinh điển.

Tuy nhiên, để cảm nhận trọn vẹn những thay đổi mà Nolan thực hiện, người xem nên tìm hiểu trước về nguyên tác The Odyssey. 

Việc nắm được hành trình kéo dài 10 năm của Odysseus sau chiến tranh thành Troy, cũng như ý nghĩa của các nhân vật như Penelope, Telemachus, Circe hay Cyclops Polyphemus, sẽ giúp khán giả nhận ra những điểm khác biệt trong cách đạo diễn diễn giải câu chuyện. 

Với tinh thân đó, Tuổi Trẻ xin giới thiệu đến quý độc giả những cuốn sách đáng đọc dành cho khán giả muốn hiểu sâu hơn về thế giới thần thoại Hy Lạp, cũng như những chủ đề về chiến tranh, số phận và hành trình trở về đã truyền cảm hứng cho Christopher Nolan.

The Odyssey - nguyên tác bất hủ của Homer

Không có lựa chọn nào phù hợp hơn để chuẩn bị cho The Odyssey ngoài chính sử thi Odyssey của Homer - tác phẩm đã định hình nền văn học phương Tây suốt gần ba thiên niên kỷ.

Sử thi kể về cuộc hành trình đầy hiểm nguy của vua Odysseus trên đường trở về đảo Ithaca sau khi chiến tranh thành Troy kết thúc. 

Chuyến đi tưởng chừng chỉ kéo dài vài ngày lại biến thành hành trình 10 năm với hàng loạt thử thách từ quái vật Cyclops, phù thủy Circe, những nàng Siren mê hoặc cho đến cơn thịnh nộ của thần biển Poseidon.

Tại Việt Nam, bản dịch Odyssey của giáo sư Đỗ Khánh Hoan là bản dịch tiếng Việt đầy đủ đầu tiên được thực hiện trực tiếp từ nguyên tác tiếng Hy Lạp cổ. Trước đó, độc giả từng biết đến Anh hùng ca Odyssey do Hoàng Hữu Đản chuyển ngữ từ tiếng Pháp dưới dạng bản rút gọn. 

Iliad - khởi đầu của cuộc phiêu lưu

Trường ca Iliad dài gần 15.700 câu thơ xoay quanh năm cuối cùng của cuộc chiến thành Troy, tập trung vào cơn thịnh nộ của chiến binh Achilles thay vì toàn bộ cuộc chiến.

Giống như Odyssey, Iliad cũng đã được giáo sư Đỗ Khánh Hoan chuyển ngữ trực tiếp từ tiếng Hy Lạp cổ sang tiếng Việt. Ông lựa chọn hình thức văn xuôi để giữ trọn nội dung cũng như vẻ đẹp của nguyên tác. Trong lời giới thiệu, dịch giả từng viết: "Chuyển dịch thi sĩ Homer, tôi cố gắng trung thực, trong sáng, giản dị, óng ả", cho thấy tâm huyết dành cho công trình kéo dài nhiều năm này.

Đọc Iliad trước The Odyssey cũng giúp khán giả hiểu rõ hơn về những mất mát, ám ảnh chiến tranh và lý do Odysseus phải trải qua hành trình dài đằng đẵng để trở về quê hương.

Les Aventures de Télémaque - cuộc hành trình của con trai Odysseus 

Nếu muốn khám phá thế giới hậu The Odyssey, độc giả có thể tìm đến Tê-Lê-Mặc phiêu lưu ký (Les Aventures de Télémaque) của François Fénelon.

Tác phẩm theo chân Télémaque (Telemachus) - con trai của Odysseus - trong hành trình đi tìm người cha mất tích. 

Tuy nhiên, đây không đơn thuần là câu chuyện phiêu lưu mà còn là tiểu thuyết giáo dục, nơi nhân vật liên tục đối diện với những bài học về đạo đức, quyền lực, lòng nhân ái và trách nhiệm của một vị vua tương lai.

Cuốn sách cũng có vị trí đặc biệt trong lịch sử văn học Việt Nam. Đầu thế kỷ XX, học giả Nguyễn Văn Vĩnh từng "diễn quốc âm" tác phẩm nhằm góp phần phổ biến chữ Quốc ngữ và giới thiệu văn học Pháp đến độc giả trong nước. 

Năm 2022, Nhà xuất bản Hộp tái bản nguyên vẹn bản diễn âm này, giữ nguyên phong cách Việt ngữ đầu thế kỷ với những cách phiên âm quen thuộc như Tê-lê-mặc hay Uy-lích (Odysseus).

Circe - góc nhìn mới về nữ phù thủy nổi tiếng nhất thần thoại Hy Lạp

Trong Odyssey, Circe là nữ phù thủy đã biến các thủy thủ của Odysseus thành lợn trước khi trở thành đồng minh của ông.

Tiểu thuyết Circe của Madeline Miller đưa nhân vật này trở thành trung tâm câu chuyện, kể lại toàn bộ cuộc đời nàng từ khi sinh ra cho đến lúc gặp Odysseus.

Không còn là nhân vật phản diện đơn thuần, Circe hiện lên như người phụ nữ phải đấu tranh để tìm vị trí của mình giữa thế giới thần linh đầy quyền lực. Cuốn sách khai thác sâu tâm lý nhân vật, đồng thời mở rộng nhiều chi tiết trong thần thoại Hy Lạp theo góc nhìn hiện đại.

Madeline Miller tốt nghiệp chuyên ngành Hy Lạp cổ đại và tiếng Latinh tại Đại học Brown, đồng thời có nhiều năm giảng dạy văn học cổ điển. Sau thành công của Trường ca Achilles - tác phẩm đoạt Women's Prize for Fiction năm 2012 - Circe tiếp tục trở thành hiện tượng xuất bản quốc tế, đứng đầu danh sách bán chạy của The New York Times và được dịch sang hơn 20 ngôn ngữ.

Tại Việt Nam, sách đã được phát hành với bản dịch của Jack Frogg, mang đến cơ hội để độc giả tiếp cận một trong những tiểu thuyết thần thoại đáng chú ý của thế kỷ XXI.