Ông Zelensky thay Bộ trưởng Quốc phòng, hàng ngàn người biểu tình ở Kiev

Bộ trưởng được lòng binh sĩ

Theo Đài CNBC ngày 16-7, hơn 1.000 người đã tập trung tại quảng trường trung tâm Kiev, mang theo cờ Ukraine và Liên minh châu Âu (EU), hô vang các khẩu hiệu như "Hãy đưa ông Fedorov trở lại", "Thật đáng xấu hổ".

"Chúng tôi ủng hộ việc cải tổ theo hướng tốt hơn, chứ không phải thụt lùi", một người biểu tình tên Ali nói, mô tả ông Fedorov là một nhà quản lý hiện đại và làm việc hiệu quả.

"Chúng tôi nhìn thấy kết quả, nhìn thấy những bước tiến rõ ràng trong cuộc chiến giành tự do", người này nói.

Cuộc biểu tình diễn ra chỉ một ngày sau khi Tổng thống Zelensky thông báo miễn nhiệm ông Mykhailo Fedorov khỏi vị trí Bộ trưởng Quốc phòng trong khuôn khổ đợt cải tổ bộ máy chính phủ của Ukraine.

Trong bài đăng trên mạng xã hội, ông Fedorov gọi quãng thời gian phục vụ đất nước là "một vinh dự lớn lao".

Động thái này cũng diễn ra ngay sau khi Quốc hội Ukraine thông qua đơn từ chức của Thủ tướng Yulia Svyrydenko. Tổng thống Zelensky đã đề cử ông Serhiy Koretsky, Tổng giám đốc Tập đoàn Năng lượng quốc doanh Naftogaz, làm người đứng đầu chính phủ mới.

Văn phòng Tổng thống Ukraine không giải thích lý do thay đổi nhân sự. Tuy nhiên trước đó, ông Zelensky tuyên bố Ukraine đang "thay đổi chiến lược chính trị" và nhấn mạnh sự cần thiết phải có tiếng nói thống nhất giữa Bộ Quốc phòng và quân đội.

Ông Fedorov, 35 tuổi, mới đảm nhiệm cương vị Bộ trưởng Quốc phòng khoảng sáu tháng, sau thời gian giữ chức Bộ trưởng Chuyển đổi số.

Dù thời gian tại nhiệm ngắn, ông được nhiều binh sĩ đánh giá cao nhờ cải thiện chế độ tiền lương, điều chỉnh lịch luân phiên ra tiền tuyến và thúc đẩy quá trình hiện đại hóa quân đội.

Theo ông Fedorov, chỉ trong bốn tháng, Ukraine đã mua được số lượng máy bay không người lái (drone) nhiều hơn cả năm trước cộng lại, đồng thời triển khai chương trình hỗ trợ các đơn vị tác chiến bằng drone và cải cách chế độ hợp đồng quân nhân với thời hạn phục vụ rõ ràng.

Quyết định gây tranh cãi

Giới phân tích cho rằng nguyên nhân sâu xa dẫn đến việc ông Fedorov mất chức là những bất đồng kéo dài với Tổng tư lệnh quân đội Oleksandr Syrskyi về định hướng điều hành và cải cách quân đội.

Phát biểu tại Kiev sau khi rời chức, ông Fedorov cho biết đã từ chối lời đề nghị của Tổng thống Zelensky về việc đảm nhiệm vai trò cố vấn. Ông cáo buộc ông Syrskyi đang cản trở các sáng kiến của Bộ Quốc phòng và không trực tiếp giải quyết những vấn đề tồn đọng.

"Không thể giải quyết vấn đề huy động binh lính nếu quân đội không có những thay đổi thực chất. Hiện nay chúng ta đang mang đến điều gì? Những lời dối trá, sự hỗn loạn...", ông nói. "Thay vì tìm cách đánh bại Nga, ông ấy lại tìm cách chia rẽ đất nước".

Ông còn cáo buộc nhiều quyết định trong quân đội được đưa ra dựa trên lòng trung thành thay vì dữ liệu, khiến các cải cách liên tục bị cản trở và nhiều chỉ huy có năng lực bị gạt sang một bên.

Trong những năm gần đây, ông Fedorov được xem là một trong những kiến trúc sư của chiến lược tác chiến bằng drone của Ukraine.

Ông thúc đẩy các công ty công nghệ trong nước phát triển nhiều dòng drone phục vụ cả trinh sát lẫn tấn công, giúp làm chậm đà tiến công của Matxcơva bằng các cuộc tấn công các nhà máy lọc dầu, cơ sở năng lượng và tàu chiến nằm sâu trong lãnh thổ Nga, đồng thời góp phần cô lập bán đảo Crimea.

Nhiều chuyên gia quân sự nhận định chiến dịch drone là một trong những yếu tố quan trọng giúp Ukraine giành lại thế chủ động trên chiến trường trong thời gian gần đây.

Việc ông Fedorov bị cách chức cũng gây phản ứng mạnh trong quân đội. Phó tư lệnh Không quân Ukraine Pavlo Yelizarov, đồng thời là chỉ huy một đơn vị drone nổi tiếng, đã nộp đơn từ chức để phản đối, cho rằng đây là "một tổn thất lớn đối với năng lực quốc phòng của đất nước".