Lai ChâuMột dòng lũ đá dài khoảng 10 km tại xã Lê Lợi được các nhà khoa học đánh giá thuộc loại lớn và đặc biệt trên thế giới, có thể trở thành điểm du lịch địa chất kết hợp nghiên cứu khoa học, giáo dục và trải nghiệm sinh thái.
Đề xuất được đoàn chuyên gia của Viện Các Khoa học Trái đất (Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam) đưa ra sau đợt khảo sát thực địa tại khu vực Nậm Vời - Pú Đao, xã Lê Lợi.
Theo Tiến sĩ Phạm Văn Tiền, trưởng đoàn khảo sát, khu vực Nậm Vời nằm trên vùng địa hình núi cao bị chia cắt mạnh, thường xuyên xảy ra các tai biến địa chất và vẫn đang tiếp tục biến đổi. Nổi bật nhất là dòng lũ đá Nậm Vời, được người dân địa phương gọi là "rồng đá".
Dòng lũ đá ở Nậm Vời. Ảnh: Viện Các khoa học trái đất
Các chuyên gia cho biết dòng lũ đá dài khoảng 10 km, rộng từ 100 đến 600 m, đã hình thành và hoạt động gần 100 năm. Dòng lũ phát triển theo từng giai đoạn với cường độ khác nhau, có thời kỳ hoạt động mạnh, có thời kỳ suy yếu nhưng vẫn tiếp tục mở rộng phạm vi. Theo nhóm nghiên cứu, đây là một trong những dòng lũ đá có quy mô lớn và đặc biệt trên thế giới.
Khác với lũ quét thông thường chủ yếu là nước chảy xiết, lũ đá là hiện tượng hỗn hợp gồm đất, đá tảng, bùn và nước di chuyển từ sườn núi xuống hạ lưu với sức tàn phá rất lớn. Sau mỗi đợt hoạt động, khối vật liệu khổng lồ được bồi lắng tạo nên những bãi đá rộng hàng trăm mét, làm thay đổi địa hình tự nhiên. Chính quy mô và quá trình hình thành kéo dài hàng chục đến hàng trăm năm khiến các dòng lũ đá lớn trở thành đối tượng nghiên cứu quan trọng trong địa chất và địa mạo.
PGS TS Vũ Cao Minh cho biết nhiều quốc gia như Thụy Sĩ, Nhật Bản, Mỹ, Italy và Áo đã biến những khu vực từng chịu tác động của động đất, núi lửa hay lũ đá thành các "chứng tích thiên tai", vừa bảo tồn giá trị khoa học, vừa phục vụ giáo dục và phát triển du lịch. Du khách có thể quan sát trực tiếp dấu tích của các hiện tượng tự nhiên, trong khi học sinh, sinh viên và các nhà khoa học có thêm địa điểm nghiên cứu thực địa.
Từ kinh nghiệm này, nhóm nghiên cứu đề xuất Lai Châu phát triển khu vực Nậm Vời theo mô hình công viên địa chất và du lịch sinh thái. Một số hạng mục được gợi ý gồm xây dựng trạm nghiên cứu khoa học, cầu hoặc điểm ngắm cảnh bắc qua dòng lũ đá, tuyến tham quan địa chất, kết hợp phát triển các sản phẩm du lịch nghỉ dưỡng, dược liệu, khám phá thiên nhiên và trải nghiệm văn hóa bản địa.
Vì trí dòng lũ đá ở Nậm Vời. Ảnh: Googlemaps
Theo các chuyên gia, nếu được quy hoạch hợp lý, khu vực này không chỉ trở thành điểm đến mới của Lai Châu mà còn góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng về phòng tránh thiên tai, bảo tồn cảnh quan tự nhiên và thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương.
Đại diện Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lai Châu đánh giá phát hiện này mở ra hướng phát triển mới cho ngành du lịch của tỉnh. Khu vực Nậm Vời là nơi sinh sống của đồng bào dân tộc Mảng - một trong những dân tộc rất ít người ở Việt Nam với nhiều giá trị văn hóa truyền thống còn được bảo tồn. Trong cùng địa bàn xã Lê Lợi còn có Bia Lê Lợi, di tích lịch sử cấp quốc gia thu hút nhiều du khách đến tham quan.
Theo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, việc kết nối các giá trị địa chất, lịch sử và văn hóa bản địa có thể hình thành quần thể du lịch đặc sắc của Lai Châu, đa dạng hóa sản phẩm và kéo dài thời gian lưu trú của du khách.
Sở đề nghị Viện Các Khoa học Trái đất tiếp tục phối hợp với UBND tỉnh và các cơ quan chuyên môn nghiên cứu sâu hơn về giá trị khoa học, khả năng bảo tồn cũng như phương án khai thác khu vực Nậm Vời theo hướng phát triển bền vững, bảo đảm hài hòa giữa bảo tồn thiên nhiên, phát triển du lịch và sinh kế của người dân địa phương.
Gia Chính
