Quốc gia có nhiều họ nhất thế giới

Pháp là quốc gia có nhiều họ nhất thế giới với hơn một triệu họ, trong đó Martin là họ phổ biến nhất và Nguyen là họ phổ biến thứ 74.

Nhân loại đã sử dụng họ từ cuối thời kỳ Trung Cổ (thế kỷ 5-15). Tập tục này bắt nguồn từ truyền thống của các gia đình quý tộc, sau đó dần phổ biến hơn khi người dân di cư vào thành thị, có nhu cầu kế thừa tài sản và lưu truyền danh xưng cho thế hệ sau.

Theo thời gian, các dòng họ này đã biến đổi, biến mất rồi lại xuất hiện do làn sóng di cư, sự thích nghi của ngôn ngữ và những thay đổi trong văn hóa. Họ của một người có thể bắt nguồn từ đặc điểm ngoại hình như "tóc đỏ" hay nghề nghiệp như "Baker - thợ làm bánh", "Archer - cung thủ", hoặc địa danh như "Fields - cánh đồng", "Holmes - sống gần cù lao", "Wood - rừng", hay một vùng miền cụ thể như họ Davignon bắt nguồn từ thành phố Avignon của Pháp.

Chân dung Vua Pháp Francois I (1494-1547) vẽ năm 1530. Ảnh: Bảo tàng Louvre

Trong thế kỷ qua, ước tính có tới hơn một triệu họ xuất hiện ở Pháp, trong đó hơn 200.000 họ đã biến mất và hơn 520.000 họ mới xuất hiện. Con số một triệu này khiến Pháp là quốc gia có nhiều họ nhất thế giới tính đến năm 2025, theo tổ chức Kỷ lục Thế giới Guinness.

Số lượng này áp đảo các quốc gia châu Âu như Anh với 45.000 họ, Tây Ban Nha với hơn 400.000 họ; hay các quốc gia khác trên thế giới như Trung Quốc với 20.000 họ hay Hàn Quốc với gần 300 họ.

Họ tên là vấn đề thuộc chính sách quốc gia cấp cao ở Pháp kể từ năm 1539, khi Vua Francois I ban sắc lệnh yêu cầu tên của tất cả trẻ sơ sinh phải đăng ký vào sổ sách và trình lên các linh mục để phê duyệt. Điều này có nghĩa là tên của trẻ nhỏ thường phải được chọn từ danh sách tiểu sử các vị thánh.

Suốt nhiều thế kỷ, người Pháp đã sống dưới quy tắc nghiêm ngặt này khi đặt tên cho con cái. Nhưng vì số lượng tên có hạn nên đến đầu thế kỷ 19, nước Pháp rơi vào cảnh "cạn kiệt" họ tên để phân biệt người này với người khác, khiến cư dân phải sáng tạo hơn khi viết chính tả.

Theo nghiên cứu đăng trên Bản đồ các dòng họ Pháp, cách đặt họ ở Pháp bị ảnh hưởng bởi yếu tố phụ hệ (truyền họ theo dòng cha) và nhập cư. Trong tiếng Anh, người ta thường dùng hậu tố "-son" để chỉ yếu tố phụ hệ như con của Harris sẽ được đặt là Harris-son, hoặc "Mc hay Mac" ở Scotland (McGregor), người Ireland dùng "O" (O'Brien), còn người Hy Lạp dùng đuôi "-poulos" (Dimitropoulos có nghĩa là "con trai của Dimitrios").

Người Pháp cũng sử dụng cách này, nhưng họ phụ hệ ở Pháp vô cùng đa dạng, bởi vì các cách viết và phương ngữ khác nhau đều được đăng ký như các họ độc lập trong các kỳ điều tra dân số. Từ một họ như "Jacques", người Pháp đã viết thành các họ: Jaquet, Jacquot, Jacotot, Jacotin, Cottet, Cottin, Cotin, Jacquin, Jacquinet, Jacquinot, Jacquart và Jacquier.

Phù điêu Thánh Martin thành Tours, nhà truyền giáo xứ Gaul, tại Nhà thờ Thánh Severin ở Paris. Ảnh: Monsieur de france

Viện Thống kê Pháp cho biết có từ 50% đến 80% công dân Pháp có thể đang mang những họ hiếm (nghĩa là có ít hơn 50 người mang họ đó còn sống tại thời điểm điều tra dân số). Những họ này thường được bảo tồn rất tốt, vì phụ nữ Pháp về mặt luật pháp không thay đổi họ của mình khi kết hôn mà vẫn giữ họ thời con gái trên các giấy tờ tùy thân và chỉ sử dụng họ của chồng như một "họ dùng hàng ngày" trong đời sống thường nhật.

Các tác giả của nghiên cứu cũng cho biết một nguyên nhân cốt lõi khác dẫn đến sự "bùng nổ" số lượng họ ở Pháp là do nhập cư, yếu tố đã mang những cái tên mới vào quốc gia có nền văn hóa đa dạng này.

Họ phổ biến nhất ở Pháp là Martin với gần 315.000 người. Họ này bắt nguồn từ Thánh Martin thành Tours, vị thánh được tôn kính nhất ở Pháp thời Trung Cổ với điển tích nổi tiếng là xẻ đôi áo choàng để giúp một người nghèo khổ chống chọi giá rét. Người nghèo này chính là hóa thân của Chúa Jesus. Tên của Thánh Martin được đặt cho vô số trẻ em và cuối cùng trở thành một họ cha truyền con nối ở Pháp.

Đứng thứ hai là họ Bernard với gần 170.000 người và Robert với hơn 140.000 người. Pháp có tới 10,3% dân số là người nhập cư, từ đó làm tăng mức độ phổ biến của các họ như Silva và Santos có nguồn gốc từ Bồ Đào Nha; Diallo hoặc Konate có nguồn gốc Tây Phi, thuộc địa cũ của Pháp; hoặc Fischer hay Weiss có nguồn gốc Đức. Họ Nguyen xếp thứ 74 trong số các họ phổ biến nhất ở Pháp với hơn 46.700 người, theo bảng xếp hạng của trang web chuyên về tra cứu bản đồ và cổng dữ liệu gia phả toàn cầu Forebears.

Hồng Hạnh (Theo Guinness World Records)