Thanh gươm diệt quỷ, Jujutsu Kaisen đang thay đổi công thức vàng của manga shonen?

Tuy nhiên, nhiều ý kiến cho rằng những tác phẩm thế hệ mới như Thanh gươm diệt quỷ, Jujutsu Kaisen hay Dr. STONE đang dần tái định nghĩa công thức từng thống trị manga shonen.

Trong bài phân tích đăng trên GQ Taiwan, "Tình bạn - Nỗ lực - Chiến thắng" được nhìn nhận không phải là quy tắc bất biến của Weekly Shonen Jump, mà là công thức hình thành qua nhiều thập niên trước khi được các manga thế hệ mới làm mới theo cách riêng.

"Tam đại nguyên tắc" không xuất hiện cùng Shonen Jump

Khi Weekly Shonen Jump ra đời năm 1968, phần lớn tác phẩm trên tạp chí chưa mang đậm ba yếu tố "tình bạn - nỗ lực - chiến thắng".

Các manga giai đoạn cuối thập niên 1960 và đầu thập niên 1970 thường xây dựng hình tượng nhân vật chính cô độc, sở hữu năng lực đặc biệt hoặc gánh trên vai số phận nghiệt ngã. Trọng tâm câu chuyện nằm ở ý chí, sự hy sinh và tinh thần vượt nghịch cảnh, thay vì chiến thắng hay sức mạnh của tình bạn.

Ngay cả dòng manga thể thao spokon rất phổ biến thời kỳ đó cũng đề cao quá trình rèn luyện khắc nghiệt hơn là cái kết chiến thắng. Điều giữ chân độc giả là những thử thách và sự đánh đổi của nhân vật, chứ không chỉ kết quả cuối cùng.

Bước ngoặt đưa công thức vàng trở thành biểu tượng

Bước ngoặt xuất hiện vào năm 1977 với Ring ni Kakero của Masami Kurumada. Tác phẩm dần rời bỏ phong cách manga thể thao truyền thống để chuyển sang các trận chiến với tuyệt kỹ siêu năng lực. 

Mô típ quen thuộc của manga shonen từ đó được định hình: nhân vật chính gặp đối thủ mạnh hơn, trải qua quá trình rèn luyện, nhận sự hỗ trợ từ đồng đội rồi vượt qua thử thách.

Công thức này sau đó được nhiều tác phẩm nổi tiếng kế thừa và phát triển như Kinnikuman, Captain Tsubasa, Dragon Ball, Saint Seiya, Dragon Quest: The Adventure of Dai, rồi đến One Piece, Naruto hay Bleach.

Đến thập niên 1990, "tình bạn - nỗ lực - chiến thắng" gần như trở thành hình ảnh gắn liền với Weekly Shonen Jump và được đông đảo độc giả xem là bản sắc của dòng manga shonen.

"Thanh gươm diệt quỷ" mở ra một giai đoạn mới

Điều thú vị là năm 2020, ban biên tập Weekly Shonen Jump từng khẳng định họ chưa bao giờ chính thức coi "tình bạn - nỗ lực - chiến thắng" là tiêu chí bắt buộc đối với các tác phẩm đăng tải trên tạp chí.

Dẫu vậy, sau hàng chục năm phát triển, ba yếu tố này vẫn được xem là giá trị cốt lõi gắn với nhiều bộ manga kinh điển.

Từ những năm 2000, Weekly Shonen Jump bắt đầu xuất hiện nhiều tác phẩm đi theo hướng khác. Death Note, Gintama hay Neuro: Supernatural Detective đều không còn tuân thủ đầy đủ công thức truyền thống nhưng vẫn gặt hái thành công.

Đến thế hệ mới, Thanh gươm diệt quỷ, Jujutsu Kaisen và Dr. STONE tiếp tục đẩy xu hướng này xa hơn.

Những bộ truyện vẫn đề cao tinh thần đồng đội và sự trưởng thành của nhân vật, nhưng thế giới trong truyện trở nên khắc nghiệt hơn, chiến thắng không còn là điều tất yếu, còn sự hy sinh và mất mát xuất hiện với tần suất dày đặc hơn trước.

GQ Taiwan cho rằng điều này phản ánh sự thay đổi của xã hội hiện đại. Nếu giai đoạn kinh tế bùng nổ của Nhật Bản từng nuôi dưỡng niềm tin rằng "chỉ cần nỗ lực sẽ thành công", thì các manga ngày nay lại mang đến góc nhìn thực tế hơn về cuộc sống.

Chính vì vậy, những tác phẩm như Thanh gươm diệt quỷ có thể đang góp phần định hình một "công thức vàng" mới cho manga Nhật Bản - nơi các giá trị truyền thống vẫn còn hiện diện, nhưng được thể hiện theo cách phức tạp, gai góc và gần với hiện thực hơn.