Trung QuốcBức thư chia tay 75.000 chữ của một quản lý thuật lại các vấn đề trong công việc đã gây bão mạng xã hội, khiến người sáng lập kiêm CEO DingTalk bị sa thải.
Đầu tháng 6, Đằng Nhã Tân, quản lý sản phẩm tại DingTalk - nền tảng giao tiếp và quản lý công việc trực tuyến do CEO Trần Hàng sáng lập và phát triển cùng tập đoàn công nghệ Alibaba, đã đăng thư chia tay dài 75.000 chữ lên diễn đàn nội bộ công ty.
Trong thư, Đằng kể lại cô và đồng nghiệp đã kiệt sức thế nào để phát triển một công cụ trí tuệ nhân tạo (AI) dưới áp lực của Trần Hàng. Cô đã theo dự án đầy triển vọng này từ khi bắt đầu, qua thời kỳ đỉnh cao, cho đến khi sụp đổ hoàn toàn, trong hơn 300 ngày.
Nhóm dự án đã làm việc ngoài giờ trong một thời gian dài, từ 9h sáng đến 23h đêm mỗi ngày. Vào thời điểm căng thẳng nhất, họ chỉ được nghỉ một ngày rưỡi trong cả tháng. Đằng tiết lộ bản thân từng kiệt sức ngất xỉu hai lần, phải gọi xe cấp cứu. Một đồng nghiệp khác trong nhóm cũng phải từ chức ngay sau ngày ra mắt sản phẩm vì gặp các vấn đề nghiêm trọng về tim mạch.
Đằng chỉ trích phong cách quản lý độc đoán của CEO. Cô ví mỗi lần thay đổi chiến lược của CEO như một lần "đổi niên hiệu" của nhà vua, ép nhân viên chạy theo các biểu tượng và câu chuyện vĩ mô vô nghĩa thay vì nhu cầu người dùng.
Đằng kể rằng hồi đầu tháng 4, cả nhóm phải ở lại văn phòng tới nửa đêm để chứng kiến văn phòng của đối thủ cạnh tranh gần đó - ứng dụng Feishu của ByteDance, tắt đèn muộn như thế nào. Những ai về nhà lúc 23h đêm bị CEO chỉ trích công khai.
"Cứ làm như thể việc đèn công ty người ta còn sáng nghĩa là ý chí chiến đấu của họ vẫn đang sục sôi, và chỉ cần đèn văn phòng mình chưa tắt là có thể khỏa lấp đi sự hoang mang, vô định trong chiến lược của các sếp vậy", Đằng viết. Cô cho rằng sản phẩm AI này được xây dựng hoàn toàn dựa trên nỗ lực vượt giới hạn của các nhân viên, đẩy sức khỏe của họ đến giới hạn.
Trần Hàng, cựu CEO của DingTalk. Ảnh: Caifuhao
Đằng mô tả bộ máy DingTalk rơi vào tình trạng đấu đá nội bộ, đùn đẩy trách nhiệm giữa các phòng ban. Nhân viên bị trói buộc bởi các chỉ số KPI, sa lầy vào các cuộc họp triền miên và phải cố "diễn cảnh bận rộn" để đối phó với các đợt kiểm tra lúc nửa đêm của HR và lãnh đạo.
Bức thư đem tới góc nhìn hiếm hoi về việc các nhân viên công nghệ Trung Quốc trở thành nạn nhân của "nội cuốn" như thế nào. "Nội cuốn" là thuật ngữ chỉ hiện tượng cạnh tranh khốc liệt, ép buộc con người phải làm việc và học tập quá sức mà không mang lại sự phát triển hay giá trị thực chất nào mới. Trong nền văn hóa "nội cuốn", quyết định không được thúc đẩy bởi tầm nhìn mà bởi nỗi sợ hãi.
Không có mục tiêu rõ ràng, nhân viên thường thấy mình lãng phí thời gian, công sức và nguồn lực vào các chỉ thị tùy tiện, đôi khi mâu thuẫn, từ ban quản lý. Nhiều người cũng cảm thấy bị đẩy vào thế đối đầu lẫn nhau, cố tỏ ra bận rộn để gây ấn tượng với cấp trên.
Theo Đằng, cái giá lớn nhất của "nội cuốn" là khiến lao động trẻ mất niềm tin vào tương lai. "Một công việc nuôi dưỡng hay vắt kiệt một người phụ thuộc vào việc nó dẫn họ đến đâu: nó mài giũa kỹ năng, duy trì sức khỏe và củng cố lòng tự trọng của họ, hay khiến họ mệt mỏi, tê liệt và không giỏi gì ngoài việc đối phó qua ngày?", cô viết.
Phản hồi thư của Đằng, Mã Duệ Lạp, cựu phó chủ tịch DingTalk, cho hay cảm thấy "cay đắng" trước lời kể của cô về áp lực không ngừng, sự nỗ lực không được đền đáp, và thực tế là "một quản lý sản phẩm trẻ tuổi tràn đầy ý tưởng đã phải viết hơn 70.000 chữ để giữ cho mình không bị chìm nghỉm trong một hệ thống".
Áp lực từ việc ngày nào cũng tất bật chạy đua với tốc độ không ngừng, liên tục báo cáo và chỉnh sửa, nhưng sau khi bỏ ra rất nhiều công sức lại không thu được kết quả khiến Mã kiệt sức và quyết định nghỉ việc hồi tháng 5. "Tôi muốn sống thêm vài năm nữa", Mã nói.
Sau khi nội dung bức thư của Đằng gây xôn xao, Alibaba ngày 10/6 ra văn bản chỉ trích DingTalk "coi rẻ giá trị con người" và tuyên bố phong cách quản lý này "tuyệt đối không phải là thứ mà văn hóa Alibaba nên có". Ngày 11/6, Alibaba ra quyết định sa thải CEO Trần Hàng.
Alibaba nhấn mạnh trong thời đại AI, sự đổi mới sáng tạo phải dựa trên lòng nhiệt huyết và sức sáng tạo của nhân viên, chứ không phải dựa vào áp lực cực hạn và sự thực thi máy móc. Tập đoàn chỉ rõ khi máy móc đã có thể làm thay con người nhiều việc, thì con người mới là tài sản quý giá nhất.
Hồng Hạnh (Theo Sixthtone, Late Post, The Paper)
