Xuất khẩu thủy sản Việt tăng trong 7 tháng đầu năm, nhưng sức ép được dự báo gia tăng từ tháng 8 khi chính sách thuế mới của Mỹ bắt đầu tác động.
Số liệu hải quan cho thấy, tháng 7, xuất khẩu thủy sản đạt gần 1,02 tỷ USD, tăng 4,8% so với cùng kỳ năm ngoái. Lũy kế 7 tháng đạt khoảng 6,8 tỷ USD, tăng 12,8%. Tuy nhiên, mức tăng đã thấp hơn giai đoạn đầu năm khi xuất khẩu cá tra giảm 6,1%, cá ngừ gần như đi ngang...
Theo quyết định mới của Mỹ, từ ngày 24/7, hàng hóa từ nhiều quốc gia xuất khẩu thủy sản lớn chịu thuế bổ sung theo Mục 301. Việt Nam thuộc nhóm áp dụng mức 12,5%, cao hơn Ecuador, Ấn Độ và Indonesia (10%), khiến lợi thế cạnh tranh tại thị trường Mỹ bị thu hẹp.
Bà Lê Hằng, Phó tổng thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP), cho biết xuất khẩu sang Mỹ trong 7 tháng đầu năm đạt trên 1 tỷ USD nhưng chỉ tăng nhẹ. Kết quả này vẫn chưa phản ánh đầy đủ tác động của chính sách thuế mới do Mỹ chỉ bắt đầu áp dụng từ cuối tháng 7.
Theo bà, Mỹ vẫn phụ thuộc lớn vào nguồn thủy sản nhập khẩu nên nhu cầu chưa giảm mạnh. Tuy nhiên, từ tháng 8, khi các doanh nghiệp bước vào chu kỳ đàm phán và giao các hợp đồng mới, nhà nhập khẩu sẽ phải tính lại giá mua, biên lợi nhuận và cơ cấu nguồn cung. Vì vậy, thời hạn hợp đồng có xu hướng rút ngắn, đồng thời yêu cầu doanh nghiệp chia sẻ chi phí thuế sẽ phổ biến hơn.
Tôm khô được sản xuất tại Cà Mau. Ảnh: An Minh
Tôm tiếp tục là mặt hàng xuất khẩu chủ lực với gần 2,78 tỷ USD trong 7 tháng đầu năm, chiếm khoảng 41% tổng kim ngạch toàn ngành. Tuy nhiên, tốc độ tăng trong tháng 7 chỉ đạt 4,5%, thấp hơn đáng kể so với mức tăng chung của cả giai đoạn.
Theo VASEP, bên cạnh bất lợi từ việc Mỹ áp thuế bổ sung cao hơn một số đối thủ, doanh nghiệp tôm Việt còn chịu sức ép cạnh tranh ngày càng lớn từ Ecuador - nước đang mở rộng mạnh xuất khẩu cả tôm nguyên liệu lẫn sản phẩm chế biến. Điều này khiến các doanh nghiệp khó duy trì biên lợi nhuận, nhất là với nhóm sản phẩm tiêu chuẩn có giá trị gia tăng thấp.
Không chỉ tôm, cá ngừ cũng đối mặt nhiều thách thức tại thị trường Mỹ. Tháng 7, xuất khẩu mặt hàng này đạt hơn 69 triệu USD, gần như đi ngang so với cùng kỳ; kim ngạch 7 tháng đạt gần 524 triệu USD, giảm 1,4%.
Theo bà Lê Hằng, ngoài thuế bổ sung, cá ngừ còn phải đáp ứng các quy định của Đạo luật Bảo vệ động vật có vú ở biển (MMPA), Chứng nhận đủ điều kiện nhập khẩu (COA) cùng các yêu cầu ngày càng chặt về truy xuất nguồn gốc. Những rào cản này khiến doanh nghiệp cá ngừ chịu áp lực lớn hơn nhiều mặt hàng thủy sản khác khi xuất khẩu sang Mỹ.
So với tôm và cá ngừ, cá tra được đánh giá có triển vọng ổn định hơn. Tháng 7, xuất khẩu mặt hàng này đạt gần 184 triệu USD, giảm 6,1%, song lũy kế 7 tháng vẫn tăng 8,8%, đạt gần 1,3 tỷ USD.
Theo bà Hằng, giá các loại cá thịt trắng tại châu Âu vẫn ở mức cao do nguồn cung hạn chế, mở ra cơ hội để cá tra gia tăng thị phần nếu doanh nghiệp tận dụng tốt nhu cầu thay thế và phát triển các sản phẩm chế biến. Tuy nhiên, thị trường này cũng ngày càng siết chặt các yêu cầu về truy xuất nguồn gốc và chứng nhận bền vững.
Bên cạnh Mỹ, Trung Quốc tiếp tục là điểm sáng khi kim ngạch nhập khẩu thủy sản từ Việt Nam tăng hơn 34% trong 7 tháng đầu năm. Tuy nhiên, theo bà Hằng, thị trường này cũng ngày càng khắt khe hơn về an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc và cạnh tranh giá, nên khó có thể bù đắp hoàn toàn sức ép từ thị trường Mỹ.
VASEP tiếp tục giữ kịch bản xuất khẩu thủy sản năm nay đạt khoảng 12,1-12,3 tỷ USD. Tuy nhiên, theo bà Hằng, kết quả thực tế có thể nghiêng về ngưỡng thấp của khoảng dự báo nếu đơn hàng từ Mỹ giảm rõ từ tháng 8.
"Thách thức của doanh nghiệp trong nửa cuối năm không còn là bán thêm được bao nhiêu hàng, mà là bảo vệ biên lợi nhuận, đáp ứng tốt các yêu cầu về thuế và truy xuất nguồn gốc, đồng thời lựa chọn đúng phân khúc và thị trường", bà Hằng nói.
Thi Hà
