Ông Trump phát biểu tại Ankara ngày 8-7 - Ảnh: AFP
Theo Hãng tin Reuters ngày 8-7, Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) đang gồng mình chịu những cơn giận dữ của Tổng thống Mỹ Donald Trump khi ông đến dự Thượng đỉnh năm 2026 của liên minh này tại Ankara (Thổ Nhĩ Kỳ).
Các chỉ trích của ông Trump về vấn đề Iran, Greenland và đóng góp ngân sách cho khối tiếp tục phủ bóng lên chương trình nghị sự.
Cuộc chiến Iran ập vào phòng họp
Dù không trực tiếp liên quan, vấn đề xung đột quân sự giữa Mỹ và Iran nhiều khả năng sẽ được nhắc đến không dưới một lần tại kỳ họp này. Khả năng này càng tăng sau khi Mỹ mở loạt không kích mới nhằm vào Iran sáng 8-7 và Tehran cũng đã đáp trả.
Suốt nhiều tháng qua, ông Trump đã không ít lần chỉ trích việc các đồng minh NATO từ chối lời kêu gọi cho phép Mỹ sử dụng không phận và căn cứ quân sự để tấn công Iran của ông.
Ngày 7-7, không lâu sau khi hạ cánh xuống Ankara, ông Trump lập tức tuyên bố "rất thất vọng" với NATO, cho rằng Mỹ đã không được đồng minh "đối xử tốt" trong suốt thời gian xung đột quân sự.
"Vì sao chúng tôi phải chi hàng trăm tỉ USD và họ không đến giúp chúng tôi? Chúng tôi đã luôn luôn có mặt để giúp họ", ông Trump nói.
Ông cũng thẳng thừng chê trách Thủ tướng Ý Giorgia Meloni, người từng rất thân thiết với ông, vì đã kiên quyết không can dự vào vấn đề Iran.
"Bà ấy từ chối can dự và điều đó đã làm mối quan hệ giữa tôi và bà ấy tệ đi. Tôi vẫn quý bà ấy. Tôi nghĩ bà ấy là một người tốt. Nhưng tôi cũng nghĩ bà ấy đang phạm sai lầm", ông Trump tuyên bố ngay trước thềm sự kiện bắt đầu.
Đáng chú ý, giữa lòng NATO ngày 8-7, ông Trump tuyên bố thỏa thuận hòa bình tạm thời Mỹ - Iran đã "tan vỡ", báo hiệu chuỗi ngày khói lửa có thể sắp ập tới.
Đứng trước các chỉ trích này, giới chức châu Âu luôn khẳng định vẫn tôn trọng các cam kết với lực lượng Mỹ, bất chấp việc Mỹ đã không tham vấn trước với họ về hệ quả kinh tế khi quyết định tấn công Iran.
Chấm dứt giao thương với Tây Ban Nha
Ông Trump phát biểu trước thềm khai mạc Thượng đỉnh NATO 2026 cùng Tổng thư ký NATO Mark Rutte - Ảnh: AFP
Hai vấn đề nhạy cảm khác, liên quan mật thiết đến đoàn kết an ninh nội bộ, là việc ông Trump kiên quyết yêu cầu Đan Mạch - một đồng minh NATO - trao Greenland cho Mỹ và vấn đề chi tiêu quốc phòng của NATO.
Tại Ankara, ông Trump một lần nữa khẳng định Greenland nên do Mỹ kiểm soát. Ông cũng tuyên bố: "Tôi không vui với NATO về vấn đề Greenland và Iran".
Ngay lập tức, Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen đáp trả dứt khoát: "Chúng tôi sẽ bảo vệ từng tấc đất của NATO, kể cả lãnh thổ của mình. Greenland không phải để bán".
Tổng thống Mỹ cũng đặc biệt chĩa mũi dùi vào Tây Ban Nha. Ông tuyên bố Madrid là một đối tác tệ và chỉ đạo Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent cắt đứt mọi quan hệ thương mại với Tây Ban Nha.
Ông Trump chỉ đạo ông Bessent trước báo chí ngày 8-7: "Tôi không muốn giao thương với họ nữa. Hãy chấm dứt ngay lập tức. Đừng nói chuyện gì với họ".
Khi Mỹ và Israel tấn công Iran, Thủ tướng Tây Ban Nha Pedro Sanchez đã công khai chỉ trích Washington và Tel Aviv. Ngoài ra, Tây Ban Nha cũng là quốc gia NATO duy nhất từ chối việc nâng ngân sách quốc phòng lên 5% GDP theo yêu cầu Washington.
Ngay lập tức, ông Sanchez cho biết sẽ xem những tuyên bố của ông Trump là "công việc thường ngày".
"Đất nước chúng tôi có quan hệ xã hội, văn hóa và kinh tế tuyệt vời với Mỹ. Chúng tôi không có ý định thay đổi điều đó", văn phòng ông Sanchez nêu trong thông cáo chính thức.
Đòn đánh mới nhất của Mỹ vào Iran: Tổng thư ký NATO nói "tuyệt đối cần thiết"
Như để xoa dịp phần nào ông Trump, ngày 8-7, Tổng thư ký NATO Mark Rutte đã công khai bày tỏ quan điểm đòn đánh mới nhất của Mỹ vào Iran là "tuyệt đối cần thiết".
Ông Rutte khẳng định: "Khi lệnh ngừng bắn đã có hiệu lực mà Iran về cơ bản lại vi phạm, việc Mỹ phản ứng mạnh mẽ là điều tối quan trọng".
Tại kỳ họp này, các thành viên NATO đã mang đến loạt hợp đồng mua vũ khí Mỹ trị giá ít nhất 50 tỉ USD. Các số liệu cũng cho thấy chi tiêu quốc phòng cốt lõi của châu Âu đã tăng 11% trong năm 2026, lên 634 tỉ USD.
Ông Rutte khẳng định: "Đây là chiến thắng lớn cho Tổng thống Mỹ", đồng thời trấn an rằng không thể nghi ngờ "cam kết trọn vẹn của Mỹ với NATO".
