Bảng hiệu của một cửa hàng ở tỉnh Kumamoto (Nhật Bản) bị đổ sau trận động đất ngày 28-7 - Ảnh: YONHAP
Đài NHK ngày 29-7 cảnh báo các tin đồn thất thiệt liên quan đến trận động đất mạnh xảy ra tại tỉnh Kumamoto thuộc đảo Kyushu, phía tây nam Nhật Bản, đang lan truyền nhanh chóng trên các nền tảng mạng xã hội.
"Thừa nước đục thả tin giả"
Nhiều người dùng trên X đã đăng tải lại hình ảnh thiệt hại từ các trận động đất cũng ở tỉnh Kumamoto 10 năm trước nhưng lại khẳng định là thiệt hại từ trận động đất mới xảy ra. Bên cạnh đó, một số bài viết tuyên bố vô căn cứ cho rằng trận động đất này do các hoạt động quân sự của con người gây ra.
Đáng chú ý, một bài đăng từ một tài khoản tuyên bố: "Chúng tôi đã đưa ra dự đoán và đã đoán đúng vị trí", kèm theo hình ảnh bản đồ, đã thu hút hơn 3,4 triệu lượt xem.
Ngoài ra, một tin đồn thất thiệt kèm hình ảnh tuyên bố một con sư tử đã trốn thoát khỏi sở thú sau trận động đất cũng xuất hiện trên mạng. Một bài đăng có nội dung tương tự từng xuất hiện sau trận động đất lớn tại tỉnh Kumamoto vào năm 2016. Đối tượng phát tán tin giả cách đây 10 năm đã bị bắt giữ. Hiện bài đăng này đã bị gỡ xuống.
Sau trận động đất, các video ghi lại thiệt hại và bài đăng của người dân cố gắng xác nhận sự an toàn của gia đình mình đã tràn ngập các nền tảng mạng xã hội. Giữa lúc đó, một người dùng đã đăng tải nội dung cho rằng có thể lợi dụng tình trạng hỗn loạn để trộm cắp hàng hóa.
Bài đăng gồm một video dường như quay cảnh bên trong siêu thị, kèm theo dòng chữ tiếng Nhật "Giờ thì bạn có thể ăn cắp bao nhiêu tùy thích". Dựa trên hồ sơ người dùng, có thông tin cho rằng người đăng bài là học sinh trung học. Tuy nhiên danh tính của người này chưa được giới chức địa phương xác nhận.
Cộng đồng mạng ngay lập tức bày tỏ sự phẫn nộ. Bất kể bài đăng có thực sự châm ngòi cho các vụ trộm cắp hay không, nhiều người chỉ ra rằng đây là hành vi kích động hoặc khuyến khích phạm tội.
Những kệ hàng trống trơn tại một cửa hàng tiện lợi ở sân bay Kumamoto - Ảnh: YONHAP
Chính phủ Nhật Bản kêu gọi không lan truyền tin giả
Trên mạng xã hội, nhiều bài đăng tìm người thân tại một trung tâm thương mại ở Kumamoto đã xuất hiện sau trận động đất. Một số người dùng chia sẻ thông tin như địa điểm, số tầng mà người thân của họ làm việc và trang phục họ mặc vào thời điểm xảy ra thảm họa.
Bằng cách trên, mạng xã hội đóng vai trò là kênh chia sẻ thông tin cứu hộ trong bối cảnh nạn nhân không tiếp cận được sóng điện thoại ổn định.
Nhà báo Furuta Daisuke, tổng biên tập của Trung tâm Kiểm chứng thông tin Nhật Bản, cảnh báo về khả năng xuất hiện các hình ảnh hoặc video bị cắt ghép về thiệt hại ở tỉnh Kumamoto.
Ông kêu gọi: "Khi gặp phải thông tin gây hoang mang, hãy kiểm tra tính xác thực thông qua các thông báo của chính quyền hoặc các báo cáo trên các phương tiện truyền thông, và đừng lan truyền thông tin chưa được kiểm chứng".
Bộ Nội vụ và Truyền thông Nhật Bản đã cảnh báo ngay sau trận động đất rằng thông tin thiếu cơ sở khoa học hoặc chưa được xác minh rõ ràng có thể lan truyền trên mạng xã hội, kêu gọi người dùng kiểm tra thông tin từ các nguồn đáng tin cậy như chính phủ, chính quyền địa phương hoặc truyền thông.
Chính phủ đảo quốc Đông Á cũng khuyên người dân không nên lan truyền thông tin sai lệch có thể cản trở các hoạt động cứu hộ.
