Để các trẻ "đặc biệt" đọc được chữ, tương tác với cô giáo và tươi cười rạng rỡ như ngày hôm nay là kết quả của cô giáo hàng ngày bên cạnh, hàng trăm lần hướng dẫn và hàng ngàn yêu thương - Ảnh: MINH PHƯƠNG
Mỗi buổi sáng, lớp học của cô Trần Thị Thơm ở xã Cư M'gar (Đắk Lắk) lại rộn lên tiếng ê a tập nói, tiếng đồ chơi va vào nhau, xen lẫn những tiếng khóc bất chợt rồi nhanh chóng lắng xuống sau cái ôm dịu dàng của cô giáo.
Hành trình tìm lại hy vọng của những gia đình có trẻ "đặc biệt"
Trong căn phòng chỉ vài chục mét vuông, gần 20 trẻ tự kỷ, tăng động, chậm nói, mỗi em một thế giới, một giáo án.
Cô Thơm gần như không lúc nào ngồi yên, vừa đỡ tay một cậu bé tập cầm thìa, lại quay sang phát âm cho bé gái chậm nói, rồi nhẹ nhàng chuyển sang tiếng Ê Đê để trò chuyện với cô học trò là đồng bào Ê Đê còn e dè ở góc lớp. Đôi lúc cô còn bị các bé mất kiểm soát làm bị thương...
Nhưng đó là chuyện bình thường tại lớp học này.
"Từ từ thôi con, mình làm lại nhé...", câu nói ấy được cô lặp đi lặp lại suốt buổi học.
Chứng kiến học trò dần biết nhìn vào mắt người đối diện, biết bật tiếng gọi "ba", "mẹ" hay chạy đến ôm người thân sau nhiều tháng can thiệp, cô giáo vùng sâu bảo mọi mệt mỏi đều trở nên xứng đáng.
Những vết sẹo do bị học trò cấu, cắn vẫn hằn trên tay cô Thơm - Ảnh: MINH PHƯƠNG
Ở lớp học của cô Thơm, hầu như gia đình nào cũng bắt đầu bằng những tháng ngày tuyệt vọng. Khi bạn bè cùng trang lứa ríu rít gọi "ba", "mẹ", con họ vẫn lặng im, thu mình hoặc bất chợt gào khóc.
"Không ai muốn tin con mình là trẻ đặc biệt. Đó là nỗi đau rất lớn của các bậc cha mẹ", cô chia sẻ.
Chị N.T.P. (36 tuổi, ở xã Cư M'gar) từng nhiều lần ôm con trai khóc vì cậu bé tăng động liên tục và phụ huynh bị mời lên trường vì con trêu ghẹo bạn, nghịch đồ dùng.
Sau một năm đưa con đi can thiệp nhưng không hiệu quả, chị tìm đến lớp học của cô Thơm. Và bảy tháng sau, trong lúc dọn cơm, chị bất ngờ nghe con trai đọc thơ.
"Tôi hạnh phúc, chỉ biết ôm con òa khóc, giờ con thích học chữ, còn làm được cả toán", người mẹ xúc động.
Niềm hạnh phúc ấy cũng đến với anh N.B.S. (48 tuổi, ở xã Ea Kiết), người cha đều đặn vượt hơn 120km mỗi ngày đưa đón con gái rối loạn phổ tự kỷ đến lớp với một mong muốn lớn nhất là được nghe con gọi một tiếng "ba".
Sau gần một năm, điều ấy cuối cùng cũng thành hiện thực.
"Chỉ mong con gọi mình lúc con cần, biết vui đùa như bao đứa trẻ khác. Vậy thôi đã khiến bao mệt mỏi được xóa nhòa", người cha nghẹn ngào.
Hành trình đồng hành cùng trẻ "đặc biệt" chưa bao giờ dễ dàng, nhiều phụ huynh phải đối mặt với vô số khó khăn cùng những lời gièm pha. Đến cuối cùng họ vẫn âm thầm cùng con vượt qua tất cả - Ảnh: MINH PHƯƠNG
Ở một góc khác của lớp học, bé L.Q.C. lon ton chạy ra ôm ba mẹ khi tan học. Trước đó cậu bé từng khép mình, chỉ quanh quẩn với chiếc điện thoại.
"Giờ con biết chạy ra ôm ba mẹ, biết vui đùa với cả nhà. Điều bình thường với nhiều gia đình lại là cả một phép màu với chúng tôi", người mẹ nghẹn ngào.
Vượt qua mệt mỏi bằng tình thương dành cho học trò
Ít ai biết trước khi mở lớp can thiệp, cô Thơm từng là giáo viên tiểu học. Khi dạy ở vùng sâu, thấy ngày càng nhiều trẻ tự kỷ, chậm nói nhưng địa phương thiếu nơi hỗ trợ bài bản, chị quyết định theo học giáo dục đặc biệt, tự trau dồi chuyên môn rồi mở lớp.
Hành trình ấy chưa bao giờ dễ dàng. Có những hành vi chị phải hướng dẫn hàng trăm lần, có những âm tiết phải lặp đi lặp lại hàng chục lần mới giúp trẻ cất được tiếng nói đầu tiên.
"Đối với trẻ đặc biệt, nếu mình vội thì các con càng áp lực. Các con cần thời gian và cần người kiên nhẫn ở bên", chị nói.
Mỗi đứa trẻ là một thế giới đặc biệt mà cô Thơm phải dùng cả tình yêu lẫn chuyên môn nghề nghiệp mới có thể bước vào - Ảnh: MINH PHƯƠNG
Điều đặc biệt ở lớp học này là sự linh hoạt trong cách tiếp cận. Với trẻ người Ê Đê chưa thể giao tiếp bằng tiếng phổ thông, cô Thơm chuyển sang nói tiếng Ê Đê. May mắn lớn lên gần buôn làng, hằng ngày được học và giao tiếp bằng tiếng Ê Đê nên đến nay cô sử dụng ngôn ngữ này thành thạo như tiếng mẹ đẻ.
"Muốn bước vào thế giới của các em thì trước hết phải nói bằng ngôn ngữ các em lớn lên cùng", chị chia sẻ.
Không chỉ đồng hành với trẻ, cô Thơm còn hướng dẫn cha mẹ tiếp tục luyện tập cùng con sau mỗi buổi học. Những gia đình khó khăn còn được giảm học phí để trẻ không phải dừng can thiệp giữa chừng.
Theo bà Vũ Thị Thùy Dung - chuyên gia giáo dục đặc biệt (nghiên cứu sinh tại Trường ĐH Khoa học Xã hội và Nhân văn TP HCM), điều đáng quý ở cô Thơm là tinh thần không ngừng học hỏi, cập nhật phương pháp can thiệp và sự kiên trì đồng hành với từng trẻ.
Ước mong con được sống khỏe mạnh, trò chuyện ríu rít với ba mẹ và vui đùa như bao đứa trẻ khác là tâm nguyện của nhiều phụ huynh có con mắc tự kỷ, tăng động, chậm nói,... - Ảnh: MINH PHƯƠNG
"Chính điều đó đã giúp lớp học nhỏ giữa vùng quê trở thành điểm tựa của nhiều gia đình. Tôi tin với nền tảng chuyên môn cùng tình yêu và sự kiên trì dành cho trẻ đặc biệt, cô Thơm sẽ giúp thêm nhiều trẻ và gia đình có cơ hội thay đổi tích cực", bà Dung nhận định.
Chiều muộn, những đứa trẻ lần lượt được cha mẹ đón về. Có em chạy ùa ra ôm ba, có em lí nhí chào mẹ. Đứng trước cửa lớp, cô Thơm dõi theo từng bóng nhỏ khuất dần trên con đường quê đất đỏ.
"Tôi chỉ mong mỗi đứa trẻ đến lớp đều có thêm một cơ hội để bước gần hơn với thế giới. Hạnh phúc đôi khi chỉ bắt đầu từ một ánh mắt biết nhìn, một cái ôm hay tiếng gọi 'ba', 'mẹ' sau hàng ngàn lần kiên nhẫn", cô mỉm cười nói.
Nơi "mầm xanh" tiếp tục cất tiếng
Cô Trần Thị Thơm ấp ủ giúp được nhiều trẻ em "đặc biệt" được can thiệp sớm, mong những "mầm xanh" có một tuổi thơ trọn vẹn - Ảnh: MINH PHƯƠNG
Dự án "Nơi mầm xanh cất tiếng" của cô Trần Thị Thơm vừa đoạt giải đặc biệt tại cuộc thi "Phụ nữ Đắk Lắk khởi nghiệp sáng tạo - Kiến tạo tương lai xanh" năm 2026.
Theo ban giám khảo, dự án gây ấn tượng không chỉ bởi mô hình can thiệp dành cho trẻ tự kỷ, tăng động, chậm nói mà còn ở hành trình nhiều năm cô Thơm bền bỉ đồng hành cùng các em và gia đình.
Toàn bộ giá trị giải thưởng sẽ được cô dùng để hỗ trợ học phí cho trẻ có hoàn cảnh khó khăn và từng bước xây dựng không gian xanh phục vụ quá trình can thiệp.
