Trên 80% giáo viên dùng AI trong giảng dạy, nhưng dùng sao cho đúng?

Sáng 30-7, Tổng lãnh sự quán Malaysia tại TP.HCM đã phối hợp cùng Trung tâm Xúc tiến giáo dục Malaysia và Trường đại học Văn Lang tổ chức hội thảo quốc tế "Thúc đẩy giáo dục đại học tại ASEAN vì tác động bền vững: AI lấy con người làm trung tâm, kỹ năng tương lai và đổi mới sáng tạo".

Tại hội thảo, hơn 260 lãnh đạo, chuyên gia giáo dục, nhà nghiên cứu và đại diện doanh nghiệp đến từ 14 quốc gia đã cùng nhau trao đổi về vai trò của AI trong giáo dục bậc cao.

Một trong những vấn đề nhận nhiều sự quan tâm tại hội thảo chính là liệu ngành giáo dục có đang tiếp cận việc tích hợp AI một cách đúng đắn.

Thực tế không thể đảo ngược

GS.TS Lê Anh Vinh, Viện trưởng Viện Nghiên cứu giáo dục (Bộ Giáo dục và đào tạo), mang đến hội thảo một con số thú vị. Khảo sát của Viện Khoa học giáo dục Việt Nam với 100.000 giáo viên và 1,3 triệu học sinh cho thấy sau hai năm thí điểm đưa AI vào giáo dục phổ thông từ lớp 1 đến lớp 12, 90% học sinh THCS và THPT đã tiếp cận, sử dụng AI trong học tập ở mức độ nào đó.

Trên bục giảng, khoảng 88% giáo viên các bậc học thấp hơn cho biết đã dùng AI trong giảng dạy, trong khi ở bậc cao hơn thì tỉ lệ này là 82%.

Như vậy AI trong giáo dục đã đi từ những cuộc tranh luận nên dùng hay nên cấm của vài năm trước để trở thành một thực tế không thể đảo ngược.

Lý giải vì sao giáo viên các bậc học cao hơn dùng AI ít hơn, ông Vinh chỉ ra thực tế là đa số giáo viên tiểu học dùng AI để làm cho bài giảng sinh động hơn. Việc đó dễ làm và cho kết quả ngay.

Tuy nhiên khi lên bậc học cao hơn, việc làm cho bài giảng hấp dẫn và hút mắt không còn là đủ. Ở cấp này, AI cần tham gia thay đổi phương pháp dạy và cách tổ chức nội dung.

"Trọng tâm không còn là những vấn đề bề nổi, không phải là thu hút học sinh. Đây là trường hợp hoàn toàn khác", ông Vinh khẳng định.

Không nên vội vã đưa vào trường học

Câu hỏi đặt ra là tích hợp AI vào giáo dục như thế nào cho hiệu quả? Đây là vấn đề không hề đơn giản. Thực tế cho thấy có đến 80% dự án khởi nghiệp công nghệ giáo dục đều không thành công khi vào trường học.

Điều này không phải do ngành sư phạm không cần công nghệ trợ giúp, mà do hầu hết sáng kiến giáo dục xuất phát từ khía cạnh công nghệ, chứ không phải khía cạnh giáo dục.

Củng cố luận điểm này, giáo sư Burkhard Schrage (Đại học RMIT Việt Nam) chia sẻ bài học của nền tảng học trực tuyến Khan Academy. Nền tảng này từng hứa hẹn cấp cho mỗi học sinh Mỹ một gia sư AI riêng. Tuy nhiên kết quả là dưới 5% học sinh chịu dùng công cụ AI của họ thường xuyên.

Chính vì độ khó đó, các chuyên gia cảnh báo trường học không nên vội vã trong việc đưa AI vào giảng đường. Phó giáo sư Alvin Ng (Đại học Công nghệ Nanyang, Singapore) khẳng định: "Nếu quy trình vốn đã kém hiệu quả, gắn AI vào chỉ khuếch đại cái kém đó".

Để tích hợp AI vào giáo dục đúng cách, cần hiểu rõ khả năng AI thật sự có thể mang lại mà lớp học truyền thống không thể cung cấp.

Theo ông Vinh, các nghiên cứu về học tập cho thấy cách học hiệu quả nhất là thảo luận với người có năng lực cao hơn mình. Tuy nhiên một giảng viên khó duy trì đối thoại 1-1 với từng người học. Đây là nơi AI rất có "đất dụng võ".

Ngoài ra, một xu hướng đang được nhiều trường học trên thế giới áp dụng là tập trung vào nâng cao năng lực tư duy của người học qua các câu hỏi. Theo giáo sư Schrage, cơ quan quản lý giáo dục Úc đã yêu cầu ít nhất 50% bài kiểm tra phải được thiết kế để người học không thể trả lời chỉ bằng AI.

Ông Schrage cho biết bản thân ông khi kiểm tra sinh viên cũng yêu cầu họ nộp về câu hỏi, chứ không phải là đáp án. Đó là vì trong thế giới AI, câu trả lời đã trở thành "mặt hàng giá rẻ". Ngược lại, các câu hỏi mới là điều tạo nên sự khác biệt.