Vụ 100 tấn thực phẩm chức năng giả: Viện kiểm sát bác bỏ lập luận 'nhận tiền là quà cảm ơn'

Ngày 29-7, phiên tòa xét xử 14 bị cáo trong vụ án sản xuất, buôn bán gần 100 tấn thực phẩm chức năng giả xảy ra tại Công ty MediUSA, Công ty MediPhar và các doanh nghiệp liên quan tiếp tục phần tranh tụng.

Sau khi các luật sư trình bày quan điểm bào chữa, đại diện viện kiểm sát đối đáp từng nhóm ý kiến, tập trung vào các bị cáo nguyên là cán bộ hải quan bị truy tố về tội nhận hối lộ.

Theo cáo buộc, Nguyễn Hữu Tuân (cựu Phó phòng) và Nguyễn Thế Việt (cựu Phó cục trưởng Cục Giám sát quản lý về hải quan) đã nhận tiền của Nguyễn Năng Mạnh (Chủ tịch HĐQT Công ty MediUSA) để tạo điều kiện cho các lô nguyên liệu được thông quan.

Viện kiểm sát xác định Tuân giữ vai trò chính, trực tiếp nhận 1,5 tỉ đồng từ doanh nghiệp rồi chuyển cho Việt 700 triệu đồng.

Bị cáo Nguyễn Hữu Tuân bị đề nghị mức án từ 7-8 năm tù, Nguyễn Thế Việt từ 5-6 năm tù cùng về tội nhận hối lộ.

Luật sư: Nhận tiền là "quà cảm ơn", không phải hối lộ

Bào chữa cho bị cáo Nguyễn Thế Việt, luật sư không phủ nhận việc thân chủ hai lần nhận tiền từ bị cáo Tuân, gồm 300 triệu đồng và 400 triệu đồng.

Tuy nhiên luật sư cho rằng cả hai lần đều diễn ra sau khi bị cáo đã hoàn thành công việc chuyên môn.

Theo lập luận của luật sư, lần nhận 300 triệu đồng diễn ra sau khi ông Việt hướng dẫn sửa văn bản lần thứ nhất. Lần nhận 400 triệu đồng là sau khi ông ký văn bản trả lời doanh nghiệp và gửi Hải quan Hà Nội, Hải quan Hải Phòng.

"Tại thời điểm đó, bị cáo nhận thức đây là khoản quà cảm ơn sau khi công việc chuyên môn đã hoàn thành, chứ không phải điều kiện để thực hiện hành vi trái pháp luật", luật sư trình bày.

Luật sư cũng cho rằng chức năng của Cục Giám sát quản lý về hải quan chỉ là hướng dẫn, giải đáp vướng mắc về thủ tục, còn quyền quyết định thông quan thuộc các chi cục hải quan cửa khẩu.

"Nếu văn bản hướng dẫn của bị cáo Việt là sai thì hải quan cửa khẩu cũng không được phép thông quan. Do đó không thể nói bị cáo lợi dụng chức vụ để thông quan cho doanh nghiệp", luật sư lập luận.

Trong khi đó luật sư bào chữa cho Nguyễn Hữu Tuân đưa ra một cách lý giải khác khi cho rằng thân chủ chỉ là người "nhận hối lộ phái sinh, phụ thuộc cấp trên".

Theo luật sư, với cương vị Phó phòng, Tuân không có quyền quyết định cuối cùng đối với việc giải quyết kiến nghị của doanh nghiệp.

Để chứng minh, luật sư dẫn lời khai cho rằng sau khi nhận 300 triệu đồng ứng trước từ MediUSA, Tuân mang toàn bộ lên phòng đưa cho cấp trên. Khi nhận tiếp 1,2 tỉ đồng, Tuân cũng chuyển ngay 400 triệu đồng cho ông Việt.

"Những tình tiết này cho thấy bị cáo hoàn toàn không có khả năng tự mình nhận lời giúp doanh nghiệp nếu không có sự đồng ý của cấp trên", luật sư nói và đề nghị tòa xem xét vai trò thứ yếu của thân chủ để giảm nhẹ hình phạt.

Viện kiểm sát: "Không thể chấp nhận"

Đối đáp, đại diện viện kiểm sát bác bỏ toàn bộ các lập luận trên.

Với quan điểm cho rằng nhận tiền sau khi giải quyết công việc chỉ là "quà cảm ơn", đại diện viện kiểm sát nhấn mạnh cách hiểu này "không thể chấp nhận" vì đi ngược quy định của pháp luật.

"Nếu cách hiểu này được chấp nhận thì sẽ dẫn đến hệ quả rất nguy hiểm", kiểm sát viên nhấn mạnh và cho rằng nếu coi khoản tiền nhận sau khi giải quyết công việc chỉ là "quà cảm ơn", ranh giới giữa việc làm đúng trách nhiệm và làm vì lợi ích vật chất sẽ bị xóa nhòa. Điều này cũng khiến các quy định về phòng, chống tham nhũng trên thực tế bị vô hiệu hóa.

Đối với Nguyễn Thế Việt, viện kiểm sát cho rằng bị cáo là công chức, có đầy đủ nhận thức pháp luật nhưng vẫn nhận tiền để giải quyết vướng mắc cho doanh nghiệp.

Theo đại diện công tố, hồ sơ thể hiện các bên đã có sự trao đổi, thống nhất về số tiền từ trước, nên đủ căn cứ xác định hành vi nhận hối lộ.

"Nếu chỉ làm đúng công vụ thì không có chuyện gặp riêng để nhận tiền"

Phản bác lập luận Nguyễn Hữu Tuân chỉ làm theo chỉ đạo cấp trên, viện kiểm sát cho rằng bị cáo không hề thụ động.

Theo cơ quan công tố, chính Tuân là người trực tiếp trao đổi với Nguyễn Năng Mạnh để nâng số tiền doanh nghiệp phải đưa từ khoảng 800 triệu đồng lên 1,5 tỉ đồng nhằm hưởng lợi bất chính.

Bị cáo cũng trực tiếp liên hệ, nhiều lần nhận tiền rồi chuyển một phần cho Nguyễn Thế Việt.

"Đây là hành vi chủ động, cố ý vì mục đích vụ lợi, không thể coi là chỉ làm theo chỉ đạo", kiểm sát viên khẳng định.

Đại diện viện kiểm sát đặt vấn đề nếu thực sự chỉ thực hiện công vụ khách quan thì các cán bộ hải quan phải giải quyết hồ sơ theo đúng trình tự, thủ tục hành chính.

"Không thể có chuyện để doanh nghiệp xin gặp riêng, mang tiền đến tận cổng cơ quan rồi mới giải quyết công việc", kiểm sát viên nêu.

Vì vậy viện kiểm sát giữ nguyên quan điểm truy tố Nguyễn Thế Việt, Nguyễn Hữu Tuân về tội nhận hối lộ.

Đại diện cơ quan công tố cũng cho biết mức án đề nghị đối với các bị cáo đều dưới mức cao nhất của khung hình phạt, và không đề nghị áp dụng hình phạt bổ sung như cấm hành nghề sau khi chấp hành xong án tù.

"Chúng tôi rất cảm thông và tiếc cho nhiều bị cáo có trình độ học vấn cao, chuyên môn giỏi, được đào tạo ở những môi trường rất tốt. Mong rằng sau khi chấp hành xong hình phạt, các bị cáo sẽ có cơ hội sử dụng kiến thức, tay nghề để lao động và tìm kiếm việc làm chân chính", kiểm sát viên nói.

Kết thúc phần tranh luận, hội đồng xét xử tuyên bố nghị án và dự kiến tuyên án vào chiều 31-7.