Mỹ, Israel và Lebanon ký thỏa thuận khung tại Washington, mở đường để hai quốc gia Trung Đông có thể đạt được hòa bình.
Văn kiện ký hôm 26/6 là kết quả của 5 vòng đàm phán tại thủ đô Washington của Mỹ. Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cho biết thỏa thuận sẽ bắt đầu thiết lập khuôn khổ cho "hòa bình và an ninh lâu dài", song lưu ý đây mới chỉ là "khởi đầu của khởi đầu" và còn nhiều việc phải làm ở phía trước.
Đại sứ Lebanon tại Mỹ Nada Hamadeh Moawad cho biết đây là bước đầu tiên trên hành trình khôi phục chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ Lebanon, chấm dứt vĩnh viễn giao tranh và tạo điều kiện để người dân nước này có thể trở về nhà.
Trong khi đó, Đại sứ Israel tại Mỹ Yechiel Leiter tuyên bố "Iran và Hezbollah đã bị loại ra ngoài", còn con đường dẫn đến hòa bình giữa Israel và Lebanon "đang được mở ra".
Lễ ký thỏa thuận khung ba bên giữa Mỹ, Israel và Lebanon tại Washington hôm 26/6. Ảnh: AP
Theo nội dung thỏa thuận được Bộ Ngoại giao Mỹ công bố, Israel và Lebanon "tuyên bố ý định chấm dứt hoàn toàn xung đột, giải quyết các nguyên nhân gốc rễ, qua đó chính thức kết thúc mọi tình trạng chiến tranh giữa hai bên".
Thỏa thuận cũng thiết lập quy trình để quân đội Lebanon khôi phục quyền kiểm soát trên toàn bộ lãnh thổ đất nước, trong khi chờ "giải giáp có kiểm chứng đối với các nhóm vũ trang phi nhà nước", đặc biệt là Hezbollah. Điều đó sẽ cho phép quân đội Israel "rút dần khỏi lãnh thổ Lebanon".
Bất chấp thỏa thuận trên, Israel và nhóm vũ trang Hezbollah vẫn thể hiện rõ là vẫn còn những khác biệt lớn về quan điểm giữa hai bên. Thủ lĩnh Hezbollah Naim Qassem hôm 26/6 tuyên bố Tel Aviv "không có lựa chọn nào khác" ngoài rút hoàn toàn khỏi lãnh thổ Lebanon, thêm rằng quân đội Israel phải rời đi "vô điều kiện".
Trong video ghi hình sẵn được chia sẻ với báo giới ngay sau khi thỏa thuận được công bố, Thủ tướng Benjamin Netanyahu tuyên bố Israel không có kế hoạch rút khỏi Lebanon cho đến khi Hezbollah chịu từ bỏ vũ khí.
Trước khi nội dung thỏa thuận được công bố, ông Netanyahu cho biết lực lượng Israel sẽ cho phép quân đội Lebanon tiếp quản kiểm soát lãnh thổ tại hai "khu vực thí điểm", lần lượt ở phía nam và phía bắc sông Litani.
Theo nội dung thỏa thuận, quân đội Lebanon sẽ "đảm nhận đầy đủ và hiệu quả trách nhiệm an ninh tại các khu vực trên, quá trình tái thiết dưới sự hỗ trợ của cộng đồng quốc tế sẽ bắt đầu và người dân Lebanon sẽ có thể trở về những khu vực này một cách an toàn".
Vị trí Israel, Lebanon và sông Litani. Đồ họa: RANE
Ngoại trưởng Rubio cho biết thỏa thuận sẽ giúp thiết lập quy trình rõ ràng, có cấu trúc về giải giáp Hezbollah và cơ sở hạ tầng của nhóm vũ trang. Ông thêm rằng một nhóm công tác quân sự do Mỹ hỗ trợ sẽ giúp thực thi thỏa thuận.
Washington sẽ cam kết cung cấp 100 triệu USD viện trợ nhân đạo với sự phối hợp của Liên Hợp Quốc, cũng như hoàn trả 30 triệu USD cho quân đội Lebanon nhằm mục tiêu "cải thiện năng lực" của lực lượng này.
Lebanon bị kéo vào xung đột Trung Đông từ ngày 2/3, khi nhóm vũ trang Hezbollah khai hỏa rocket nhằm vào lãnh thổ Israel để trả đũa vụ lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei bị hạ sát trong chiến dịch không kích của Mỹ - Israel.
Israel đáp trả bằng cách tiến hành các cuộc không kích trên khắp Lebanon, đồng thời điều quân vào miền nam quốc gia láng giềng.
Phạm Giang (Theo AFP)
