Neuracle - đối thủ chip não của Neuralink tại Trung Quốc

Neuracle trở thành công ty đầu tiên hoàn thành ca cấy chip não - máy tính (BCI) thương mại và được xem là đối thủ lớn nhất của Neuralink, công ty do Elon sáng lập.

Một buổi sáng tháng 10/2025, khi đang ngồi trong sân nhà ở tỉnh Hà Nam (Trung Quốc), Dong Hui, 39 tuổi, thử xem mình có thể cầm bút viết chữ được chưa. Hơn 6 năm trước, anh bị chấn thương tủy sống trong một tai nạn xe hơi và bị liệt kể từ đó.

"Cảm ơn", anh viết lên giấy, sau đó ghi ngày tháng.

Đây là kết quả của quá trình phục hồi chức năng kéo dài hơn 11 tháng thông qua thiết bị cấy ghép trong não của Neuracle mà Hui là một trong những tình nguyện viên tham gia thử nghiệm. Trước quá trình đó, anh chỉ có thể cử động nhẹ cánh tay, không thể sử dụng các ngón tay.

Hui trở thành một trong những người đầu tiên ở Trung Quốc được cấy chip giao diện não - máy tính (BCI) xâm lấn thông qua phẫu thuật não sau khi xem TV và thấy một ông cụ bị liệt tay có thể ôm cháu gái của mình. "Tôi không thể tin là mình viết lại được. Tôi vui mừng đến nỗi thậm chí còn viết sai cả nét trong tên mình", Hui chia sẻ với MIT Technology Review cuối tháng 5.

Một bệnh nhân bị liệt bàn tay có thể cầm chai nước nhờ hệ thống BCI của Neuracle. Ảnh: Tsinghua

Công ty BCI tiên phong

Trên website, Neuracle Medical Technology cho biết thành lập tháng 11/2011 tại Thượng Hải, xuất phát điểm là một phòng thí nghiệm nghiên cứu khoa học Não bộ và Kỹ thuật thần kinh của Đại học Thanh Hoa. Công ty có hai nhà sáng lập, nhưng chỉ một trong đó được biết đến là ông Xu Honglai, người nhận bằng tiến sĩ kỹ thuật y sinh từ Đại học Thanh Hoa.

Công ty hoạt động không quá nổi bật cho đến những năm gần đây, đặc biệt từ đầu năm 2026 khi trở thành đơn vị duy nhất được Cục Quản lý Sản phẩm Y tế Quốc gia Trung Quốc (NMPA) cấp phép sản phẩm thương mại cho Neural Electronic Opportunity (NEO) - thiết bị giúp bệnh nhân bị liệt lấy lại khả năng cử động tay, đánh dấu lần đầu tiên trên thế giới một sản phẩm BCI xâm lấn được phép bán và sử dụng trên bệnh nhân thay vì dừng lại ở thử nghiệm và nghiên cứu. Ngày 15/7, công ty hoàn thành ca cấy chip BCI thương mại hóa đầu tiên lên con người.

Theo SCMP, chặng đường phát triển của Neuracle khá vững chắc. Sau khi thành lập, đến tháng 9/2012, công ty hoàn thành xây dựng cơ sở R&D kiêm sản xuất tại Trường Châu, Giang Tô. Một năm sau, startup nhận hỗ trợ đặc biệt từ các gói ưu đãi trong Kế hoạch 5 năm lần thứ 12 (2011-2015) của Trung Quốc. Khi đó, Bắc Kinh liệt kê BCI là một trong 6 ngành công nghiệp trọng điểm quan trọng đối với năng lực cạnh tranh công nghệ tương lai, cùng với lượng tử, robot hình người và một số lĩnh vực khác.

Đến 2014, Neuracle có nguyên mẫu BCI đầu tiên và nhận phản hồi tích cực từ giới chuyên gia. Cuối 2015, công ty hoàn tất vòng gọi vốn thiên thần 12 triệu nhân dân tệ (1,8 triệu USD). Ba năm sau, vòng Pre-A cũng hoàn thành với 30 triệu nhân dân tệ (4,5 triệu USD). Năm 2019, vòng gọi vốn A cũng thành công, đạt 60 triệu nhân dân tệ (9 triệu USD).

Nền tảng của Neuracle cung cấp sức mạnh cho các sản phẩm trong nhiều lĩnh vực, đặc biệt là nghiên cứu não bộ và chẩn đoán thần kinh. Năm 2018, công ty nắm giữ hơn 30% thị phần BCI của Trung Quốc. Khách hàng chủ yếu là các viện nghiên cứu hàng đầu như Đại học Thanh Hoa, Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc, Đại học Giao thông Thượng Hải và UCSD. Các sản phẩm cung cấp khả năng thu thập và phân tích tín hiệu điện não đồ EEG tiên tiến, chống nhiễu mạnh, đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế.

Tuy nhiên, bước tiến lớn của Neuracle diễn ra năm 2020 khi được cấp giấy chứng nhận đăng ký thành công thiết bị y tế thu thập EEG siêu cao tần và băng thông siêu rộng đầu tiên trên thế giới. Thời gian đó, công ty bắt đầu nghiên cứu NEO, hay NEO-ONE SCI, và tiến hành thử nghiệm lâm sàng vào tháng 10/2023. Một năm sau, tháng 11/2024, startup bắt đầu cấy ghép chip lên các tình nguyện viên, và Hui là một trong số đó. Giai đoạn 2023-2025, công ty có 36 thử nghiệm trên người, với 32 ca diễn ra năm 2025, hợp tác với 11 cơ sở y tế hàng đầu Trung Quốc, theo China Daily.

Hệ thống NEO trải qua ít nhất 18 tháng thử nghiệm an toàn trước khi được cấp phép thương mại vào ngày 13/3, theo Wired. Để đạt được điều này, thiết bị phải hoàn thành giai đoạn tiền lâm sàng, thử nghiệm trên động vật, thiết kế chip và các nghiên cứu xác thực tín hiệu thần kinh trước khi bước vào thử nghiệm trên người.

Ngày 11/6, Neuracle nộp đơn đăng ký phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) lên Sở giao dịch chứng khoán Thượng Hải với mục tiêu huy động 2,5 tỷ nhân dân tệ (345 triệu USD). Trong đó, 1,54 tỷ nhân dân tệ được dành cho nghiên cứu BCI, 410 triệu nhân dân tệ cho năng lực sản xuất và 550 triệu nhân dân tệ cho vốn lưu động.

"Quân bài chủ lực" NEO

Theo Hello China Tech, hai ngày sau khi được phép thương mại, Cơ quan Quản lý An ninh Y tế Quốc gia Trung Quốc đã liên hệ với Neuracle và đã cấp mã bảo hiểm y tế cho NEO vào 22/3. Thêm hai ngày nữa, sản hoàn tất thủ tục niêm yết mua sắm, cho phép bệnh viện triển khai trên bệnh nhân. Đây được xem là tốc độ nhanh chưa từng có trong lĩnh vực.

Hệ thống NEO của Neuracle. Ảnh: 51ldb

NEO là thiết bị cấy ghép có kích thước bằng đồng xu. Bệnh nhân sẽ trải qua thủ thuật kéo dài khoảng 90 phút, với 8 cảm biến của thiết bị đặt trên màng cứng - lớp màng xơ cứng bao phủ và bảo vệ não bộ. Hệ thống cảm biến thu thập tín hiệu thần kinh và truyền đến máy tính thông qua bộ phận nhỏ gắn trên hộp sọ. Máy tính sẽ "dịch" tín hiệu thành lệnh điều khiển.

Chẳng hạn với trường hợp của Hui, việc phẫu thuật diễn ra tại bệnh viện Hoa Sơn (Huashan) ở Thượng Hải. Khi máy tính dịch tín hiệu thành lệnh điều khiển, nó sẽ truyền qua găng tay robot mềm đang đeo, giúp anh điều khiển cách cầm nắm. Mỗi ngày, quá trình "học" kéo dài khoảng 2,5 tiếng.

"Vào ngày thứ 9 của quá trình tập luyện, tay phải của tôi có thể cầm quả bóng. Đó là một khoảnh khắc kỳ diệu", Hui kể.

Tương tự Neuralink, Neuracle sử dụng phương pháp xâm lấn - giải pháp khác với công ty đồng hương BrainCo vốn theo hướng không xâm lấn. Tuy nhiên, nếu như công ty của Elon Musk cấy chip N1 vào sâu bên trong vỏ não (lớp ngoài cùng của não), chip của Neuracle chỉ đặt trên màng bảo vệ của não.

"Thiết kế này ít xâm lấn hơn, và cũng là lý do NEO được phê duyệt nhanh chóng", Avinash Singh, nhà nghiên cứu BCI tại Đại học Công nghệ Sydney, nói với MIT Technology Review. "Thiết bị của Neuracle ít có nguy cơ gây xuất huyết, sẹo tế bào thần kinh đệm hay suy giảm tín hiệu lâu dài, do đó khả năng đối mặt với ràng buộc pháp lý cũng thấp hơn".

Nhóm các nhà khoa học và bác sĩ bệnh viện Hoa Sơn đang gắn chip NEO vào bệnh nhân - ca cấy chip BCI thương mại hóa đầu tiên lên con người. Ảnh: Huashan Hospital

Theo Wang Shouyan, giảng viên về thần kinh học tại Đại học Phúc Đán (Thượng Hải), việc NEO được phê duyệt và thương mại hóa thành công có ý nghĩa vô cùng quan trọng đối với ngành công nghiệp BCI toàn cầu. "Dù nghiên cứu về BCI diễn ra trong nhiều thập kỷ, phần lớn thực hiện trong phòng thí nghiệm. Thành tựu mới của NEO cho thấy BCI đã sẵn sàng cho sản xuất quy mô lớn và sử dụng tại Trung Quốc", Shouyan nhận định.

Theo Beijing News, tiềm năng ứng dụng của NEO tại Trung Quốc rất lớn. Ước tính nước này có hơn 3,7 triệu người bị tổn thương tủy sống, với khoảng 90.000 trường hợp mới mỗi năm. Khoảng 70% bệnh nhân chấn thương dưới 50 tuổi, cho thấy nhu cầu phục hồi chức năng lâu dài mà BCI có thể giải quyết.

"Nhìn về phía trước, khi công nghệ trưởng thành và chuỗi công nghiệp phát triển, các thiết bị BCI như NEO có tiềm năng mở rộng ứng dụng từ chấn thương tủy sống sang nhiều loại bệnh hơn, chẳng hạn phục hồi chi dưới hay ngôn ngữ", Mao Ying, Giám đốc bệnh viện Hoa Sơn, nói với Global Times.

Thành tựu của Neuracle với NEO cũng cho thấy tham vọng của Trung Quốc về BCI đặt ra hơn một thập kỷ trước đã thành công nhất định. "Trung Quốc đưa ra những quyết định tiên phong về BCI ở quy mô toàn cầu từ nhiều năm trước và đã đạt mục tiêu, một phần nhờ thành tựu từ các doanh nghiệp như Neuracle", nhà khoa học Meicen Sun của Đại học Illinois Urbana-Champaign (Mỹ) nhận xét.

Nick Ramsey, nhà thần kinh học tại Đại học Radboud Nijmegen (Hà Lan), đánh giá cao thành tựu về BCI của Trung Quốc, nhưng cho rằng khó có thể so sánh với các quốc gia khác, đặc biệt là Mỹ, khi cả hai có những tầm nhìn khác biệt cơ bản. Theo ông, Mỹ tập trung vào việc dẫn đầu công nghệ và thiết lập chuẩn mực hiệu suất mới, trong khi Trung Quốc xem thành công là khả năng tiếp cận số đông và triển khai công nghệ trên quy mô toàn xã hội.

Còn đối với Hui, điều anh cảm nhận hiện tại là đã có thể viết chữ và thực hiện một số động tác mà cách đây vài năm tưởng chừng không thể làm được. "NEO không chỉ giúp tôi mà còn mở ra hy vọng cho hàng nghìn bệnh nhân chấn thương tủy sống tại Trung Quốc, những người đang sống trong tuyệt vọng mỗi ngày", Hui nói. "Công nghệ này có thể mở ra tiềm năng thay đổi cuộc đời họ".

Bảo Lâm tổng hợp