Người trẻ làm gì để phòng bệnh ‘từ sớm, từ xa’?

Đây là chia sẻ của các chuyên gia tại hội thảo "Truyền thông kiến thức chăm sóc sức khỏe chủ động cho thanh niên tại tỉnh Hưng Yên năm 2026", do Trung tâm Truyền thông - Giáo dục sức khỏe Trung ương, Bộ Y tế phối hợp với các đơn vị tổ chức ngày 18-6 tại Trường đại học Sư phạm Kỹ thuật Hưng Yên.

Lối sống âm thầm gây hại cho sức khỏe

Theo ông Vũ Mạnh Cường - Giám đốc Trung tâm Truyền thông - Giáo dục sức khỏe Trung ương, chăm sóc sức khỏe chủ động là việc mỗi người bảo vệ cơ thể ngay từ khi chưa mắc bệnh thông qua chế độ dinh dưỡng hợp lý, vận động thường xuyên, tiêm chủng đầy đủ, khám sức khỏe định kỳ và loại bỏ các yếu tố nguy cơ.

Theo các chuyên gia, thanh niên là nhóm tuổi có nhiều lợi thế về thể chất nhưng cũng dễ hình thành các thói quen sống không lành mạnh. Nếu không kiểm soát tốt các yếu tố nguy cơ ngay từ sớm, nhiều bệnh mạn tính sẽ xuất hiện khi tuổi đời còn rất trẻ.

Đặc biệt, nhiều người trẻ vẫn xem uống rượu bia là cách giao lưu, giải trí hoặc thể hiện bản thân. Tuy nhiên đây lại là một trong những yếu tố nguy cơ hàng đầu gây ra các bệnh tim mạch, tăng huyết áp, đột quỵ, xơ gan, viêm gan, ung thư gan, ung thư thực quản, ung thư đại trực tràng cùng nhiều loại ung thư khác.

Không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe thể chất, đồ uống có cồn còn gây tổn thương não bộ, làm suy giảm trí nhớ, khả năng tập trung, ảnh hưởng đến sự phát triển hệ thần kinh của người trẻ. Việc lạm dụng rượu bia cũng làm gia tăng nguy cơ lo âu, trầm cảm, rối loạn cảm xúc, mất kiểm soát hành vi, bạo lực, tai nạn giao thông và tai nạn lao động.

Đối với thanh niên đang trong giai đoạn học tập và lập nghiệp, sử dụng rượu bia thường xuyên còn làm giảm hiệu quả học tập, năng suất lao động, ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản và làm tăng nguy cơ mắc bệnh không lây nhiễm từ rất sớm.

Vì vậy ông Cường khuyến cáo người trẻ cần hạn chế tối đa việc sử dụng rượu bia, kiên quyết nói không với các chất kích thích gây nghiện và không sử dụng rượu bia như một cách giải tỏa căng thẳng.

Bên cạnh đó, người trẻ cần duy trì chế độ ăn cân đối, giảm muối, giảm đường, uống đủ nước, tăng cường vận động với mục tiêu khoảng 10.000 bước mỗi ngày hoặc luyện tập thể thao thường xuyên.

Sức khỏe tinh thần cũng được xem là một phần không thể tách rời của chăm sóc sức khỏe toàn diện. Áp lực học tập, công việc và cuộc sống nếu không được chia sẻ, hỗ trợ kịp thời có thể dẫn đến căng thẳng, trầm cảm hoặc các hành vi tiêu cực.

Hạn chế lạm dụng rượu bia

Chia sẻ tại hội thảo, theo đại diện Hiệp hội Bia - Rượu - Nước giải khát Việt Nam (VBA), phòng, chống tác hại của lạm dụng đồ uống có cồn không chỉ là trách nhiệm của cơ quan quản lý mà cần sự tham gia của toàn xã hội, từ các tổ chức xã hội, chuyên gia, doanh nghiệp đến từng người dân.

Đại diện hiệp hội cho biết nhiều doanh nghiệp đã triển khai các hoạt động thúc đẩy tiêu dùng có trách nhiệm như tuyên truyền không bán đồ uống có cồn cho người dưới 18 tuổi, tập huấn cho cơ sở kinh doanh, bổ sung thông tin sức khỏe trên nhãn điện tử và thực hiện các chiến dịch truyền thông khuyến khích không lạm dụng rượu bia.

Song song với đó, công tác truyền thông cũng hướng tới thay đổi hành vi bằng những thông điệp như "đã uống rượu bia thì không lái xe", không ép uống và xây dựng văn hóa tiêu dùng có trách nhiệm.

Theo các chuyên gia, bảo vệ thanh thiếu niên khỏi việc tiếp cận sớm với đồ uống có cồn, nâng cao nhận thức cộng đồng và thực hiện nghiêm các quy định của pháp luật sẽ góp phần giảm tai nạn, bệnh tật cũng như những hệ lụy về kinh tế, xã hội do rượu bia gây ra.