'Làm thế nào để có những Steve Jobs Việt Nam' - câu hỏi trong đề Văn tốt nghiệp gây băn khoăn về sự gần gũi, mạch lạc, song giáo viên đánh giá tích cực.
Sáng 11/6, hơn 1,2 triệu thí sinh hoàn thành môn Ngữ văn thi tốt nghiệp THPT 2026. Đề thi gồm hai phần Đọc hiểu (4 điểm) và Viết (6 điểm), trong đó câu nghị luận xã hội (2 điểm) thu hút bàn luận:
Nước Mỹ có Steve Jobs, Mark Zuckerberg, Elon Musk,... với những phát minh công nghệ góp phần làm thay đổi thế giới.
Từ gợi dẫn trên, với tư cách người trẻ, anh/chị hãy viết đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) trả lời câu hỏi: Làm thế nào để có những "Steve Jobs Việt Nam"?
"Đề Văn hỏi về Steve Jobs" nhanh chóng vào nhóm thịnh hành trên mạng xã hội Threads, còn cụm từ "Steve Jobs" đứng đầu danh mục thịnh hành của Google Việt Nam, với hơn 200.000 lượt tìm kiếm trong 7 tiếng.
Dưới các bài đăng, nhiều người băn khoăn "Tại sao lại lấy hình mẫu một người nước ngoài để Việt Nam tìm kiếm", thay vì một nhân tài của đất nước. Ngoài ra, ba nhân vật được đề dẫn không phải những nhà phát minh, mà là người sáng lập, điều hành tập đoàn công nghệ.
Trên diễn đàn học sinh, không ít bày tỏ "không biết Steve Jobs là ai". Võ Minh Phương, học sinh trường THPT Nguyễn Gia Thiều, Hà Nội, nói chỉ "nhớ mang máng" Steve Jobs là người sáng lập một thương hiệu công nghệ nổi tiếng. Trong phòng thi, ban đầu em viết ông là "cha đẻ Google", song vì không chắc chắn nên đã đổi thành "nhà sáng lập tiêu biểu".
Vì thế, có ý kiến cho rằng câu hỏi "Làm thế nào để có những Steve Jobs Việt Nam" là chưa rõ. Mỗi thí sinh có thể hiểu về ông theo cách khác nhau.
Nhiều phụ huynh lo con cái mất điểm vì hiểu biết hạn chế về Steve Jobs. Theo chị Trần Hương ở Ninh Bình, dù không thể phủ nhận sức ảnh hưởng của cựu chủ tịch Apple, song ông đã qua đời từ 15 năm trước. Học sinh có thể quen thuộc với những tên tuổi đang điều hành thương hiệu này hơn.
Trong hơn 1.500 độc giả tham gia khảo sát của VnExpress vài giờ qua, khoảng 41% cho rằng đề thi về Steve Jobs lạ lẫm với thí sinh. Số đánh giá "đề hay nhưng khó đưa ra giải pháp" cũng tương đương.
Đề Văn - Đáp án gợi ý môn Văn thi tốt nghiệp THPT
"Đề mới mẻ, vấn đề nghị luận hay nhưng có nhiều bất cập", thầy Hồ Tấn Nguyên Minh, Tổ trưởng Ngữ văn trường THPT chuyên Lương Văn Chánh, Đăk Lăk, nhận định.
Theo thầy Minh, đề chỉ giới thiệu ba nhân vật liên quan công nghệ, mà không giải thích họ là ai. Không phải tất cả học sinh đều biết Steve Jobs, trong khi đó, để đưa được giải pháp tạo ra những "Steve Jobs Việt Nam" thì các em cần biết về họ và những đóng góp nổi bật.
Thầy cũng đồng tình rằng gắn ba nhân vật này với phát minh công nghệ là chưa chính xác. Họ không được biết đến với vai trò phát minh, mà là lãnh đạo những tập đoàn công nghệ có ảnh hưởng trên thế giới.
Thầy Nguyễn Phước Bảo Khôi, giảng viên khoa Ngữ văn, trường Đại học Sư phạm TP HCM, đồng tình.
Dù vậy, các giáo viên đều cho rằng phần đề dẫn và các nhân vật chỉ là chất liệu, không phải trọng tâm vấn đề cần nghị luận.
Theo thầy Nguyễn Trọng Trường, nhóm trưởng chuyên môn Ngữ văn, trường THPT Phenika, "Steve Jobs Việt Nam" là cách nói hình tượng, chỉ những người có tài năng, sáng tạo, dám đổi mới, có khả năng tạo ra sản phẩm công nghệ, mang lại giá trị cho xã hội. Câu hỏi trọng tâm trong đề là làm thế nào để Việt Nam bồi dưỡng, tạo điều kiện cho những người như vậy phát triển.
"Đây là cái các em cần bàn luận, chứ không phải kể về cuộc đời hay thân thế của Steve Jobs. Vì vậy, không phải học sinh biết nhiều về nhân vật này thì sẽ được điểm cao hơn", thầy nói.
Một giáo viên Ngữ văn THPT ở Hải Phòng, cho rằng đề bài đã nêu thông tin ba nhân vật có những "phát minh công nghệ góp phần làm thay đổi thế giới", do đó ngay cả không biết về Steve Jobs, thí sinh vẫn làm được bài.
"Hoc trò không cần khai thác về hoàn cảnh cá nhân hay vị thế người sáng lập của ông", cô nói. "Thay vào đó, đa số sẽ hiểu đó là người tạo ra những giá trị to lớn làm thay đổi thế giới, là hình ảnh về ý chí, nghị lực, đam mê, dám nghĩ dám làm".
Thầy Bảo Khôi nói thêm rằng học sinh hoàn toàn có thể nhìn nhận các nhân vật được đề cập ở năng lực sáng tạo, tư duy nhạy bén và bản lĩnh khởi nghiệp - những điều sẽ trở thành động lực để người trẻ "dám nghĩ lớn để làm việc lớn". Đánh giá chung, thầy nhìn nhận đề mang tính thời sự, trong bối cảnh đất nước hướng tới đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Về hướng làm bài, các giáo viên cho biết dạng này chủ yếu đánh giá khả năng lập luận của thí sinh. Các em có thể chia nhóm giải pháp theo các chủ thể như gia đình, nhà trường, xã hội và bản thân, rồi phân tích lần lượt. Đề yêu cầu viết 200 chữ nhưng dài khoảng 250-300 chữ vẫn được chấp nhận.
Thầy cô dự đoán phổ điểm khoảng 6,5-7, thí sinh không dễ lấy điểm cao ở đề Văn năm nay.
Ngày mai, thí sinh cả nước làm bài thi hai môn tự chọn. Điểm thi tốt nghiệp THPT 2026 được công bố vào sáng 1/7.
Học sinh TP HCM sau khi bài thi Văn tốt nghiệp THPT, trưa 11/6. Ảnh: Thanh Tùng
Thanh Hằng - Tâm Lệ
