Nhiều người nhập cư nhận được thông báo phải nộp 998 USD cho mỗi ngày ở lại sau khi có phán quyết không còn quyền lưu trú hợp pháp tại Mỹ, với mức phạt tối đa là 1,8 triệu USD.
Đối với những người nhận được thông báo, đây là một tối hậu thư đầy đau đớn: hoặc từ bỏ cuộc sống đã gây dựng tại Mỹ, hoặc đối mặt với nguy cơ phá sản nếu chính phủ tiến hành thu hồi khoản nợ.
Việc xử phạt đối với những người không chấp hành lệnh trục xuất đã được pháp luật Mỹ cho phép kể từ khi Luật Nhập cư năm 1996 được thông qua. Tuy nhiên, cho đến thời Tổng thống Donald Trump, chưa có tổng thống nào thực sự áp dụng các khoản phạt này. Trong nhiệm kỳ đầu tiên, nỗ lực triển khai chính sách từng vấp phải nhiều trở ngại về mặt hành chính và không đạt được hiệu quả đáng kể.
Sau khi trở lại Nhà Trắng vào năm ngoái và khởi động chiến dịch trục xuất quy mô lớn, ông Trump đã chỉ đạo các cơ quan liên bang thực hiện "mọi biện pháp thích hợp nhằm bảo đảm việc đánh giá và thu hồi toàn bộ các khoản tiền phạt và chế tài" đối với những người cư trú bất hợp pháp tại Mỹ.
Mốc tính tiền phạt bắt đầu từ ngày Tòa án Di trú ra quyết định cuối cùng buộc họ phải rời khỏi Mỹ mà họ không chấp hành. Mức phạt là 998 USD một ngày, Luật Nhập cư Mỹ quy định thời hạn truy thu tiền phạt tối đa là 5 năm, do đó, mức tối đa là 1,8 triệu USD.
Thông báo bị phạt 1,8 triệu USD của một người nhập cư ở Arizona. Ảnh: Arizona Mirror
Vivi Vasquez là người nhập cư gốc Mexico đã sinh sống tại Mỹ suốt 17 năm và có đơn xin thị thực nhân đạo đang trong tiến trình xử lý. Với giấy phép lao động hợp pháp, cô làm việc tại một cửa hàng tiện lợi và chăm sóc người cao tuổi.
Tháng 4, Vasquez nhận được một phong bì có logo của Bộ An ninh Nội địa và kỳ vọng đó là thông báo về hồ sơ thị thực. Thay vào đó, Vasquez nhận được một lá thư trong đó chính phủ đánh dấu vào ô nói rằng cô đã "cố ý" không rời khỏi Mỹ. Theo đó, cô bị yêu cầu nộp khoảng 1,8 triệu USD tiền phạt.
Trong cùng phong bì còn có một tờ rơi với tiêu đề "Tự trục xuất bằng ứng dụng CBP Home và rời đi theo cách của bạn", đề cập đến ứng dụng do Cơ quan Hải quan và Biên phòng Mỹ (CBP) quản lý. Tài liệu này cho biết những người sử dụng ứng dụng để tự nguyện rời khỏi Mỹ sẽ được xóa toàn bộ khoản tiền phạt.
"Tôi mất ngủ và sáng nào đi làm cũng thấp thỏm lo sợ", Vasquez, mẹ của ba đứa trẻ sinh ra tại Mỹ, hiện 10, 12 và 14 tuổi, cho biết.
Các tổ chức trợ giúp pháp lý và luật sư đại diện cho người nhập cư cho rằng khoản phạt vi phạm quyền được xét xử công bằng theo thủ tục pháp luật cũng như Tu chính án thứ 8 của Hiến pháp Mỹ, vốn cấm áp dụng các khoản tiền phạt quá mức.
Trong khi đó, chính phủ Mỹ lập luận rằng việc một người ở lại Mỹ để tiếp tục theo đuổi các hình thức cứu trợ nhập cư khác "không phải là căn cứ bào chữa theo luật và cũng không làm thay đổi kết luận cơ bản rằng người đó đã cố ý hoặc tự nguyện vi phạm lệnh trục xuất".
Thông báo gửi cho Vasquez chỉ cho thời hạn 15 ngày kể từ ngày gửi thư để khiếu nại quyết định xử phạt. Một tuần trước khi hết hạn, luật sư của cô đã nộp đơn kháng cáo. Một tháng sau, trong khi vẫn chờ kết quả, Vasquez tiếp tục nhận được lá thư thứ hai với nội dung cứng rắn hơn.
Thư nêu rõ rằng nếu không nhanh chóng thanh toán, chính phủ sẽ chuyển khoản nợ sang công ty thu hồi nợ tư nhân; khởi kiện để cưỡng chế thu hồi; báo cáo khoản nợ với các tổ chức đánh giá tín dụng, đồng thời xem xét khoản nợ này trong các thủ tục nhập cư sau này.
Luật sư di trú John Leschak tại bang New Jersey, người đại diện cho Vasquez, đã giúp cô hủy bỏ khoản phạt. Tuy nhiên, những trường hợp như của Vasquez là rất hiếm.
Một người nhập cư có giấy tờ hợp lệ nhưng có tiền án bị các đặc vụ ICE bắt ở Arizona ngày 26/1. Ảnh: Reuters
Nhiều đơn kháng cáo đã bị bác bỏ, trong đó có trường hợp một người đàn ông 68 tuổi là người chăm sóc chính cho người vợ mang quốc tịch Mỹ đang mắc ung thư.
Người đàn ông này bị ra lệnh trục xuất từ năm 2012 nhưng sau đó được phép tiếp tục ở lại Mỹ vì Bộ An ninh Nội địa tạm dừng việc thi hành quyết định. Vài tháng trước, ông nhận được thư thông báo rằng mình đã cố ý không rời khỏi Mỹ và phải nộp 579.838 USD.
"Không thể để người ta tiếp tục ở lại rồi sau đó quay sang phạt họ vì chính điều đó", luật sư Reem Khraizat tại Detroit nhận định.
Khraizat đã nộp đơn kháng cáo kèm theo thư xác nhận từ các bác sĩ về tình trạng sức khỏe của người vợ và việc bà phụ thuộc hoàn toàn vào chồng. "Tuy nhiên, ICE vẫn giữ nguyên quyết định mà thậm chí không xem xét những tình tiết chúng tôi trình bày trong đơn kháng cáo", bà nói.
Afissetou Tchedre, công dân Togo kết hôn với một quân nhân Mỹ, đã bị Bộ Tư pháp kiện trong năm nay nhằm thu khoản tiền phạt hơn 1,3 triệu USD. Chính phủ đã tịch thu toàn bộ khoản tiền hoàn thuế gần nhất của vợ chồng cô, trị giá 10.662 USD.
Tchedre đã sống tại Mỹ từ năm 2011. Sau khi đơn xin tị nạn bị từ chối, người chồng đã nộp đơn xin bảo lãnh thẻ xanh cho cô. Họ có với nhau 4 người con, đều sinh ra ở Mỹ.
Luật sư của Tchedre, ông Hasan Shafiqullah, tin rằng Bộ An ninh Nội địa chưa xem xét hồ sơ của cô trước khi áp đặt khoản phạt, vì giới chức lẽ ra phải nhận ra Tchedre có quyền hợp pháp để ở lại Mỹ.
Tchedre đã bị thu hồi giấy phép lao động do khoản tiền phạt này. Luật sư của cô đang đấu tranh để đòi lại số tiền bị tịch thu.
Bộ An ninh Nội địa cho biết từ ngày 20/1/2025 đến giữa tháng 7 năm nay, Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan Mỹ (ICE) đã ban hành hơn 103.000 quyết định xử phạt đối với những người không phải công dân Mỹ vẫn ở lại sau khi có lệnh trục xuất, với tổng số tiền yêu cầu nộp vượt 84 tỷ USD. Tính đến ngày 16/7, cơ quan này đã thu được hơn 1,2 triệu USD.
Hoàng Lan (Theo NYT, AP, NTD)
