Ảnh minh họa: QUANG ĐỊNH
Sinh ra và lớn lên ở một quận nội thành TP.HCM, tôi được mặc định là "người Sài Gòn", là gái thành thị từ nhỏ. Nhưng gia đình tôi không hề khá giả, có những lúc rất khó khăn. Vì vậy tôi hiểu rõ, tôi có được ngày hôm nay không chỉ có gia đình, mà còn nhờ biết bao nghĩa tình mà thành phố này đã dành cho tôi, từ người thân quen đến người xa lạ, suốt gần 30 năm qua.
Ngay từ những năm tháng đầu đời, tôi đã mang ơn một người không cùng máu mủ. Tôi gọi bà là bà nội nuôi. Lúc đó ba tôi gặp tai nạn giao thông nặng, nằm liệt giường. Mẹ một nách hai con, vừa chăm chồng nằm viện, vừa xoay xở tiền viện phí.
Giữa lúc cùng cực ấy, một người hàng xóm, cũng là bạn của bà nội tôi, đã nhận giữ tôi. Sau này ba khỏe lại, bà vẫn thương và chăm tôi như cháu ruột. Tôi lớn lên với suy nghĩ mình có tới hai bà nội.
Những buổi qua nhà bà chơi, có khi ở lại ngủ mấy ngày liền, cùng bà nghe cát-sét, xem ti vi. Bà kiên nhẫn giải thích những câu hỏi ngô nghê của tôi. Thỉnh thoảng bà lại lấy chuyện cải lương, truyền hình để dạy tôi cách sống.
Khi đi học, nhà khó khăn nên tôi thường nợ học phí, hay bị nhắc tên trước lớp, có lúc cứ tưởng mình sẽ bị cấm thi, đuổi học thật. Năm lớp 5, cô chủ nhiệm không những không tạo áp lực chuyện học phí, mà còn gọi tôi ra riêng, bảo nếu muốn thì cứ đến nhà cô học thêm, không lấy tiền.
Tôi nhớ mãi câu cô nói: "Có thêm vài trăm ngàn của nhà em cũng không làm cô giàu thêm, mà không có thì cũng không nghèo đi. Chỉ cần em cố gắng học thật tốt là được."
Từ một đứa học trò hay quên bài, tôi được cô kèm cặp tận tình, và cuối năm đó lần đầu tiên tôi được vinh danh trước toàn trường. Cô còn tặng tôi bộ sách giáo khoa cho năm sau, đỡ được một khoản không nhỏ cho gia đình.
Rồi còn biết bao người khác nữa: một phụ huynh của bạn cùng lớp lặng lẽ đóng học phí cả năm lớp 7 cho tôi, chỉ dặn "ráng học nghe con"; cô giám thị nổi tiếng nghiêm khắc nhất trường mua cho tôi hai bộ đồng phục mới khi thấy tôi mặc đi mặc lại bộ cũ đến bạc màu; các cô chú ở UBND phường tận tình hướng dẫn gia đình tôi làm thủ tục xin miễn giảm học phí, xin học bổng, vay vốn.
Không ai đòi hỏi tôi báo đáp điều gì, chỉ mong tôi cố gắng học. Một đứa trẻ chậm hiểu, ngỗ nghịch, từng bị phạt, bị đuổi khỏi lớp như tôi, vậy mà vẫn được bao người đặt niềm tin và nâng đỡ. Mỗi lần nhớ lại, tôi vẫn thấy cay cay sống mũi.
Sau này gia đình tôi bớt khó khăn dần, tiền bạc không còn là nỗi ám ảnh mỗi ngày. Vậy mà tôi không ngờ có một ngày, một tờ hai ngàn đồng lại sưởi ấm lòng mình lâu đến vậy. Hôm đó tôi đi xe buýt từ trường về, mở bóp ra mới biết chỉ còn tờ năm mươi ngàn với tờ hai trăm ngàn, không có tiền lẻ.
Cô lơ xe vừa mắng vừa đòi đuổi tôi xuống, nhất quyết không nhận tờ năm mươi ngàn. Tôi định bụng xuống trạm sau tìm chỗ đổi tiền, thì bỗng một bạn nữ từ đâu dúi vào tay tôi tờ hai ngàn. Tôi còn chưa kịp nhìn rõ mặt.
Từ đó trở đi, dù đã đi xe máy, tôi vẫn luôn để sẵn ít tiền lẻ trong túi, để khi ai đó cần tiền xe buýt hay gửi xe, tôi có thể đưa ngay, như một cách để bày tỏ lời cảm ơn chưa kịp nói lúc đó. Đầu tháng 7 này, TP.HCM đã miễn phí vé xe buýt cho người dân - thành phố mình giờ lo cho nhau còn chu đáo hơn cả những gì tôi từng nhận.
Và còn vô vàn chuyện khác mà tôi không thể kể hết: một câu nhắc "đá chống kìa", một người giữ giùm món đồ bỏ quên, một bàn tay giúp dắt chiếc xe kẹt cứng trong bãi giữ xe, hay đơn giản là một bờ vai lạ cho tôi dựa vào khi lỡ ngủ quên trên chuyến xe buýt,… Một hành động tuy nhỏ thôi cũng đủ để giúp một ngày dài trở nên tươi đẹp.
Người ta hay nói đời người có người đến rồi đi, có người chọn ở lại. Có người đến TP.HCM để tìm cơ hội đổi đời, có người đến vì một giấc mơ học tập, có người không bám trụ nổi đành khăn gói về quê, cũng có người ở lại nhưng lòng vẫn hướng về một miền đất khác mỗi dịp Tết đến.
Với tôi, thành phố này chính là quê nhà - nơi gia đình dòng họ tôi sống, nơi tôi lớn lên trong vòng tay của biết bao người, quen có, lạ có. Có người của ngày xưa nay đã đi xa, nhưng cũng có rất nhiều người vẫn còn đó, vẫn tiếp tục nâng đỡ những đứa trẻ khác như tôi từng được nâng đỡ.
Ký ức tuổi thơ tôi là bà gánh tàu hủ, ông cụ đẩy xe bán bánh bò, tiếng mì gõ rao đêm, là những bốt điện thoại công cộng, những chuyến xe đò mở toang cửa sổ đón gió, con đường rợp bóng cây xanh, là thầy cô, hàng xóm, bạn bè đã cưu mang tôi lớn lên trong nghèo khó nhưng đầy ắp yêu thương.
Thành phố hôm nay đã khác nhiều: vỉa hè bớt cảnh buôn gánh bán rong lấn chiếm lòng đường, sóng 5G phủ khắp nơi, xe buýt điện có máy lạnh chạy êm, và những chuyến tàu metro đầu tiên đã lăn bánh. Dù cho hạ tầng có thay đổi thế nào, thì tấm lòng người dân nơi đây vẫn vẹn nguyên như vậy.
Tôi tin rằng với những đổi thay và định hướng phát triển sắp tới, sẽ còn nhiều đứa trẻ khác nữa được thành phố ôm ấp, nuôi dưỡng tốt hơn tôi ngày trước. Và tôi hy vọng, từ nay cho đến 50 năm sau nữa, mình cũng có thể góp một phần nhỏ bé để xây đắp thành phố nghĩa tình này, để những thế hệ sau có thể tự hào là cư dân của một siêu đô thị quốc tế, giàu nghĩa tình.
