TP HCMBà Hiến, 63 tuổi, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, tự ý bỏ thuốc bác sĩ kê toa để dùng "thuốc tễ" không rõ nguồn gốc gây sốc nhiễm khuẩn, suy hô hấp.
Bà Hiến mắc nhiều bệnh mạn tính hơn 10 năm như tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu và viêm khớp. 6 tháng trước, khi đến TP HCM tái khám, bà gặp một người bán hàng giới thiệu "thuốc tễ chữa bách bệnh, không hại gan, thận, tốt hơn thuốc tây". Thuốc có dạng viên, màu nâu sẫm, mùi hắc. Bà ngưng toàn bộ thuốc vừa được bác sĩ kê toa để chuyển sang dùng thuốc tễ với liều ngày ba lần, mỗi lần 7 viên sau ăn.
Thời gian đầu, bà giảm đau khớp, ăn ngủ tốt, nhưng sau vài tuần mặt tròn đỏ, da mỏng dễ bầm tím, cổ tích mỡ, bụng to, tay chân teo nhỏ. Bà mệt mỏi, yếu cơ, đi lại chậm chạp nhưng vẫn không ngừng thuốc đến khi tiêu chảy kéo dài, tức ngực, khó thở mới đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM khám.
Bác sĩ xác định người bệnh bị suy hô hấp cấp, viêm phổi, viêm ruột, suy tuyến thượng thận, rối loạn điện giải, nhiễm toan chuyển hóa, nhiễm giun lươn kèm ổ áp xe hoại tử. Kết quả chụp CT cho thấy phổi tổn thương nặng với nhiều vùng viêm đông đặc loang lổ và tràn dịch màng phổi do giun lươn tấn công.
BS.CKI Nguyễn Thị Viên, khoa Nội Tổng hợp, chẩn đoán tình trạng người bệnh nặng, nhiều bệnh lý chồng lấp, dùng thuốc tễ chứa corticoid liều cao khiến cơ thể suy kiệt, suy giảm miễn dịch, nhiều cơ quan mất dần chức năng. Bác sĩ hội chẩn chỉ định hỗ trợ hô hấp tích cực, dùng kháng sinh phổ rộng liều cao cho người bệnh để kiểm soát nhiễm trùng, kết hợp thuốc đặc hiệu tiêu diệt giun lươn và xử lý ổ áp xe hoại tử.
Theo bác sĩ Viên, người bệnh vừa nhiễm trùng nặng vừa suy tuyến thượng thận, trong khi các bệnh nền trước đó không được kiểm soát do đã tự bỏ thuốc điều trị. Êkíp phải theo dõi liên tục huyết áp, điện giải, đường huyết để điều chỉnh phác đồ từng giờ, tránh diễn tiến.
Sau hơn một tuần điều trị tích cực, tình trạng nhiễm trùng, suy hô hấp dần được kiểm soát, mật độ ấu trùng giun lươn giảm từ mức độ ba xuống còn 0. Tuy nhiên, người bệnh sử dụng corticoid liều cao kéo dài nên tuyến thượng thận bị ức chế, không còn khả năng tự sản sinh hormone để duy trì huyết áp và các hoạt động chuyển hóa, buộc phải điều trị bằng liệu pháp bù hormone thay thế.
Bác sĩ Viên đánh giá các chỉ số phục hồi của bệnh nhân sau hơn một tuần điều trị. Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh
Bác sĩ Viên cảnh báo các loại thuốc không rõ nguồn gốc thường giúp giảm đau nhanh, ăn ngủ tốt hơn vì chứa corticoid liều cao. Nếu dùng lâu dài, người bệnh có thể xuất hiện hội chứng Cushing do thuốc với biểu hiện mặt tròn đỏ, tích mỡ vùng cổ bụng, teo cơ tay chân, da mỏng dễ bầm tím. Ngoài ra, corticoid kéo dài còn ức chế hoạt động tuyến thượng thận, gây suy thượng thận cấp, tụt huyết áp, rối loạn điện giải, đe dọa tính mạng.
"Lạm dụng corticoid còn làm suy giảm miễn dịch, tạo điều kiện cho giun lươn bùng phát mạnh", bác sĩ Viên nói. Ở người bình thường, ký sinh trùng này có thể tồn tại âm thầm trong đường ruột, nhưng khi miễn dịch suy yếu, ấu trùng tăng sinh nhanh, xuyên qua thành ruột, theo máu lan tới phổi và nhiều cơ quan khác, gây viêm phổi nặng và nhiễm trùng lan rộng.
Bác sĩ khuyến cáo người bệnh không tự ý bỏ thuốc hoặc thay đổi phác đồ điều trị. Khi có triệu chứng bất thường hoặc điều trị không cải thiện, cần tái khám để được đánh giá và điều chỉnh phù hợp, tránh tin vào các loại thuốc truyền miệng, không rõ thành phần, nguồn gốc.
Thảo Vy
*Tên nhân vật đã được thay đổi
Độc giả đặt câu hỏi về bệnh nội tiết tại đây để bác sĩ giải đáp
