Vanguard là công trình sống dưới nước dành cho con người - Ảnh: DEEP
Được lắp đặt tại rạn san hô Tennessee thuộc Khu bảo tồn biển quốc gia Florida Keys (Mỹ) ở độ sâu khoảng 17m, Vanguard là mô hình thử nghiệm cho dự án tham vọng hơn mang tên Sentinel, với mục tiêu xây dựng các căn cứ bán thường trực dưới đáy biển trên thềm lục địa vào năm 2027.
Làm khoa học ngay dưới đáy đại dương
Vanguard có thể chứa tối đa bốn thành viên cùng lúc, theo trang ScienceAlert ngày 10-7. Bên trong là sự kết hợp giữa phòng thí nghiệm, khu sinh hoạt và trạm hỗ trợ lặn, cho phép các nhà khoa học lưu trú nhiều ngày thay vì chỉ thực hiện các chuyến lặn ngắn như thông thường.
Việc làm việc liên tục dưới đáy biển mang lại nhiều lợi thế mà các chuyến lặn truyền thống không thể đáp ứng.
Một trong những vấn đề lớn của nghiên cứu sinh vật biển là các mẫu vật thường bị thay đổi khi được đưa lên mặt nước.
Sự giảm áp đột ngột có thể làm biến đổi cấu trúc tế bào, thành phần hóa học và các tín hiệu sinh học, khiến kết quả phân tích không còn phản ánh chính xác trạng thái tự nhiên của chúng.
Với Vanguard, các nhà nghiên cứu có thể xử lý và phân tích mẫu vật ngay dưới đáy biển, gần như theo thời gian thực.
Cuộc sống tại Vanguard theo cách nào đó khá giống với sống trên tàu vũ trụ - Ảnh: DEEP
Cuộc sống dưới đáy biển như trên tàu vũ trụ
Bản thân Vanguard cũng hoạt động như một "phòng giảm áp" khổng lồ. Bên trong công trình là một khoang không khí có áp suất được điều chỉnh để phù hợp với điều kiện bên ngoài.
Nhờ đó các thành viên có thể ở dưới nước nhiều tuần, thậm chí nhiều tháng, mà không phải thực hiện quy trình giảm áp sau mỗi lần ra ngoài làm việc.
Khi cần thực hiện nhiệm vụ, họ rời căn cứ thông qua "hồ trăng" - một khoang mở hướng xuống đáy biển - và sử dụng dây cấp khí nối trực tiếp với Vanguard thay vì mang bình dưỡng khí để kéo dài thời gian làm việc dưới nước lên nhiều giờ.
Căn cứ được kết nối liên tục với trung tâm điều khiển trên bờ qua vệ tinh. Nguồn điện được cung cấp từ máy phát đặt trên phao nổi, nước ngọt được bơm từ mặt nước xuống, còn nước thải và chất thải sinh hoạt được thu gom để đưa trở lại bờ xử lý.
Hệ thống cảm biến cũng hoạt động 24/7 nhằm ghi nhận liên tục các thông số môi trường, kể cả khi không có người lưu trú.
Ngoài phục vụ nghiên cứu khoa học, DEEP cho biết công nghệ này còn có thể hỗ trợ khảo sát đại dương, phối hợp giữa con người và robot dưới nước, cũng như phục vụ các lĩnh vực năng lượng, quốc phòng và thậm chí là du lịch trong tương lai.
Hiện Vanguard mới là bước khởi đầu. Nếu thành công, dự án có thể mở ra một kỷ nguyên mới, nơi con người không chỉ khám phá đại dương bằng những chuyến lặn ngắn mà còn có thể sinh sống và làm việc dưới đáy biển trong thời gian dài.
