World Cup 2026 đánh dấu hàng loạt thay đổi về luật thi đấu, để trận đấu diễn ra liên tục, hạn chế câu giờ, giảm tranh cãi với trọng tài và nâng cao trải nghiệm của người hâm mộ.
Trưởng Ban trọng tài FIFA Pierluigi Collina cho biết những điều chỉnh được Hội đồng Luật bóng đá quốc tế (IFAB) thông qua tập trung vào bốn mục tiêu chính: chống phân biệt đối xử, hạn chế lãng phí thời gian, cải thiện quan hệ giữa cầu thủ với trọng tài và tối ưu hóa việc sử dụng công nghệ VAR.
Trưởng Ban trọng tài FIFA, cựu trọng tài người Italy Pierluigi Collina phát biểu tại Đại hội FIFA lần thứ 74 ở Bangkok, Thái Lan ngày 17/5/2024. Ảnh: Reuters
Thay đổi quan trọng nằm ở các tình huống phát bóng lên và ném biên. Theo quy định mới, khi cầu thủ cố tình trì hoãn việc ném biên, trọng tài sẽ ra hiệu hoặc thổi còi bắt đầu đếm ngược. Khi đó, đội thực hiện chỉ có năm giây để đưa bóng trở lại cuộc chơi. Nếu quá thời gian này, quyền ném biên sẽ được trao cho đối phương.
Luật tương tự cũng được áp dụng với phát bóng lên. Sau khi trọng tài cho phép thực hiện, đội đang kiểm soát bóng chỉ có năm giây để đưa bóng vào cuộc. Nếu không hoàn thành đúng thời hạn, đội đối phương sẽ được hưởng phạt góc.
FIFA coi đây là bước tiếp theo sau quy định giới hạn thời gian giữ bóng của thủ môn được áp dụng trước đó. Theo Collina, luật mới giúp giảm đáng kể hành vi kéo dài thời gian và hạn chế những quãng nghỉ không cần thiết trong trận đấu.
Một thay đổi khác có thể gây tranh luận liên quan đến hành vi che miệng khi tranh cãi. Trong nhiều năm qua, không ít cầu thủ có thói quen dùng tay, cánh tay hoặc áo che miệng khi trao đổi với đồng đội hoặc đối thủ nhằm tránh bị máy quay ghi lại nội dung cuộc trò chuyện. FIFA cho rằng hành động này đặc biệt không phù hợp trong các tình huống đối đầu căng thẳng.
Tiền đạo Benfica Gianluca Prestiani được cho đang có lời lẽ phân biệt chủng tộc nhắm vào tiền đạo Real Vinicius trong trận lượt đi play-off Champions League trên sân Da Luz, Lisbon, Bồ Đào Nha ngày 17/2/2026. Ảnh: AFP
Theo luật mới, trọng tài có quyền rút thẻ đỏ đối với cầu thủ che miệng trong lúc cãi nhau với đối phương. Quyết định sẽ phụ thuộc vào đánh giá của trọng tài trên sân. FIFA nhấn mạnh đây là lựa chọn có chủ đích của cầu thủ, do đó cần được kiểm soát để bảo đảm tính minh bạch và tinh thần thể thao.
Các phản ứng quá khích với quyết định của trọng tài cũng sẽ bị xử lý nghiêm khắc hơn. Nếu một cầu thủ tự ý rời sân để phản đối quyết định điều hành trận đấu, trọng tài có thể truất quyền thi đấu. Quy định này cũng áp dụng với các thành viên ban huấn luyện nếu họ kích động cầu thủ bỏ thi đấu.
Đội bóng khiến trận đấu bị đình chỉ do hành vi phản đối tập thể về cơ bản sẽ bị xử thua. Quy định được đưa ra nhằm ngăn chặn những sự cố tương tự từng xảy ra ở một số giải đấu quốc tế, như trận chung kết châu Phi tháng 1/2026, giữa Senegal và Morocco.
Bên cạnh việc hạn chế câu giờ trong lúc bóng ngoài cuộc, FIFA cũng siết chặt quy trình thay người. Theo luật mới, cầu thủ được thay ra phải rời sân trong vòng 10 giây kể từ khi trọng tài thứ tư giơ bảng điện tử. Nếu vượt quá thời gian này mà không thuộc trường hợp ngoại lệ như chấn thương hoặc lý do an toàn, đội bóng sẽ phải chịu thiệt.
Cụ thể, cầu thủ dự bị chưa được phép vào sân ngay. Người được thay ra vẫn phải rời sân, khiến đội bóng tạm thời thi đấu thiếu người. Việc thay thế chỉ được hoàn tất ở lần bóng chết đầu tiên sau ít nhất một phút thi đấu.
Tiền đạo Koki Ogawa mừng bàn mở tỷ số cho Nhật Bản trong trận giao hữu với Iceland trên sân National Stadium ở Tokyo ngày 31/5/2026. Ảnh: Reuters
Trận giao hữu giữa Nhật Bản và Iceland hôm 31/5 đã chứng kiến tình huống này. Iceland phải chơi với 10 người trong hơn một phút vì cầu thủ được thay ra rời sân quá chậm. Trong thời gian đó, Nhật Bản ghi bàn duy nhất trận đấu. FIFA cho rằng quy định mới sẽ buộc các đội bóng thực hiện thay người nhanh gọn hơn, thay vì lợi dụng những phút cuối trận để làm gián đoạn nhịp độ thi đấu.
Liên quan đến chăm sóc y tế, luật hiện hành tiếp tục được điều chỉnh theo hướng tăng thời gian đánh giá tình trạng chấn thương. Một cầu thủ phải nhận chăm sóc từ bác sĩ hoặc chuyên gia vật lý trị liệu ngay trên sân, sẽ phải rời sân và ở ngoài ít nhất một phút trước khi được phép trở lại. FIFA cho rằng thời gian này giúp đội ngũ y tế có điều kiện kiểm tra kỹ hơn và tạo cơ hội để cầu thủ hồi phục thực sự, thay vì nhanh chóng quay lại sân chỉ để câu giờ.
Trong khi đó, VAR sẽ có thêm quyền can thiệp ở một số tình huống mới. Điểm đáng chú ý nhất là công nghệ hỗ trợ trọng tài video có thể đề nghị xem lại quyết định dẫn tới thẻ vàng thứ hai nếu rõ ràng sai. Khi đó, thẻ vàng thứ hai và chiếc thẻ đỏ kéo theo có thể được hủy bỏ.
VAR cũng được quyền sửa lỗi nhận diện nhầm cầu thủ trong các tình huống cảnh cáo hoặc truất quyền thi đấu.
Ngoài ra, các quyết định cho hưởng phạt góc sai cũng có thể được điều chỉnh trước khi quả phạt góc được thực hiện. FIFA nhấn mạnh đây là những tình huống rõ ràng, có thể được xử lý trong khoảng 10 đến 15 giây mà không cần quy trình xem lại kéo dài. Tuy nhiên, nếu quả phạt góc đã được thực hiện, quyết định sẽ không còn được thay đổi.
Cuối cùng, FIFA tiếp tục áp dụng các khoảng nghỉ uống nước trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt. Khi nhiệt độ hoặc độ ẩm ở mức ảnh hưởng tới sức khỏe cầu thủ, trọng tài có thể cho tạm dừng trận đấu để các đội bổ sung nước. Các khoảng nghỉ này thường diễn ra quanh phút 22 của mỗi hiệp, nhưng thời điểm cụ thể có thể thay đổi tùy điều kiện thực tế.
Hoàng An (theo Marca)
