Hội chợ việc làm dành cho sinh viên tốt nghiệp đại học và những người tìm việc khác được tổ chức tại nhà thi đấu Đại học Hoài An, tỉnh Giang Tô, Trung Quốc vào tháng 5-2026 - Ảnh: AFP
Cử nhân dư thừa, ngành mới lên ngôi
Trung Quốc đang chứng kiến số sinh viên tốt nghiệp đại học cao kỷ lục trong năm 2026, với khoảng 12,7 triệu người bước vào thị trường lao động.
Tuy nhiên nhiều người trẻ gặp khó khăn khi tìm việc phù hợp. Nguyên nhân là kinh tế thay đổi nhanh, nhu cầu tuyển dụng dịch chuyển sang các ngành công nghệ cao.
Sinh viên các ngành khoa học xã hội, ngoại ngữ và nghệ thuật đối mặt cạnh tranh gay gắt nhất. Nhiều người cho biết đã nộp hàng trăm hồ sơ nhưng chưa có việc làm ổn định.
"Mọi việc khó khăn hơn tôi tưởng rất nhiều. Thiếu việc làm là một chuyện, còn phải cạnh tranh gay gắt để có công việc được nghỉ cuối tuần và đóng bảo hiểm xã hội đầy đủ", Jasmine, sinh viên 22 tuổi, nói với báo Guardian. Sau khi tốt nghiệp, cô nộp đơn vào nhiều vị trí từ giáo dục đến hành chính nhưng chưa nhận được lời mời phù hợp.
Trong khi đó, các ngành trí tuệ nhân tạo (AI), robot, chất bán dẫn và công nghệ số đang được Chính phủ Trung Quốc và doanh nghiệp đầu tư mạnh. Bắc Kinh xác định đây là động lực tăng trưởng mới của nền kinh tế.
Theo Guardian, sự thay đổi cơ cấu kinh tế đang tác động trực tiếp đến giáo dục đại học. Từ năm 2021 - 2025, các trường đại học và cao đẳng ở Trung Quốc đã cắt giảm hoặc đóng hơn 12.000 chương trình đào tạo, tập trung ở các ngành tiếng Anh, quản trị kinh doanh, luật và một số ngành nghệ thuật.
Ngược lại, các trường mở rộng tuyển sinh những ngành có nhu cầu cao hơn như khoa học máy tính, kỹ thuật, AI và sản xuất tiên tiến. Nhiều trường cũng lập khoa hoặc viện nghiên cứu chuyên về trí tuệ nhân tạo.
Chính phủ hỗ trợ, thị trường vẫn khó
Chính phủ Trung Quốc đã triển khai nhiều biện pháp hỗ trợ việc làm cho thanh niên, gồm chương trình thực tập, hỗ trợ khởi nghiệp và khuyến khích sinh viên về nông thôn hoặc vào doanh nghiệp nhỏ. Dù vậy việc làm vẫn là mối lo lớn với nhiều gia đình.
Theo số liệu chính thức, tỉ lệ thất nghiệp trong nhóm 16-24 tuổi ở khu vực thành thị Trung Quốc đạt 14,9% trong tháng 5-2026. Con số này chưa tính sinh viên đang học toàn thời gian.
Một số chuyên gia cho rằng hệ thống giáo dục Trung Quốc phải điều chỉnh để bắt kịp thị trường lao động. Nhiều năm qua, số sinh viên tốt nghiệp tăng nhanh, trong khi nhu cầu tuyển dụng ở một số ngành truyền thống giảm dần.
"Trong nhiều thập kỷ, giáo dục đại học Trung Quốc chủ yếu tập trung thu hút sinh viên, đưa càng nhiều người vào đại học càng tốt. Giai đoạn tiếp theo phải hướng đến chất lượng và tính phù hợp", ông Charles Jeffery Sun, nhà sáng lập Công ty tư vấn China Education International, đánh giá.
Bên cạnh đó, AI và tự động hóa cũng làm thay đổi yêu cầu đối với lao động trẻ. Một số công việc văn phòng, hành chính dành cho người mới tốt nghiệp nay có thể được máy móc hỗ trợ hoặc thay thế.
Nhiều sinh viên Trung Quốc ngày càng chú trọng học thêm kỹ năng mới để tăng khả năng cạnh tranh. Các khóa lập trình, phân tích dữ liệu và ứng dụng AI thu hút đông người tham gia.
