Ho hơn 2-3 tuần không giảm kèm sốt cao, khó thở, đau ngực, sụt cân hoặc ho ra máu là những dấu hiệu cần đi khám thay vì tự mua thuốc ho.
Ho là phản xạ bảo vệ tự nhiên giúp làm sạch đường hô hấp. Tuy nhiên, không phải cơn ho nào cũng có thể tự điều trị bằng thuốc. Theo ThS.BS.CKI Nguyễn Thanh Thùy, khoa Nội Tổng hợp, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, nhiều bệnh lý nguy hiểm có thể khởi đầu chỉ bằng triệu chứng ho. Người bệnh tự dùng thuốc có thể làm che lấp triệu chứng, trì hoãn chẩn đoán và bỏ lỡ thời điểm điều trị hiệu quả.
Ho kéo dài trên 2-3 tuần hoặc tái phát nhiều lần
Phần lớn các cơn ho do cảm lạnh hoặc nhiễm virus sẽ giảm sau khoảng một đến hai tuần. Nếu ho kéo dài trên 2-3 tuần mà không có dấu hiệu cải thiện hoặc tái phát nhiều lần, người bệnh không nên tiếp tục tự dùng thuốc chỉ để giảm triệu chứng.
Đây có thể là biểu hiện của hen phế quản, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), lao phổi, ung thư phổi hoặc bệnh trào ngược dạ dày - thực quản. Người bệnh sử dụng thuốc ho kéo dài có thể làm chậm chẩn đoán và điều trị bệnh lý nền.
Ho kèm sốt cao, khó thở hoặc đau ngực
Nếu ho kèm sốt cao kéo dài, khó thở, thở nhanh, đau tức ngực hoặc mệt nhiều, người bệnh cần được khám sớm vì đây có thể là biểu hiện của viêm phổi hoặc bệnh lý hô hấp cấp tính khác. Trong những trường hợp này, thuốc giảm ho không giải quyết được nguyên nhân gây bệnh, thậm chí có thể khiến người bệnh chủ quan, trì hoãn việc điều trị thích hợp.
Ho ra máu hoặc đờm có màu bất thường
Ho ra máu dù chỉ một lượng nhỏ luôn là dấu hiệu cần được đánh giá tại cơ sở y tế. Đờm có màu gỉ sắt, lẫn nhiều máu hoặc có mùi hôi bất thường cũng có thể liên quan đến bệnh lý như lao phổi, giãn phế quản, áp xe phổi hoặc ung thư phổi. Những tình trạng này cần được chẩn đoán bằng hình ảnh và xét nghiệm chuyên sâu, không thể điều trị bằng thuốc ho không kê đơn.
Ho có đờm màu vàng hoặc xanh không đồng nghĩa với việc phải dùng kháng sinh. Việc sử dụng kháng sinh cần có chỉ định của bác sĩ sau khi xác định nguyên nhân gây bệnh.
Bác sĩ Thùy nghe phổi của người bệnh. Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh
Ho kèm sụt cân, khàn tiếng hoặc mệt mỏi kéo dài
Nhiều người chỉ chú ý đến cơn ho mà bỏ qua triệu chứng đi kèm. Nếu ho kéo dài cùng với sụt cân không rõ nguyên nhân, khàn tiếng dai dẳng, chán ăn hoặc mệt mỏi kéo dài, người bệnh cần đi khám để loại trừ bệnh lý nghiêm trọng như ung thư phổi, lao phổi hoặc bệnh lý thanh quản.
Việc tự dùng thuốc ho trong thời gian dài có thể che lấp dấu hiệu cảnh báo, làm chậm quá trình chẩn đoán, điều trị.
Ho ở người có bệnh nền hoặc thuộc nhóm nguy cơ cao
Trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai, người mắc bệnh phổi mạn tính như hen phế quản, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), giãn phế quản, người mắc bệnh tim mạch, đái tháo đường... nên tự ý mua thuốc ho khi xuất hiện triệu chứng.
Theo bác sĩ Thùy, ở những người này, một cơn ho tưởng chừng đơn giản có thể là dấu hiệu sớm của viêm phổi hoặc đợt cấp bệnh nền. Việc dùng thuốc cần thận trọng vì một số hoạt chất có thể không phù hợp hoặc gây tác dụng phụ. Thuốc ho chỉ giúp giảm triệu chứng, không điều trị nguyên nhân. Người bệnh không nên tự dùng kháng sinh hoặc phối hợp nhiều loại thuốc ho. Kháng sinh không có tác dụng khi ho do virus và chỉ nên sử dụng khi có chỉ định của bác sĩ.
Nếu cơn ho kéo dài, tái phát hoặc kèm dấu hiệu bất thường, người bệnh nên đến cơ sở y tế để được xác định nguyên nhân và điều trị phù hợp.
Nhật Thành
Độc giả gửi câu hỏi về bệnh hô hấp tại đây để bác sĩ giải đáp
