Mệt mỏi kéo dài, hiệu quả tập luyện giảm, đau nhức dai dẳng hoặc mất ngủ có thể là dấu hiệu cơ thể chưa kịp phục hồi sau những buổi tập.
Tập thể dục đều đặn mang lại nhiều lợi ích, nhưng tập quá nhiều hoặc không dành đủ thời gian nghỉ ngơi có thể phản tác dụng. Theo Healthline, tình trạng tập quá sức (overtraining) xảy ra khi cường độ hoặc tần suất tập vượt quá khả năng phục hồi của cơ thể, dẫn đến giảm hiệu suất và ảnh hưởng cả thể chất lẫn tinh thần. Nếu tiếp tục cố gắng tập luyện mà không nghỉ ngơi đầy đủ, nguy cơ chấn thương và suy giảm sức khỏe có thể tăng lên.
Mệt mỏi kéo dài dù đã ngủ đủ
Trang Eatingwell chỉ ra nghỉ ngơi là một phần quan trọng của quá trình tập luyện, giúp cơ thể sửa chữa tổn thương cơ và thích nghi để khỏe hơn. Nếu thường xuyên cảm thấy uể oải, thiếu năng lượng dù ngủ đủ giấc và ăn uống bình thường, có thể cơ thể chưa phục hồi hoàn toàn sau các buổi tập. Khi cơ bắp và hệ thần kinh không có đủ thời gian hồi phục, bạn có thể cảm thấy kiệt sức cả trong lẫn ngoài phòng tập.
Các bài tập sức mạnh như nâng tạ giúp tăng cường cơ bắp. Ảnh: Bảo Bảo
Hiệu quả tập luyện giảm sút
Nếu chạy chậm hơn, nâng được ít tạ hơn hoặc nhanh mệt hơn dù vẫn duy trì lịch tập, đây có thể là dấu hiệu cảnh báo. Theo Health, nhiều người cho rằng tập luyện càng nhiều thì càng nhanh tiến bộ. Tuy nhiên, nếu hiệu suất liên tục giảm, đó có thể là dấu hiệu cơ thể đang bị quá tải. Thay vì tăng cường độ, bạn nên cân nhắc giảm khối lượng tập đồng thời dành thêm thời gian phục hồi.
Đau nhức cơ hoặc khớp kéo dài
Cảm giác đau cơ sau tập (DOMS) thường giảm sau 1-3 ngày. Tuy nhiên, nếu đau kéo dài nhiều ngày, tái phát ở cùng một vị trí hoặc đau khớp khi vận động, bạn không nên chủ quan.
Đau nhức dai dẳng có thể là dấu hiệu cơ và mô liên kết chưa hồi phục hoặc đã xuất hiện chấn thương do tập quá sức. Trang Times of India cũng lưu ý việc cố tiếp tục tập khi đang đau có thể làm tăng nguy cơ chấn thương nghiêm trọng hơn.
Khó ngủ hoặc ngủ không sâu
Một số người kỳ vọng tập luyện giúp ngủ ngon hơn, song tập quá sức lại có thể gây tác dụng ngược. Cường độ tập quá cao, đặc biệt vào cuối ngày, có thể khiến hệ thần kinh luôn ở trạng thái hưng phấn, dẫn đến khó đi vào giấc ngủ, ngủ chập chờn hoặc thức dậy vẫn cảm thấy mệt.
Giấc ngủ chất lượng là thời điểm cơ thể tiết hormone tăng trưởng và sửa chữa các mô bị tổn thương sau vận động.
Thường xuyên cáu gắt, mất hứng thú tập luyện
Nếu những buổi tập từng mang lại cảm giác hứng khởi nay trở thành áp lực hoặc bạn dễ cáu gắt, căng thẳng hơn bình thường, nguyên nhân có thể không chỉ đến từ tâm lý. Tập quá sức có thể ảnh hưởng đến hệ thần kinh và nội tiết, khiến tâm trạng thay đổi, giảm động lực và khó tập trung.
Dễ bị cảm hoặc ốm vặt
Tình trạng thường xuyên bị cảm lạnh hoặc mắc các bệnh nhiễm trùng thông thường, có thể hệ miễn dịch đang bị ảnh hưởng. Tập luyện quá mức trong thời gian dài có thể làm suy giảm chức năng miễn dịch tạm thời, khiến cơ thể dễ mắc bệnh hơn, đặc biệt khi kết hợp với thiếu ngủ hoặc dinh dưỡng không đầy đủ.
Theo các chuyên gia, nếu xuất hiện một hoặc nhiều dấu hiệu trên trong nhiều ngày liên tiếp, bạn nên giảm cường độ hoặc tạm nghỉ tập vài ngày để cơ thể phục hồi. Nghỉ ngơi đầy đủ, ngủ đủ giấc, bổ sung protein và carbohydrate sau tập, uống đủ nước và xen kẽ các buổi tập nặng với những ngày vận động nhẹ giúp giảm nguy cơ tập quá sức.
Nếu đau dữ dội, sưng khớp, chấn thương không cải thiện hoặc mệt mỏi kéo dài nhiều tuần dù đã nghỉ ngơi, bạn nên đi khám để được đánh giá và điều trị kịp thời.
Bảo Bảo (Tổng hợp)
