Nhiều bệnh nhân ung thư kiêng khem do tin rằng ăn nhiều sẽ "nuôi khối u", khiến cơ thể suy dinh dưỡng, giảm khả năng đáp ứng điều trị.
TS.BS Hoàng Việt Bách, Trưởng khoa Dinh dưỡng lâm sàng, Bệnh viện K, cho biết khoảng 50-80% người bệnh ung thư bị sụt cân hoặc suy dinh dưỡng trong quá trình điều trị. Không ít trường hợp vẫn thừa cân, béo phì nhưng mất khối cơ nghiêm trọng, làm suy giảm sức mạnh cơ bắp và chức năng của cơ thể.
"Khối u gây phản ứng viêm mạn tính, làm tăng tiêu hao năng lượng và mất cơ, trong khi tác dụng phụ của hóa xạ trị như buồn nôn, chán ăn, thay đổi vị giác, khó nuốt khiến người bệnh khó đảm bảo dinh dưỡng", TS Bách nói.
Song, bác sĩ cho rằng thực tế đáng lo ngại khi nhiều người cắt giảm thực phẩm hoặc ăn kiêng cực đoan vì quan niệm sai lầm rằng ăn nhiều sẽ làm khối u phát triển. Đây là một trong những nguyên nhân khiến bệnh nhân suy kiệt nhanh hơn do thiếu hụt dinh dưỡng.
Suy dinh dưỡng làm tăng nguy cơ nhiễm trùng, chậm lành vết mổ, tăng biến chứng sau phẫu thuật, kéo dài thời gian nằm viện. Bệnh nhân có thể buộc phải trì hoãn các đợt hóa trị hoặc xạ trị vì thể trạng không đáp ứng.
Bác sĩ kiểm tra dinh dưỡng bữa ăn cho bệnh nhân ung thư tại Bệnh viện K. Ảnh: Thái Hà
Mới đây, Bộ Y tế ban hành hướng dẫn chẩn đoán và điều trị dinh dưỡng cho người bệnh ung thư nhằm chuẩn hóa chăm sóc dinh dưỡng tại các cơ sở y tế. Theo ThS.BSNT Nguyễn Thị Thanh Hòa, Phó Trưởng khoa Dinh dưỡng lâm sàng, giá trị cốt lõi của hướng dẫn không chỉ là phác đồ chuyên môn thuần túy, mà còn thay đổi tư duy của cả thầy thuốc lẫn cộng đồng.
"Khẳng định dinh dưỡng là một phương thức điều trị thiết yếu với người ung thư", BS Hòa nói, thêm rằng dinh dưỡng cần được xem là một phương thức điều trị song hành với phẫu thuật, hóa trị và xạ trị, thay vì chỉ là biện pháp hỗ trợ. Nhiều nghiên cứu cho thấy người bệnh được đánh giá và can thiệp dinh dưỡng sớm có khả năng đáp ứng điều trị tốt hơn, giảm biến chứng, rút ngắn thời gian nằm viện và cải thiện chất lượng cuộc sống.
Tại Bệnh viện K, bệnh nhân được tư vấn chế độ ăn bệnh lý, áp dụng 100% với tất cả người bệnh sau phẫu thuật ung thư tiêu hóa. Người bệnh được tư vấn chế độ dinh dưỡng cho bản thân, như mỗi ngày nên bổ sung thực phẩm nào vào chế độ ăn, lượng ăn bao nhiêu là đủ... Kèm theo đó là hướng dẫn vận động thể chất và hỗ trợ tâm lý tại khoa điều trị. Bác sĩ điều trị liên kết bác sĩ dinh dưỡng, điều dưỡng và các chuyên gia liên quan nhằm xây dựng kế hoạch dinh dưỡng cá thể hóa, tối ưu cho từng bệnh nhân.
Các bác sĩ khuyến cáo người bệnh ung thư không tự ý áp dụng chế độ ăn kiêng cực đoan hoặc loại bỏ hoàn toàn bất kỳ nhóm thực phẩm thiết yếu nào nếu không có chỉ định y khoa. Thực đơn hằng ngày cần đa dạng, cân đối, ưu tiên thực phẩm giàu năng lượng và giàu protein để duy trì khối cơ và hỗ trợ phục hồi.
Khi xuất hiện các dấu hiệu như sụt cân, ăn uống kém, mệt mỏi kéo dài hoặc giảm sức cơ, người bệnh nên được bác sĩ dinh dưỡng thăm khám và can thiệp sớm để tối ưu hiệu quả điều trị.
Lê Nga
