Bị Israel và Lebanon đòi giải giáp, Hezbollah cảnh báo 'nội chiến'

Theo Hãng tin Reuters, ngày 27-6, Israel và Lebanon đã ký một thỏa thuận khung tại Washington, với trọng tâm là việc chấm dứt giao tranh giữa Israel và lực lượng Hezbollah.

Ưu tiên giải giáp Hezbollah

Thỏa thuận được ký ba bên gồm Lebanon, Israel và Mỹ tại trụ sở Bộ Ngoại giao Mỹ, song không được công bố nhiều chi tiết. Đại sứ Lebanon tại Mỹ Nada Moawad và người đồng cấp Israel Yechiel Leiter đại diện ký văn kiện.

Trọng tâm của thỏa thuận là thiết lập cơ chế "vùng thí điểm". Cụ thể, quân đội Israel sẽ rút khỏi hai khu vực đầu tiên thuộc phần đất họ chiếm được ở phía nam Lebanon. Quân đội Lebanon sẽ "bắt đầu tổ chức tiếp quản lãnh thổ" ở những khu vực này.

Sau đó, quân đội Lebanon giải giáp lực lượng Hezbollah đến đâu thì Israel sẽ trả đất lại đến đó. Mục tiêu cuối cùng là giải giáp Hezbollah đến mức quân Israel rút hết khỏi Lebanon. Khi đó, hai nước sẽ thiết lập một đường biên giới an toàn và được quốc tế công nhận giữa hai nước.

Nếu thành hiện thực, đây sẽ là lần đầu tiên trong lịch sử hiện đại, Israel và Lebanon có đường biên giới chính thức trên bộ. Ranh giới lãnh thổ giữa hai nước từ trước đến nay đều dựa trên đường phân định từ thời thuộc địa và đều mang tính tạm thời hoặc đang tranh chấp.

Trong thời gian Hezbollah chưa giải giáp, Israel sẽ tiếp tục đồn trú ở miền nam Lebanon. Những khu vực đồn trú này được Israel gọi là "vùng an ninh" hay "vùng đệm", với mục đích ngăn chặn các cuộc tấn công nhằm vào miền bắc nước này.

Về phía Mỹ, Washington cam kết hỗ trợ triển khai thỏa thuận thông qua một "Nhóm Phối hợp quân sự cho Lebanon". 

Mỹ sẽ giải ngân ngay khoản viện trợ nhân đạo 100 triệu USD phối hợp cùng Liên hợp quốc, đồng thời chi hơn 30 triệu USD từ các nguồn ngân sách hiện có để nâng cao năng lực cho quân đội Lebanon nhằm "thiết lập chủ quyền hiệu quả hơn trên toàn lãnh thổ".

Hezbollah cực lực phản đối

Thỏa thuận được cả ba nước tham gia ký dành nhiều lời khen ngợi.

Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio gọi thỏa thuận mới này là "bước đi đầu tiên trong một hành trình chắc chắn sẽ gian nan, nhưng quan trọng và cần thiết". 

Đại diện Lebanon, bà Moawad cũng xem đây là "bước đầu tiên" để khôi phục chủ quyền, trong khi Tổng thống Lebanon Joseph Aoun bày tỏ hy vọng người dân sẽ được trở về vùng đất "được giải phóng hoàn toàn" và xây dựng lại cơ ngơi.

Đại diện Israel, ông Leiter cũng tuyên bố: "Iran ra đi, Hezbollah ra đi. Con đường hòa bình giữa Israel với Lebanon đang mở ra".

Tuy nhiên, khả năng thỏa thuận này đi vào thực tiễn vẫn bị nghi ngờ. Hezbollah, bên trực tiếp liên quan nhưng không được tham gia đàm phán, đã lên tiếng bác bỏ thỏa thuận này.

Nghị sĩ Lebanon và là thành viên Hezbollah, ông Hassan Fadlallah, đã lên tiếng yêu cầu giới chức Lebanon không thực thi thỏa thuận. Ông tuyên bố lực lượng này sẽ giữ chặt tay súng, thậm chí cảnh báo "nội chiến" nếu phía chính phủ nhất quyết đòi giải giáp.

Về bản chất, Hezbollah là một chính đảng nặng ký trên chính trường Lebanon, song cũng sở hữu lực lượng quân sự riêng.

Thỏa thuận mới này nằm trong nỗ lực lập lại hòa bình ở Lebanon, là một phần điều kiện tiên quyết để Iran chấp nhận ký Bản ghi nhớ hòa bình với Mỹ.

Tuy nhiên, triển vọng của chính bản ghi nhớ này cũng đang rất mong manh. 

Chỉ vài giờ trước khi thỏa thuận Israel - Lebanon - Mỹ được ký, Bộ chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM) đăng thông báo vừa thực hiện cuộc tấn công vào một số cơ sở quân sự ở miền nam Iran, lấy lý do trả đũa việc Tehran tấn công một tàu chở dầu đang qua eo biển Hormuz hôm 25-6.

Lực lượng Vệ binh cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) lập tức tuyên bố đã tấn công trả đũa vào căn cứ có binh sĩ Mỹ đồn trú ở Trung Đông, song không cung cấp thông tin thêm. Hiện chưa rõ đây chỉ là đòn tấn công đơn lẻ giữa hai nước, hay sẽ khơi mào lại xung đột quân sự trực tiếp sau chỉ hơn một tuần hai bên ký thỏa thuận.