Thứ sáu, 10/7/2026, 18:09 (GMT+7)
40 năm trước, Tây Ban Nha từng gục ngã trên loạt luân lưu trước Bỉ - đối thủ mà thầy trò Luis de la Fuente chuẩn bị chạm trán, cũng ở tứ kết World Cup.
Bỉ - tứ kết World Cup. Cuộc đấu tại "thành phố thiên thần" Los Angeles gợi lại một trong những nỗi đau cay đắng nhất lịch sử bóng đá Tây Ban Nha: cú sút luân lưu hỏng ăn của Eloy Olaya ở Mexico 1986. Cùng một vòng đấu. Trước cùng một đối thủ. Đó là câu chuyện của 40 năm trước.
Mikel Oyarzabal (nằm sân) ăn mừng bàn thắng cùng các đồng đội trong trận Tây Ban Nha – Áo ở vòng 1/16 World Cup 2026 trên sân Los Angeles, California, Mỹ ngày 2/7/2026. Ảnh: Reuters
Có nhiều điểm tương đồng đến kỳ lạ. Giống năm xưa, Tây Ban Nha bước vào giải đấu với vị thế ứng cử viên nặng ký sau một kỳ Euro thăng hoa. Họ từng là á quân Euro 1984, còn hiện tại ĐKVĐ châu Âu. Cầm cương Tây Ban Nha lúc này là De la Fuente, người được ví là rất mát tay và luôn mang vận may, rất giống Miguel Munoz thời ấy.
Xét về lộ trình các nhánh đấu, nếu Tây Ban Nha vượt qua Bỉ lần này, họ sẽ chạm trán Pháp ở bán kết. Và nếu loại luôn cả đối thủ từng là bại tướng ở bán kết Euro 2024, rất có thể Argentina của Lionel Messi sẽ là thử thách cuối cùng ở một trận chung kết trong mơ. Lật lại năm 1984, Diego Maradona và các đồng đội cũng từng đợi sẵn Tây Ban Nha ở bán kết. Nhưng ngày đó, giấc mộng tan vỡ.
World Cup 1986 là một trong những chương ly kỳ nhất lịch sử đội tuyển Tây Ban Nha, diễn ra trong bối cảnh cuộc tổng tuyển cử trong nước đang sục sôi. Nó mở đầu bằng một trong những khoảnh khắc trọn vẹn nhất về một bàn thắng... không bao giờ được công nhận.
Tây Ban Nha ra quân trước Brazil trên sân Jalisco ở Guadalajara. Lúc tỷ số đang là 0-0, Michel đỡ bóng bằng ngực ở rìa vùng cấm rồi tung cú nã đại bác bằng chân phải, bóng đập trúng xà ngang dội xuống bên trong vạch vôi. Nhưng mặt cỏ đã hất quả bóng ngược trở ra, và trọng tài người Australia, Bambridge, dứt khoát từ chối công nhận bàn thắng. 7 phút sau, Socrates đánh đầu tung lưới "La Roja", mang về chiến thắng 1-0 cho Brazil.
Antonio Maceda (trái) của Tây Ban Nha tranh chấp bóng với Antonio Oliveira của Brazil trong trận vòng bảng World Cup 1986 Tây Ban Nha – Brazil trên sân Jalisco, Guadalajara, Mexico ngày 1/6/1986. Ảnh: Reuters
Trận thua đó đã dội gáo nước lạnh vào bầu nhiệt huyết của một tập thể vốn đã chán chường sau nhiều tuần tập trung tại Tlaxcala, nơi có độ cao 2.230 mét so với mực nước biển. Mục đích bấy giờ đơn giản là để thích nghi với bầu không khí loãng. Thầy trò Munoz chỉ thực sự trở lại đường đua sau chiến thắng Bắc Ireland 2-1 và Algeria 3-0, kết quả đưa họ gặp Đan Mạch ở vòng 1/8.
Đại diện Bắc Âu là hiện tượng của giải và hớp hồn cả thế giới thời đấy. Tập thể được dẫn dắt bởi HLV Sepp Piontek và có nhạc trưởng là Michael Laudrup mới lần đầu dự World Cup. Nhưng hai năm trước, họ đã gây tiếng vang ở Euro 1984 khi vào đến bán kết và mang danh "thùng thuốc súng Đan Mạch". Họ dừng bước cũng bởi chính Tây Ban Nha, sau loạt luân lưu.
Tái ngộ đối thủ, một Tây Ban Nha bản lĩnh nhất trỗi dậy chính vào thời điểm được xem là thử thách nhất. Nhưng còn có bước ngoặt khác, diễn ra vài ngày trước trận.
Vì quá sợ lũ gián trong một cơ sở lưu trú xập xệ, thầy trò Munoz quyết định chuyển nơi trú quân đến Queretaro và ở chung khách sạn với... chính Đan Mạch. "Đòn tâm lý của chúng tôi trước người Đan Mạch đã bắt đầu từ đó", Eloy, tiền đạo của Sporting Gijon khi ấy, nhớ lại trong quyển Cuando éramos los mejores (Khi chúng ta là những người giỏi nhất) của Santi Gimenez và Luis Martin. "Chúng tôi đã ở cùng nhau ba ngày. Đi dọc hành lang, bạn có thể nghe thấy tiếng Camacho hét lớn: ‘Chúng tao sẽ thắng tụi mày! Chúng tao sẽ thắng tụi mày!’".
Jesper Olsen ghi bàn ấn định 6-1 trong trận Đan Mạch – Uruguay ở vòng bảng World Cup 1986 trên sân Neza 86, Nezahualcoyotl, Mexico ngày 13/6/1986. Ảnh: AP
Ngày ấy không có đội tuyển nào được ngưỡng mộ hơn Đan Mạch, đội vừa vùi dập Uruguay 6-1 và thậm chí thắng luôn ứng viên vô địch Tây Đức 2-0. Họ khép lại vòng bảng với thành tích toàn thắng. Lối chơi của Đan Mạch là thứ bóng đá quyến rũ bậc nhất Mexico 1986. Nhưng "bản tình ca" đẹp ấy đã bị xé nát bởi một Emilio Butragueno mang gương mặt trẻ thơ nhưng có bản năng sát thủ. Cú poker thần thánh của người con thành Madrid này mang về thắng lợi đậm đà 5-1 cho Tây Ban Nha.
Ấy thế mà ở quê nhà Tây Ban Nha, gần như không ai biết kết quả cho đến tận sáng hôm sau. Lệch múi giờ 8 tiếng với Mexico khiến các trận đấu đều diễn ra vào lúc rạng sáng. Đến giữa trưa, bản tin thời sự của đài TVE liên tục phát lại cơn mưa bàn thắng của "Kền kền" (El Buitre là biệt danh của Butragueno, tiêu biểu cho thế hệ "Kền kền Trắng" Real Madrid oai hùng).
Đè lên những thước phim ấy là logo của PSOE, đảng của Thủ tướng Felipe Gonzalez, người đang chuẩn bị tái tranh cử 4 ngày sau đó. Trận đấu thổi bùng cơn phấn khích của công chúng, dẫn đến những màn ăn mừng đầu tiên tại quảng trường Cibeles. Không những vậy, nó còn châm ngòi cho những tranh cãi chính trị. Song vụ việc sau đó được giải thích là do sai sót của một kỹ thuật viên truyền hình.
Men say đó đã khiến thầy trò Munoz phần nào mất tập trung. Thử thách tiếp theo là Bỉ ở tứ kết, nhưng tâm trí Tây Ban Nha dường như đã hướng về Maradona ở bán kết. Bán kết World Cup cũng là nơi mà "La Roja" chưa từng chạm tới trong lịch sử, và phải mất đến 24 năm sau họ mới lần đầu nếm trải trong hành trình xưng vương 2010. "Chiến thắng hủy diệt trước Đan Mạch khiến chúng tôi nghĩ mình có thể làm được mọi thứ", Eloy thừa nhận. "Có lẽ việc tự coi mình là kẻ bề trên chính là sai lầm đầu tiên, khi chúng tôi nghĩ về Argentina nhiều hơn là Bỉ".
Jan Ceulemans (giữa) của Bỉ tranh chấp bóng cùng Oleg Kuznetsov của Liên Xô trong trận Liên Xô – Bỉ ở vòng 1/8 World Cup 1986 trên sân Nou Camp, Leon, Mexico ngày 15/6/1986. Ảnh: Reuters
Bỉ năm đó tiến vào vòng knock-out trong lặng lẽ. Nhưng họ đã loại Liên Xô (cũ), một hiện tượng khác làm say đắm người hâm mộ. Tây Ban Nha vẫn tràn đầy tự tin, một niềm tin hoàn toàn có cơ sở. Trên sân, họ áp đảo Bỉ, nhưng lại choáng váng trước bàn mở tỷ số của Ceulemans ở phút 34, trong đợt hãm thành duy nhất của đối thủ về phía khung thành Andoni Zubizarreta.
Kể từ đó, trận đấu trở thành một cuộc bao vây nghẹt thở hướng về phía cầu gôn của Jean-Marie Pfaff. Nỗ lực của Tây Ban Nha được đền đáp bằng bàn gỡ từ Senor ở phút 85. Bỉ kiên cường chịu trận qua hai hiệp phụ, buộc cuộc đấu phải phân định trên chấm luân lưu. Tại đây, duy nhất Eloy sút hỏng.
"Rất nhiều lần người ta hỏi tại sao tôi lại nhận trọng trách đá quả luân lưu đó", cựu tiền đạo năm nay 62 tuổi kể lại trong sách. Ông cho biết mình đã tập sút luân lưu rất nhiều và rất thành công trong đợt tập trung trước giải cũng như những ngày trước trận. "Khi hiệp phụ vừa kết thúc, trợ lý Miera tiến đến hỏi tôi cảm thấy thế nào. Tôi bảo vẫn ổn, và ông ấy hỏi thẳng: ‘Cậu đá một quả chứ?’. Tôi gật đầu ngay không chút do dự".
Cựu tiền đạo Tây Ban Nha Eloy Olaya trước trận Tây Ban Nha – Bỉ ở World Cup 1986 trên sân Cuauhtemoc, Puebla City, Mexico ngày 22/6/1986. Ảnh: RTVE
Eloy sút lượt thứ hai, ngay sau cú đá thành công của Senor Gomez. "Tôi chỉ quyết định hướng sút khi cầm bóng đặt vào chấm vôi. Lúc đó tôi định vị rất rõ, sút vào góc phải thủ môn, một cú đặt lòng nhẹ nhàng... miễn là bóng vào lưới và không bay ra ngoài. Nhưng tôi lại sút chệch tâm bóng, một cú đá dở tệ và thủ thành Marie Pfaff đã cản phá được. Suy nghĩ đầu tiên hiện lên trong đầu tôi lúc đó là ước gì mặt đất nứt ra để chui xuống, tôi biến mất khỏi thế giới này".
Các cầu thủ Bỉ đều thực hiện thành công tất cả lượt sút. Giấc mơ chạm trán Maradona ở bán kết và đỉnh cao World Cup của một thế hệ vàng Tây Ban Nha chính thức tan biến. Đúng ngày hôm đó, đảng PSOE của Thủ tướng Felipe Gonzalez lại giành chiến thắng vang dội với đa số ghế tuyệt đối trong cuộc tổng tuyển cử.
Ở một nơi khác, Argentina thở phào nhẹ nhõm, như huyền thoại Jorge Valdano từng nhớ lại: "HLV Carlos Bilardo bị ám ảnh bởi việc phải tránh Tây Ban Nha, ông ấy tuyệt đối không muốn chúng tôi đụng độ người Tây Ban Nha. Trong trận đấu đó, ông ấy là người cổ vũ Bỉ nhiệt tình nhất. Tôi nghĩ ông ấy thậm chí đã thắp nến cầu nguyện. Khi Bỉ hạ Tây Ban Nha trên chấm luân lưu, ông ấy quay sang bảo với chúng tôi: ‘Chúng ta sẽ vô địch thế giới’. Và ông ấy đã đúng".
Hoàng Thông tổng hợp
