Các đòn tập kích liên tiếp của Ukraine đang khiến biển Azov trở thành "điểm nghẽn" mới của Nga, đe dọa hậu cần quân sự và hoạt động xuất khẩu dầu, ngũ cốc.
Sau khi liên tục phóng tên lửa, máy bay không người lái (UAV) tấn công bán đảo Crimea, lực lượng Ukraine giờ tiếp tục nhắm đến "đội tàu bóng tối" của Moskva hoạt động trên biển Azov. Đội tàu này được cho là đã giúp Nga xuất khẩu dầu khí giữa vòng vây trừng phạt của phương Tây trong hơn 4 năm qua.
Theo Bộ Tổng tham mưu Ukraine và chỉ huy lực lượng thiết bị không người lái Ukraine (USF) Robert Brovdi, lực lượng nước này gần đây tập kích thành công 10 phương tiện của Nga chỉ trong một đêm ở biển Azov, bao gồm sà lan và tàu dầu được sử dụng để vận chuyển dầu mỏ cùng các sản phẩm hóa dầu khác.
"Hạ tầng trung chuyển trên bán đảo đêm nào cũng bị tấn công, giao thông qua eo biển đã ngừng hoàn toàn, trong khi hoạt động bốc dỡ hàng hóa chỉ được duy trì ở mức tối thiểu", ông Brovdi viết trên mạng xã hội hôm 13/7, đề cập tới eo biển Kerch và mạng lưới hậu cần phục vụ bán đảo Crimea.
Ông Brovdi ngày 15/7 cho hay UAV Ukraine đã tấn công 116 tàu Nga ở biển Azov trong vòng 9 ngày qua.
Biển Azov nằm giữa Nga, dải bờ biển phía nam Ukraine mà Moskva kiểm soát từ năm 2022 và bán đảo Crimea. Đây là tuyến đường quan trọng để Nga tiếp tế cho bán đảo Crimea, cũng như vận chuyển các mặt hàng nông nghiệp, bao gồm cả ngũ cốc từ các vùng lãnh thổ mà họ kiểm soát ở Ukraine, ra Biển Đen.
Vị trí biển Azov và biển Đen. Đồ họa: BBC
Nga đã phần nào thừa nhận các vụ tấn công nhằm vào tàu thuyền của nước này trên biển Azov. Ngày 12/7, Thống đốc vùng Rostov Yury Slyusar cho biết một tàu chở dầu đã bị hư hại trên đường tới biển Đen. Theo ông, đám cháy trên tàu đã được khống chế, thủy thủ đoàn được sơ tán an toàn và không xảy ra tràn dầu vì tàu không chở hàng.
Tuy nhiên, cũng trong ngày 12/7, hai vụ tràn dầu lớn được ghi nhận ngoài khơi thành phố cảng Taganrog, vùng Rostov. Sự cố diễn ra sau loạt cuộc tấn công mà Ukraine thực hiện hồi đầu tháng 7 nhằm vào các tàu chở xăng dầu của Nga đang trên đường tới Crimea.
Các cuộc tấn công dồn dập đã buộc Nga phải đình chỉ giao thông qua biển Azov bằng cách đóng cửa hai tuyến đường thủy chiến lược. Một là kênh Don-Azov, nối biển Azov với các tuyến đường thủy nội địa, và hai là eo biển Kerch nối biển Azov với biển Đen.
Hình ảnh vệ tinh và các dịch vụ theo dõi tàu thuyền cho thấy các đoàn tàu đang xếp hàng dài chờ đợi ở cả hai bên bờ biển Azov, theo CNN.
Ảnh vệ tinh cảng Rostov-on-Don của Nga cho thấy số lượng tàu chờ neo đậu tại đây đã tăng lên trong những ngày gần đây. Ảnh: Planet Labs PBC
Viện Nghiên cứu Chiến tranh (ISW) ở Mỹ cho hay quân đội Ukraine bắt đầu đẩy mạnh các cuộc tấn công nhắm vào tàu thuyền trên biển Azov từ đầu tuần trước. ISW nhận xét các cuộc tấn công của Ukraine ở biển Azov "đánh dấu giai đoạn mới trong nỗ lực của Ukraine nhằm cô lập Crimea khỏi mạng lưới hậu cần của Nga và làm gián đoạn các tuyến vận tải biển của Moskva, đặc biệt là đối với các sản phẩm dầu mỏ và ngũ cốc".
Nga là nước xuất khẩu ngũ cốc lớn nhất thế giới, chiếm khoảng 20% lượng lúa mì xuất khẩu toàn cầu, theo Cơ quan Nông nghiệp Nước ngoài thuộc Bộ Nông nghiệp Mỹ. Khoảng 25% lượng lúa mì xuất khẩu của Nga được vận chuyển qua biển Azov, theo Andrey Sizov, nhà phân tích thị trường nông nghiệp hàng đầu tại khu vực biển Đen.
"Biển Đen cũng quan trọng đối với thị trường lúa mì tương tự vịnh Ba Tư đối với thị trường dầu thô. Đây là khu vực cung cấp lúa mì lớn nhất cho thị trường toàn cầu", Sizov nói, đồng thời cảnh báo nếu tình hình kéo dài, thiệt hại kinh tế của Nga có thể lên tới hàng tỷ USD.
Ảnh từ video do Ukraine công bố ngày 9/7 cho thấy khoảnh khắc UAV tấn công một tàu chở dầu Nga ở biển Azov. Ảnh: USF
Nga tuyên bố có thể bỏ qua biển Azov và chuyển hướng toàn bộ lượng ngũ cốc xuất khẩu của mình qua các cảng khác ở biển Đen. Tuy nhiên, ông Sizov cho biết điều này là bất khả thi trong mùa cao điểm, khi tổng lượng ngũ cốc xuất khẩu của Nga vượt xa công suất bốc dỡ của các cảng đó.
Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov ngày 15/7 cho rằng chiến dịch tấn công tàu bè của Ukraine ở biển Azov "thậm chí còn hơn cả nạn cướp biển". Trong khi đó, các quan chức Ukraine tuyên bố họ chỉ chủ ý nhắm vào các phương tiện phục vụ hoạt động quân sự của Nga.
Evhen Karas, chỉ huy trung đoàn thiết bị không người lái độc lập số 413 của Ukraine, cho biết Nga đã biến Crimea thành căn cứ quân sự khổng lồ với các đơn vị hỗ trợ cho lực lượng đang cố gắng tiến sâu hơn vào Ukraine.
"Chúng tôi đang cắt đứt tất cả các tuyến hậu cần", ông Karas nói với CNN, đồng thời cho biết năng lực tấn công xa hơn của Ukraine với chi phí thấp hơn "đã trở thành vấn đề mà Nga không thể giải quyết".
Ông cảnh báo Ukraine sẽ tăng cường áp lực này với Nga, cho rằng hiện tại "mới chỉ là khởi đầu".
Thanh Tâm (Theo CNN, Euronews, Le Monde)
