Tiến sĩ Hoàng Thị Mỹ Hạnh, Viện Chiến lược và Chính sách y tế, chia sẻ kinh nghiệm từ các khảo sát tại Úc cho thấy hơn 25% người hút thuốc từng mua thuốc lá vì nhìn thấy sản phẩm trưng bày. - Ảnh: CÔNG TRIỆU
Chiều 3-7 tại TP.HCM, Bộ Y tế tổ chức hội thảo lấy ý kiến với dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá, khu vực phía Nam.
40,9% cửa hàng vi phạm quy định trưng bày thuốc lá
Thông tin tại hội thảo, tiến sĩ Hoàng Thị Mỹ Hạnh, Viện Chiến lược và Chính sách y tế, nhấn mạnh quy định "mỗi nhãn hiệu được phép trưng bày 1 bao" hiện hành đã thực sự "phá sản", khi có tới 40,9% cửa hàng bán lẻ vi phạm.
Cùng đó, việc cho phép trưng bày dù chỉ một bao vẫn tạo ra tín hiệu kích thích thị giác mạnh mẽ. Nghiên cứu cho thấy trẻ em nhìn thấy bao thuốc lá thường xuyên sẽ tăng nguy cơ thử hút lên 1,6 lần. Đồng thời 1/3 số người đang nỗ lực cai nghiện sẽ cảm thấy thèm thuốc ngay lập tức khi vô tình nhìn thấy các bao bì bắt mắt đang trưng bày.
Từ đó bà cho rằng việc cấm trưng bày thuốc lá tuyệt đối không chỉ là giải pháp kỹ thuật, mà là thông điệp khẳng định thuốc lá là mặt hàng đặc biệt nguy hiểm, không phải là sản phẩm tiêu dùng bình thường để có thể bày bán công khai.
Lập luận thêm cho đề xuất này, bà Hạnh cũng đưa ra dự báo nếu áp dụng lệnh cấm trưng bày tuyệt đối, Việt Nam có thể giảm được khoảng 5 triệu người hút thuốc sau 7 năm.
Việc giảm số lượng người hút thuốc khổng lồ này đồng nghĩa với việc ngân sách và người dân có thể tiết kiệm được khoảng 4.000 tỉ đồng mỗi năm tiền chi phí khám chữa bệnh.
Cấm thuốc lá tăng việc làm
Theo tiến sĩ Hạnh, hiện nay số lao động trực tiếp sản xuất thuốc lá điếu tại Việt Nam rất thấp, chỉ khoảng 9.355 người (chiếm 0,3% lao động cả nước). Ngay cả khi tiêu thụ thuốc lá giảm 8% trong 10 năm tới, số lao động bị ảnh hưởng trực tiếp cũng chỉ khoảng 75 người mỗi năm.
Ngược lại, khi người dân không còn bị kích thích thị giác để mua thuốc lá, khoản tiền tiết kiệm được sẽ được chuyển sang mua sắm các hàng hóa và dịch vụ thiết yếu khác. Chính sự chuyển dịch chi tiêu này sẽ kích cầu tiêu dùng nội địa và dự báo tạo ra từ 60.000 đến 120.000 việc làm mới trong các ngành nghề khác. Đây là con số lớn gấp nhiều lần số lao động hiện có của ngành thuốc lá.
Tại hội thảo, nhiều đại biểu nêu ý kiến, bày tỏ quan điểm ủng hộ đề xuất thiết lập "khu vực cho phép hút thuốc lá", đồng nghĩa mọi khu vực - không gian khác ngoài khu vực được phép này đều là nơi nghiêm cấm hành vi hút thuốc.
Thứ trưởng Bộ Y tế: Quyết liệt ngăn chặn thuốc lá từ sớm, từ xa để bảo vệ thế hệ trẻ
Phát biểu tại hội thảo, ông Trần Văn Thuấn, Thứ trưởng Bộ Y tế, nhấn mạnh yêu cầu cấp bách về việc thiết lập hàng rào pháp lý mạnh mẽ để bảo vệ sức khỏe Nhân dân.
Ông Trần Văn Thuấn, Thứ trưởng Bộ Y tế, Chủ tịch Hội đồng Y khoa quốc gia - Ảnh: CÔNG TRIỆU
Theo Thứ trưởng Bộ Y tế, trọng tâm của dự thảo luật sửa đổi lần này tập trung vào hai chính sách đột phá: Cấm toàn diện thuốc lá mới (thuốc lá điện tử, nung nóng) và cấm trưng bày thuốc lá tại tất cả các điểm bán lẻ.
Đây là bước chuyển tư duy từ tập trung chữa bệnh sang chủ động phòng ngừa, nhằm xóa bỏ các khoảng trống pháp lý và ngăn chặn nguy cơ nghiện nicotin trong cộng đồng, đặc biệt là giới trẻ.
Để luật thực sự đi vào cuộc sống, Thứ trưởng đề nghị tập trung vào tính khả thi, đảm bảo kiểm soát chặt chẽ từ thị trường truyền thống đến thương mại điện tử và quảng cáo trên môi trường số.
Ông Thuấn khẳng định bên cạnh các biện pháp cấm, cần sự phối hợp đồng bộ giữa gia đình, nhà trường và xã hội để xây dựng môi trường không khói thuốc. "Mỗi quy định phải đặt sức khỏe Nhân dân ở vị trí trung tâm, hướng tới sự chặt chẽ, nhân văn và bảo vệ các thế hệ tương lai", Thứ trưởng nhấn mạnh.
