Cảnh báo nguy cơ tẩy trắng san hô ở vịnh Nha Trang

Trước thực trạng này, cơ quan chức năng tỉnh Khánh Hòa đang triển khai nhiều giải pháp khẩn cấp nhằm bảo vệ hệ sinh thái biển.

Rạn san hô trước nguy cơ tẩy trắng

Ngày 20.7, Ban Quản lý (BQL) vịnh Nha Trang cho biết đơn vị đang triển khai khoanh vùng bảo vệ tạm thời rạn san hô khu vực Hòn Chồng - Đặng Tất từ tháng 5 đến hết tháng 8.2026 nhằm giảm thiểu tác động của con người trong giai đoạn nguy cơ tẩy trắng san hô gia tăng.

Theo đó, việc khoanh vùng được thực hiện vào khung giờ từ 16 giờ đến 18 giờ trong những ngày mực nước triều xuống thấp (chủ yếu vào giữa và cuối tháng âm lịch). Đây được xem là giải pháp khẩn cấp nhằm hạn chế tác động lên các rạn san hô đang chịu áp lực lớn bởi nắng nóng kéo dài và nhiệt độ nước biển tăng cao.

Ban Quản lý vịnh Nha Trang khoanh vùng bảo vệ tạm thời rạn san hô khu vực biển Hòn Chồng – Đặng Tất

ẢNH: BÁ DUY

Theo ông Đàm Hải Vân, Giám đốc BQL vịnh Nha Trang, trong điều kiện nhiệt độ nước biển vượt ngưỡng 30,5 độ C và kéo dài liên tục từ 2 đến 3 tuần, san hô sẽ xảy ra hiện tượng "tẩy trắng". Đây là quá trình san hô trục xuất các loài tảo cộng sinh, sống trong mô của chúng. Khi mất đi lớp tảo này, san hô không còn màu sắc rực rỡ vốn có mà chuyển sang màu trắng nhợt. Nếu stress nhiệt kéo dài, san hô sẽ suy kiệt, dễ nhiễm bệnh và có nguy cơ chết hàng loạt.

Các chuyên gia khí hậu cảnh báo El Nino năm 2026 có thể tác động mạnh đến Việt Nam, đặc biệt tại khu vực duyên hải Nam Trung bộ. Giai đoạn tháng 6 đến tháng 8, nắng nóng tại khu vực này có khả năng gay gắt hơn cùng kỳ năm 2025 với số ngày nắng nóng tăng cao.

Bên cạnh đó, vào các ngày thủy triều xuống thấp, nhiều hệ sinh thái san hô dễ dàng lộ ra vì nước cạn. Vụ việc 2 du khách ở Đồng Nai bẻ hơn 10 kg san hô sừng Acropora ở ngay khu vực biển Hòn Chồng chiều ngày 18.7 là hồi chuông cảnh tỉnh. Hai du khách này sau đó bị UBND phường Bắc Nha Trang ra quyết định xử phạt 50 triệu đồng.

Khu vực biển Hòn Chồng vào thời gian thủy triều thấp lộ ra các rạn san hô, nguy cơ bị du khách có hành vi tác động tiêu cực

ẢNH: BÁ DUY

Theo ông Đàm Hải Vân, riêng tại khu vực Hòn Chồng, lực lượng chức năng sẽ tăng cường tuyên truyền trực tiếp tại hiện trường trong những ngày thủy triều xuống thấp – thời điểm nhiều người dân và du khách tiếp cận gần các rạn san hô.

Song song đó, BQL vịnh tiếp tục duy trì hoạt động bắt sao biển gai định kỳ; hoạt động làm sạch đáy biển, thu gom rác thải dưới nước và thả tái tạo nguồn lợi thủy sản cũng đang được duy trì để hỗ trợ quá trình phục hồi hệ sinh thái.

Khu vực rạn san hô ở Hòn Chồng, vịnh Nha Trang nhìn từ trên cao

ẢNH: BÁ DUY

Ô nhiễm và áp lực lên hệ sinh thái vịnh

Ngoài các tác động tự nhiên, vịnh Nha Trang cũng chịu tác động lớn từ các hoạt động du lịch, khai thác thủy sản, neo đậu tàu thuyền, xả thải và ô nhiễm môi trường. Bên cạnh đó, dọc tuyến đường ven biển Trần Phú và Phạm Văn Đồng, nơi tập trung nhiều khách sạn, nhà hàng và hoạt động du lịch, hàng loạt cửa xả tràn vẫn tồn tại.

Tại khu vực cửa sông và bến cá dân sinh Vĩnh Trường, nước thải từ hoạt động sơ chế hải sản, vệ sinh bến bãi vẫn xả trực tiếp ra môi trường, không qua xử lý. Trong khi đó, tại đảo Trí Nguyên và Bích Đầm, nơi có hàng ngàn cư dân sinh sống, phần lớn nước thải sinh hoạt vẫn theo hệ thống thoát nước mưa chảy thẳng ra biển.

Không chỉ vậy, năm 2023, định mức khối lượng thu gom, vận chuyển rác đảo, lồng bè nuôi trồng thủy sản trong vịnh Nha Trang là 9 tấn/ngày. Đến nay, khối lượng rác nuôi trồng thủy sản ước tính từ 15 - 17 tấn/ngày, do đó việc thu gom không thể hết trong một ngày, dẫn đến rác tồn đọng trên lồng bè.

Theo báo cáo về chất lượng nước biển ven bờ và các vấn đề môi trường trong vịnh Nha Trang của BQL vịnh (tháng 8.2025), nhìn chung chất lượng nước biển đã cải thiện so với các đợt quan trắc trước. Tuy nhiên, tại một số vị trí vẫn ghi nhận hàm lượng thủy ngân vượt quy chuẩn nhiều lần, trong đó khu vực cảng cá Vĩnh Lương vượt hơn 13 lần, khu vực bắc vịnh vượt 6,8 lần. Mật độ vi sinh và các chất dinh dưỡng như phốt pho cũng thường xuyên ở mức cao. Trong khi đó, dòng chảy ven bờ theo hướng bắc - nam khiến các chất ô nhiễm dễ lan rộng sang nhiều khu vực khác.

Hoạt động dọn rác đáy biển bảo vệ rạn san hô

ẢNH: CHỤP MÀN HÌNH TỪ CLIP BQL VỊNH NHA TRANG CUNG CẤP

Ông Đàm Hải Vân đánh giá công tác tuyên truyền nâng cao nhận thức cộng đồng được xác định là giải pháp quan trọng hàng đầu. BQL vịnh Nha Trang kêu gọi người dân và du khách nâng cao ý thức bảo vệ môi trường biển, tuân thủ các khu vực khoanh vùng bảo vệ tạm thời, không bẻ san hô, không xả rác xuống biển và hạn chế tối đa các tác động trực tiếp lên hệ sinh thái rạn san hô.

Cơ quan chức năng tiếp tục tạm dừng các hoạt động bơi, lặn biển, tàu và thúng đáy kính trong phân khu bảo vệ nghiêm ngặt Hòn Mun nhằm tạo môi trường ổn định cho san hô phục hồi.