Cha, con và World Cup

2 giờ trước 21

Erling Haaland, Alexander Sorloth và Kristian Thorstvedt cùng nhau mở ra trang sử mới cho đội tuyển Na Uy, điều ba người cha của họ không làm được cách đây 32 năm ở World Cup.

Thần thoại Bắc Âu kể rằng: sau một đời chinh chiến, hiệp sĩ Sigmund rốt cuộc cũng thất bại, chứng kiến thanh kiếm thần Gram bị đánh vỡ thành nhiều mảnh. Trước khi tắt thở, ông dặn người vợ đang mang thai hãy giữ những mảnh kiếm gãy cho Sigurd - đứa con sắp chào đời.

Khi trưởng thành, Sigurd mang những mảnh vỡ đến lò rèn và đúc nên một thanh kiếm mới, sắc bén đến nỗi chẻ đôi được cả cái đe. Sigurd dùng nó giết con rồng Fafnir và trở thành anh hùng vĩ đại nhất phương Bắc. Đó là câu chuyện chung của cả người Viking lẫn loài người: người con sẽ thành toàn giấc mơ dang dở của cha mình.

Hè 2026, người Na Uy đang chứng kiến câu chuyện ấy tái hiện, không phải trên trang sách, mà trên những sân bóng nước Mỹ.

Hãy bắt đầu từ thanh kiếm gãy.

Ngày 23/6/1994, Na Uy ra sân đấu Italy trong một ngày hè trắng xóa nước Mỹ. Đứng trong khung gỗ đại diện Bắc Âu hôm đó là Erik Thorstvedt, thủ môn được cả châu Âu nể trọng. Vị trí hậu vệ phải thuộc về Alf-Inge Haaland, chân chạy không biết mỏi mệt, đá trọn cả trận. Băng ghế dự bị có Goran Sorloth, một số 9 cần mẫn từng ghi 15 bàn cho ĐTQG. Hôm đó, Na Uy chơi một trận oai hùng và chỉ chịu thua 0-1 trước đội bóng về sau đi tới chung kết.

Đấy cũng là bàn thua duy nhất của Na Uy tại giải. Kết thúc vòng bảng, họ có cùng 4 điểm và hiệu số bàn thắng bại với cả ba đội còn lại là Italy, Mexico và Ireland. Vì thế, suất đi tiếp được định đoạt bằng số bàn thắng ghi được, và do chỉ ghi được một bàn, Na Uy đành ra về trong một thất bại mang màu bi kịch. Thanh kiếm vỡ; những người hiệp sĩ mang về nhà một nhiệm vụ dở dang. Và sau đó là Ragnarok - ngày tận thế trong thần thoại, khi các vị thần cũ ngã xuống và thế giới chìm vào bóng tối.

Sau World Cup 1998, Na Uy như biến mất khỏi sân khấu lớn. 4 năm, 8 năm, rồi 12 năm... Nhiều thế hệ trẻ con Na Uy lớn lên mà chưa từng thấy đội tuyển quê nhà ở sân chơi lớn nhất hành tinh. World Cup dần trở thành một hoài niệm "ngày xửa ngày xưa".

Nhưng thần thoại Bắc Âu không kết thúc ở Ragnarok. Sau khi tất cả sụp đổ, những đứa con của các vị thần - Vidarr, Vali, Modi, Magni - sống sót, bước ra từ tro tàn và dựng lại thế giới mới. Trong ba ngôi nhà của ba tuyển thủ Na Uy năm 1994, ba đứa con của họ cũng lớn lên cùng trái bóng. Mỗi đứa có hành trình anh hùng của riêng mình.

Câu chuyện thứ nhất

Khi Alf-Inge Haaland đá World Cup 1994, ông chưa có Erling. Sự nghiệp của ông gắn liền với nước Anh, quê hương bóng đá: Nottingham Forest, rồi Leeds United - nơi ông vào tới bán kết UEFA Cup. Erling chào đời ngày 21/7/2000 tại Leeds, đúng mùa hè cha cậu chuyển sang Man City. Cậu bé Erling đã chập chững chạy quanh sân tập của đội bóng, mà như một định mệnh, sau này sẽ chứng kiến cậu trở thành một vị vua.

Với Man City, gia đình Haaland không chỉ mang theo một thanh kiếm gãy, mà cả một ống chân gãy.

Tháng 4/2001, trong trận derby thành Manchester, tiền vệ Man Utd Roy Keane cố tình đạp gãy chân Alf-Inge để đáp trả một lời khích bác từ 4 năm trước. Cú đạp ấy đã triệt hạ hoàn toàn một sự nghiệp đang ở đỉnh cao. Năm 2003, Alf-Inge Haaland giải nghệ theo lời khuyên bác sĩ. Thanh kiếm Gram đã gãy trong tay Sigmund.

Rồi 20 năm sau, đứa con trai của ông quay lại đúng Manchester với một sức mạnh hủy diệt mà người Na Uy chưa từng thấy.

Phẩm chất của một "con rồng" lộ ra từ sớm. Tháng 1/2006, khi mới 5 tuổi, Erling đã lập một kỷ lục ở nhóm tuổi thiếu nhi nội dung bật xa tại chỗ: 1,63 mét. Cũng năm ấy, cậu bắt đầu tập ở lò Bryne - quê hương cha mẹ, nơi gia đình chuyển về khi cậu lên 3 tuổi. Alf-Inge trở thành người thợ rèn đứng sau từng nhát búa: từ chuyên môn đến hợp đồng, "nhúng tay vào mọi khía cạnh sự nghiệp của con trai ngay từ ngày đầu", kể cả hướng con vào thiền tập để gột bỏ sân hận và mọi ý định báo thù cho biết bao pha vào bóng ác nghiệt nhằm ngăn cậu ghi bàn sau này.

Không người cha nào hiểu rõ hơn Alf-Inge rằng một sự nghiệp có thể bị tước đoạt nhanh đến thế nào. Cũng vì thế, không ai canh giữ "thanh kiếm thiêng" cẩn mật hơn ông.

Câu chuyện thứ hai

Thần thoại Bắc Âu kể về chàng hiệp sĩ Egil: ông nội là Kveldulf, biệt danh "Sói Đêm" vì tính khí hóa hung tợn như dã thú về đêm; cha là Skallagrim, một thợ rèn khổng lồ; còn bản thân Egil vừa là chiến binh tàn bạo, vừa là thi sĩ tài hoa. Egil thừa kế không chỉ phần ánh sáng mà cả bóng tối của tổ tiên.

Nhà Sorloth là một dòng máu như thế, dòng máu của những số 9.

Goran Sorloth là huyền thoại của CLB Rosenborg, với 74 bàn qua 174 trận, 5 chức VĐQG, 55 lần khoác áo ĐTQG. Một tiền đạo cổ điển, lầm lì và lạnh. Khi Goran cùng đội tuyển Na Uy dự World Cup 1994, con trai Alexander còn chưa ra đời.

Alexander lớn lên theo dấu chân cha. Cậu khởi nghiệp ở Strindheim, rồi năm 2013 gia nhập Rosenborg, đi chính con đường huyền thoại cha cậu đã đi, cùng vị trí trung phong và cùng cái dáng "săn mồi" lầm lũi.

Nhưng câu chuyện của Alexander có phần bóng tối. Năm 2018, cậu sang Ngoại hạng Anh khoác áo Crystal Palace trong vụ chuyển nhượng 12 triệu USD. Đó là một thảm họa: suốt thời gian ở Selhurst Park, Alexander chỉ ghi đúng một bàn, trong một trận đá Cup. Dưới thời HLV Roy Hodgson, cậu thường ngồi ngoài, có khi không được đăng ký. Báo chí Anh đóng vào cậu cái dấu "flop" - một kẻ thất bại.

Rồi, như mọi anh hùng trong thần thoại, Alexander bị đày ải để được tôi luyện. Gent ở Bỉ, Trabzonspor ở Thổ Nhĩ Kỳ - nơi cậu hồi sinh với 33 bàn và 11 kiến tạo sau 49 trận. "Kẻ thất bại" của nước Anh thành "Vua phương Bắc". RB Leipzig chiêu mộ Alexander với giá 22 triệu USD. Rồi Villarreal, Atletico Madrid lần lượt trải thảm đỏ mời tiền đạo này, nâng giá của anh lên 35 triệu USD. Tháng 5/2025, Alexander ghi 4 bàn vào lưới Real Sociedad - trong đó một hat-trick chỉ trong bốn phút - khép lại mùa đầu tiên với 20 bàn, trở thành tiền đạo chủ lực của Atletico tại La Liga.

Suốt hành trình từ đáy lên đỉnh ấy, người hiểu Alexander nhất là Goran, không chỉ là cha, mà là người thầy từng chơi đúng vị trí số 9 ở đẳng cấp cao nhất gần 15 năm. Người cha biết chính xác cảm giác bị cả một nền bóng đá gọi là kẻ thất bại, và biết phải nói gì để con đứng dậy. Dòng máu, rốt cuộc, truyền lại cả vết thương lẫn cách chữa lành.

Câu chuyện thứ ba

Không phải đứa con nào cũng nhận đúng thanh kiếm của cha. Có những người phải tự tạo ra vũ khí của riêng mình.

Erik Thorstvedt là gương mặt cả nước Anh từng biết: "Erik người Viking", thủ môn của Tottenham Hotspur, người Na Uy đầu tiên đoạt Cup FA khi lên đỉnh cùng Tottenham năm 1991. Ông khoác tuyển Na Uy 97 lần và trấn giữ khung thành ở World Cup 1994. Sau khi giải nghệ, Erik thành một bình luận viên truyền hình, gương mặt quen thuộc trên sóng quốc gia Na Uy.

Một di sản lớn như thế thường là cái bóng đè nặng đứa con. Nhưng Kristian Thorstvedt bước ra khỏi cái bóng ấy theo nghĩa đen: cậu không làm thủ môn mà tiến lên đá ở hàng tiền vệ.

Thực ra, Kristian từng suýt bỏ bóng đá để sang Mỹ học đại học ở bang New Hampshire theo nguyện vọng của mẹ, phần vì không một CLB Na Uy nào muốn nhận cậu. Gần tới ngày con trai lên đường, Erik gọi điện cho một người bạn cũ đang dẫn dắt Viking Stavanger, đội bóng xưa của ông, xin cho con trai một buổi thử việc. Vị này cho Kristian tập một tuần. Kết quả: cậu chơi tốt và được ký hợp đồng ngày 1/2/2018. Ngay mùa đầu tiên, cậu được bầu là cầu thủ trẻ hay nhất giải hạng Nhất Na Uy. Từ bệ phóng ấy, cậu sang Genk, Sassuolo và lên ĐTQG.

Đời người đôi khi chỉ đổi thay ở những lằn ranh rất mong manh. Không có cuộc điện thoại của cha, người con suýt đã thành một sinh viên Mỹ, có khi ở lại làm việc tại Mỹ và đang xem World Cup từ một quán bar nào đó, thay vì khoác lên người chiếc áo đấu của Na Uy. Người cha không trao cho con đôi găng tay, nhưng đã trao một cú hích để đưa nó trở lại với giấc mơ.

Câu chuyện thứ tư: Cùng nhau vượt biển

32 năm sau khi ba người cha rời nước Mỹ trong tức tưởi, ba người con quay lại chính mảnh đất ấy để viết tiếp giấc mơ dang dở. Italy, những người đã đánh bại Na Uy hồi thế kỷ trước, lần này không góp mặt. Nhưng Erling, Alexander và Kristian thì ở đây, chung một phòng thay đồ, với tình đồng đội, đồng hương và một di sản đáng được kể lại như một thần thoại thời hiện đại.

Bởi ở đây, lịch sử có thật của người Viking vọng về.

Tương truyền, Vua - chiến binh Ragnar Lodbrok - bị kẻ thù ném vào hố rắn độc. Trước khi chết, ông để lại một lời tiên tri báo thù: "Lũ heo con sẽ kêu gào khi biết tin con heo già chết thế nào". Truyền thuyết kể rằng những đứa con của Ragnar - Ivar, Bjorn, Sigurd, Hvitserk, Ubba - đã tập hợp đại quân vượt biển, đổ bộ vào nước Anh. Và sử sách ghi nhận một sự thật song hành: năm 865, một "Đại Quân Ngoại Đạo" của người Bắc Âu thật sự đổ bộ Anh quốc, được chép trong Biên niên sử Anglo-Saxon, một thế hệ con cái băng qua đại dương để đòi lại điều thuộc về cha mình.

Năm 2026, một đội quân Na Uy khác lại vượt Đại Tây Dương sang Tân Thế giới. Và trước khi lên đường, họ tuyên chiến. Trước thềm giải đấu, đội tuyển Na Uy tung ra bộ ảnh khiến cả nước xôn xao. Mang tên The Vikings Are Coming - Người Viking đang đến - bức ảnh khổ lớn do nhiếp ảnh gia người Scotland David Yarrow thực hiện trên một bãi biển riêng gần Oslo.

Cả đội, từ Erling Haaland đến đội trưởng Martin Odegaard, hóa thân thành chiến binh Viking bên bờ vịnh hẹp, với thuyền dài, khiên, vũ khí và thứ ánh sáng Bắc Âu xám lạnh như sắp một cơn bão. Haaland đăng bức chân dung riêng kèm hai chữ: "Norway is coming" (Na Uy đang tiến đến).

Nhưng cũng như Đại Quân năm 865, hình ảnh ấy mang theo bóng tối. Bộ ảnh nhanh chóng châm ngòi cho một trong những cuộc tranh luận văn hóa gay gắt nhất nhiều năm ở Na Uy. Hình tượng chiến binh Viking, những chữ rune cổ, thứ nam tính thượng võ, từ lâu đã bị các phong trào cực hữu khắp Scandinavia chiếm dụng làm biểu tượng. Có người thấy đó là niềm tự hào dân tộc lành mạnh; có người thấy đó là trò đùa nguy hiểm với một biểu tượng đã bị vấy bẩn.

Giữa cơn bão tranh cãi, Erling Haaland làm một việc giản dị mà đầy sức nặng. Cậu đăng lại bức ảnh Viking của mình, đặt cạnh một tấm hình cũ: Alf-Inge Haaland, người cha, trong màu áo tuyển Na Uy ở World Cup 1994. Hai thế hệ, hai bức ảnh, một dòng máu. Dù người ta nghĩ gì về bộ ảnh, thông điệp riêng của gia đình Haaland thì rõ ràng: thứ "đang đến" không chỉ là một đội bóng. Đó là lời hồi đáp cho một món nợ 32 năm. "Lũ heo con" đã lớn.

World Cup 2026 trở lại Bắc Mỹ. Và Na Uy, sau 28 năm, cũng trở lại.

Ngày 16/6/2026, Na Uy ra sân gặp Iraq. Trên sân hôm ấy có Erling Haaland, con trai Alf-Inge. Có Alexander Sorloth, con trai Goran. Có Kristian Thorstvedt, con trai Erik.

Ba người cha từng chung một màu áo Na Uy trên đất Mỹ năm 1994. Giờ ba người con cùng đứng cạnh nhau, cũng trên đất Mỹ, cùng một màu áo, cùng một trận đấu. Lần đầu tiên trong lịch sử World Cup có một cuộc "tái sinh" tập thể tầm vóc đến thế, như những vị thần trẻ bước ra từ tro tàn Ragnarok.

Trên khán đài, Erik Thorstvedt thừa nhận với truyền thông rằng nước mắt cứ lăn dài khi ông chờ con trai Kristian bước vào sân. "Như một câu chuyện cổ tích đang thành sự thật," Goran Sorloth nghẹn ngào nói, khi nhìn con ông dẫn dắt hàng công bên cạnh Haaland.

Nơi những người cha chỉ ghi đúng một bàn cả vòng bảng và bị loại trong cay đắng, đứa con mang họ Haaland ghi bốn bàn chỉ trong hai trận đầu, một cú đúp vào lưới Iraq, rồi một cú đúp nữa hạ Senegal 3-2, đoạt luôn vé vào vòng knock-out trước một lượt trận. Thế hệ con cái đã làm được điều mà thế hệ cha anh, trên chính mảnh đất này, đã không thể.

Đến trận cuối vòng bảng gặp Pháp, HLV Stale Solbakken thậm chí cho Haaland nghỉ - một sự xa xỉ mà Na Uy năm 1994 nằm mơ cũng không có. Có những thanh kiếm, một khi đã được rèn lại, chẻ đôi được cả cái đe.

Hãy đặt hai bức ảnh cạnh nhau. Một bức năm 1994: Thorstvedt, Haaland, Sorloth, ba người đàn ông trẻ trong màu áo Na Uy, một giấc mơ chưa thành. Một bức năm 2026: Thorstvedt, Haaland, Sorloth, vẫn ba cái tên ấy, vẫn màu áo ấy, vẫn mảnh đất ấy. Chỉ khác, khuôn mặt đã thuộc về thế hệ sau, và lần này họ đi tiếp thay vì trở về.

Đằng sau ba cái họ giống hệt nhau là ba bản hùng ca chẳng giống nhau. Một thanh kiếm gãy ở Manchester, được con trai rèn lại thành vương miện. Một dòng máu số 9 truyền qua hai đời, mang theo cả vinh quang lẫn hai chữ "thất bại", rồi tự hồi sinh ở miền đất xa. Một người thừa kế từ chối đôi găng của cha để tự rèn lấy vũ khí của mình.

Người phương Bắc cổ tin rằng không gì thật sự mất đi; mọi thứ chỉ chờ được trao lại. Thanh Gram vỡ trong tay Sigmund để Sigurd rèn lại. Món nợ của Ragnar chờ những đứa con vượt biển. Thế giới cháy rụi trong Ragnarok để các vị thần trẻ dựng lại từ tro.

Người Na Uy gọi họ bằng một cái tên giản dị hơn nhiều: những đứa con của mùa hè 94.

Và mùa hè 2026, trên chính mảnh đất từng bẻ gãy giấc mơ của những người cha, những đứa con ấy cuối cùng đã rèn xong thanh kiếm, để gây lại cơ đồ và khiến câu chuyện cổ tích nghìn năm tuổi thành sự thật một lần nữa.

Hoài Thương

Đọc toàn bộ bài viết