Chủ tịch Quốc hội: Khắc phục triệt để 'bệnh' luật chờ nghị định, nghị định chờ thông tư

Sáng 16-6, phát biểu kết luận hội nghị triển khai thực hiện định hướng lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đánh giá cao tinh thần quyết tâm thực hiện thắng lợi 192 nhiệm vụ lập pháp của cả nhiệm kỳ, trong đó Chính phủ chủ trì 171 nhiệm vụ.

Chuyển mạnh từ bị động chạy theo thực tiễn sang chủ động dẫn dắt lập pháp

Theo Chủ tịch Quốc hội, để nâng cao chất lượng luật, điểm xuất phát đầu tiên phải từ Chính phủ và các bộ, ngành.

Hồ sơ, thủ tục phải đầy đủ, bảo đảm tiến độ và chất lượng trước khi trình Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội và Ủy ban Thường vụ Quốc hội thẩm tra, xem xét.

Chủ tịch Quốc hội nêu rõ mục tiêu khắc phục triệt để các hạn chế, đồng thời tiếp tục đổi mới tư duy, phương thức xây dựng pháp luật, ứng dụng hiệu quả chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo (AI).

Toàn bộ quy trình lập pháp phải gắn liền với kiểm soát chặt chẽ quyền lực, nâng cao trách nhiệm giải trình, phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, tuyệt đối không để xảy ra lợi ích nhóm hay lợi ích cục bộ.

Ông cho biết thêm từ kỳ họp thứ 8, Quốc hội khóa XV đã thực hiện đổi mới tư duy lập pháp.

Theo đó, Quốc hội chỉ ban hành luật khung, nghị định do Chính phủ và thông tư do các bộ ban hành, không đưa các quy định mang tính nghị định, thông tư vào luật theo đúng tinh thần chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm.

Cụ thể, pháp luật không chỉ quản lý cái đã có mà còn phải mở đường cho cái mới, không chỉ điều chỉnh thực tiễn hiện hữu mà còn phải kiến tạo tương lai, không chỉ mở đường mà còn phải sửa đường.

Ông đánh giá cao việc ứng dụng chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo trong hoạt động của Quốc hội. Đồng thời chỉ rõ nếu không có ứng dụng Quốc hội 2.0, không chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, Quốc hội khó có thể hoàn thành khối lượng lập pháp rất lớn trong năm 2025.

"Phải chuyển mạnh mẽ từ trạng thái bị động chạy theo thực tiễn sang chủ động dẫn dắt lập pháp, có kế hoạch bài bản, làm theo quy trình mới, làm theo tư duy mới, ứng dụng công nghệ", ông nhấn mạnh.

Tuy nhiên, ông thẳng thắn chỉ ra một số hạn chế cần nghiêm túc khắc phục. Trong đó, việc chuẩn bị một số dự luật chậm tiến độ, nên xảy ra tình trạng xin lùi thời gian trình Quốc hội xem xét như Luật Đất đai, Luật Khám bệnh, chữa bệnh, Luật Các tổ chức tín dụng sửa đổi...

Một số dự án luật chuẩn bị chưa kỹ, luật mới ban hành đã phải sửa đổi. Bên cạnh đó, tình trạng chậm ban hành văn bản quy định chi tiết vẫn kéo dài, làm giảm hiệu quả tổ chức thi hành pháp luật... "Luật ban hành đã lâu, đã chậm nhưng tới nghị định, thông tư còn rất lâu", ông chỉ rõ.

Ông đánh giá cao chỉ đạo của Thủ tướng Lê Minh Hưng với các cơ quan của Chính phủ khi trình dự luật phải kèm dự thảo nghị định, thông tư.

"Có như vậy, luật ban hành xong mới thực hiện ngay được, tránh tình trạng luật chờ nghị định, nghị định chờ thông tư. Đây là bệnh rất lâu, triền miên, chúng ta phải sửa.

Nếu không khắc phục triệt để, đây có thể là một điểm nghẽn trong tổ chức thi hành pháp luật", ông nêu rõ thêm.

Thực hiện thực chất việc lấy ý kiến các đối tượng chịu tác động

Về nhiệm vụ trọng tâm thời gian tới, Chủ tịch Quốc hội nêu rõ từ nay đến hết năm 2026 có 61 nhiệm vụ đã được đưa vào chương trình lập pháp.

Có 39 nhiệm vụ cần hoàn thành năm 2027 để đưa vào chương trình năm 2028, 26 nhiệm vụ cần hoàn thành năm 2028 để đưa vào chương trình 2029, 14 nhiệm vụ cần hoàn thành năm 2029 để đưa vào chương trình 2030.

Ông đề nghị các cơ quan sau hội nghị cần khẩn trương triển khai theo yêu cầu, nhiệm vụ được phân công.

Trong đó khẩn trương hoàn thành việc xây dựng kế hoạch, phân công trách nhiệm và triển khai thực hiện ngay việc rà soát, nghiên cứu, thực hiện các nhiệm vụ theo kế hoạch 64 (phải hoàn thành trước 30-6).

Cơ quan nào không hoàn thành, Đảng ủy Quốc hội, Đảng ủy Chính phủ sẽ có ý kiến, kiểm điểm nghiêm túc.

Ông nhắc lại yêu cầu tại các phiên họp của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, bộ trưởng phải trực tiếp chủ trì báo cáo và giải trình, không cử thứ trưởng đi thay (trừ trường hợp Phó thủ tướng đi thay).

Nếu bộ trưởng vắng mặt không có lý do chính đáng, Ủy ban Thường vụ Quốc hội sẽ hoãn họp. Đây là quy chế làm việc, phải thực hiện nghiêm túc.

Ông cũng yêu cầu khẩn trương xây dựng các dự án để kiến nghị tổ chức kỳ họp không thường lệ nhằm giảm tải cho kỳ họp thứ hai, ba, Quốc hội khóa XVI.

"Ủy ban Thường vụ Quốc hội sẵn sàng họp các phiên không thường lệ, phiên chuyên đề về xây dựng pháp luật ngay trong tháng 8, nhưng phải có hồ sơ, có nội dung, bảo đảm tiến độ, chất lượng", ông nêu rõ.

Chủ tịch Quốc hội yêu cầu các cơ quan soạn thảo thực hiện thực chất việc lấy ý kiến các đối tượng chịu tác động. Khắc phục việc văn bản khi chưa được xây dựng thì không có ý kiến góp ý nhưng khi ban hành lại gặp phản ứng từ đối tượng chịu tác động...