Chuyện chưa biết về hành trình tìm kiếm 8 liệt sĩ ở hang Đá Sập Đà Nẵng

Câu chuyện cất bốc thành công, đưa về an táng các liệt sĩ hy sinh trong hang Đá Sập là kết quả nỗ lực của các cơ quan chức năng tại TP Đà Nẵng trong chiến dịch 500 ngày đêm.

Những dòng thư mong mỏi tìm kiếm liệt sĩ

Giữa tháng 5, Ban Chỉ đạo tìm kiếm, quy tập liệt sĩ trong Chiến dịch 500 ngày đêm của TP Đà Nẵng nhận được lá thư chuyển đến từ các cơ quan Trung ương, Trung tâm Phát thanh truyền hình quân đội về thông tin một liệt sĩ có tên Hoàng Tiến Ngũ, quê ở Hạ Mỗ, Đan Phượng, Hà Sơn Bình (nay là TP Hà Nội).

Người viết là bà Nguyễn Thị Liền, 69 tuổi, thân nhân của liệt sĩ Ngũ. Bà Liền cung cấp thông tin rằng liệt sĩ Hoàng Tiến Ngũ hy sinh ngày 25-4-1969 tại hang Đá Sập cùng với các liệt sĩ khác của Trung đoàn 575 pháo binh, Mặt trận 44 Quảng Đà.

Trong thư, bà Liền nói có nhân chứng hiện còn sống là ông Nguyễn Đình Cáp - đồng đội và là người cùng quê với liệt sĩ. Ngoài ra, nhiều cựu chiến binh của Trung đoàn 575 cũng nắm rõ sự việc này.

Trong nhiều năm, ông Cáp cùng nhiều đồng đội đã nhiều lần đến cửa hang Đá Sập để thắp hương tưởng niệm.

Tuy nhiên do điều kiện hang sâu, núi hiểm, hài cốt của liệt sĩ Hoàng Tiến Ngũ cùng các đồng đội vẫn chưa có điều kiện quy tập.

Ngoài thư của bà Liền, Bộ Chỉ huy Quân sự TP Đà Nẵng cũng nhận được một văn bản khác cung cấp nhiều nội dung trùng khớp mốc liệt sĩ Ngũ cùng đồng đội hy sinh tại hang Đá Sập ngày 25-4-1969.

Trong văn bản, Ban Liên lạc Đoàn Pháo binh 575/Mặt trận 44 Quảng Đà cho biết khoảng 9h sáng 25-4-1969, máy bay trinh sát OV-10 của Mỹ phát hiện và bắn pháo hiệu chỉ điểm. 

Chỉ ít phút sau, pháo binh từ Núi Lở bắn cấp tập vào khu vực hang đá Ranh Lâm Tây (gần hang Đá Sập), đồng thời máy bay Mỹ ném bom dữ dội vào những nơi nghi có bộ đội ta trú quân.

Riêng tại hang Thương Nghiệp (hang Đá Sập) đã có nhiều liệt sĩ hy sinh do sức ép của bom và pháo. Các anh hy sinh trong hoàn cảnh kêu cứu, bất lực và tuyệt vọng, không thể thoát ra ngoài vì cửa hang đã bị sập.

Những ngày sau đó, đơn vị và đồng đội biết sự việc nhưng không có cách nào đưa thi thể các liệt sĩ ra ngoài.

Hàng chục năm mong tìm đồng đội

Nói với phóng viên, các cựu binh Trung đoàn Pháo binh 575 cho biết suốt nhiều năm, thân nhân và đồng đội còn sống luôn day dứt, tìm mọi cách để liên hệ với cơ quan chức năng tìm kiếm và quy tập những người đang nằm lại trong hang Đá Sập.

Cách đây nhiều năm, được người địa phương dẫn đường, các cựu chiến binh đã tìm ra vị trí hang Đá Sập.

Đó là một khu vực hiểm trở nằm giữa lưng chừng con núi dựng đứng bên hồ nước lớn tại thôn Lâm Tây, xã Hà Nha. Để lên được đây, đoàn phải đi bộ bên những vách đá, mất khoảng 1 giờ đồng hồ.

Từ thông tin có được và biết chính xác vị trí nơi đồng đội nằm lại, các cựu chiến binh đã viết thư, gửi văn bản tới các cơ quan chức năng của TP Đà Nẵng đề nghị tìm kiếm, tổ chức quy tập. Trường hợp nếu không thể quy tập được do hang đá hiểm trở thì có thể dựng một bia tưởng niệm để tưởng nhớ, hương khói cho các anh hùng liệt sĩ.

Tháng 6 vừa qua, sau nhiều khâu tra cứu, xác minh thông tin, Bộ Chỉ huy Quân sự TP Đà Nẵng tổ chức hội thảo để sàng lọc các dữ liệu. Tại đây, các nhân chứng từng tham gia chiến đấu, hỗ trợ bộ đội ở hang Đá Sập đã cung cấp nhiều thông tin quan trọng.

Cùng với nhiều công việc kết hợp khác, Quân khu 5 yêu cầu Bộ Chỉ huy Quân sự TP Đà Nẵng tổ chức khảo sát, rà phá bom mìn, lên phương án tìm kiếm và quy tập các hài cốt liệt sĩ.

Ngày 13-7, lễ động thổ cất bốc, quy tập hài cốt liệt sĩ được tiến hành. Trong hang đá sâu, bộ đội bóc tách từng mẩu đất để tìm di vật, xương cốt liệt sĩ. Trong ngày 14-7 có 5 hài cốt được tìm thấy và đưa ra khỏi hang đá.

Ngày 15-7, một lễ truy điệu, an táng được tổ chức tại Nghĩa trang liệt sĩ xã Hà Nha với sự tham dự của lãnh đạo Thành ủy, UBND TP Đà Nẵng, Bộ Tư lệnh Quân khu 5, Bộ Chỉ huy Quân sự TP Đà Nẵng cùng các cựu chiến binh, nhân chứng và người dân.

Nhiều ngày qua, việc mở rộng khu vực tìm kiếm ở hang Đá Sập tiếp tục được bộ đội tiến hành. Có thêm 3 liệt sĩ được tìm thấy từ ngày 20 đến nay, nâng tổng số hài cốt liệt sĩ được quy tập lên 8 người.