Chuyện ghi ở Chi bộ đặc khu Hoàng Sa

1. Quốc ca vang lên giữa khoảng sân nhỏ trước Nhà trưng bày Hoàng Sa trong một buổi sáng đầu tháng 3. Lá cờ được kéo lên, học sinh cùng giáo viên Trường THCS Hoàng Sa đứng nghiêm làm lễ chào cờ. Trong khoảnh khắc ấy, một cảm xúc rất đặc biệt lan ra, khi tên ngôi trường các em đang theo học cũng chính là tên phần lãnh thổ thiêng liêng được nhắc đến mỗi ngày ở nhà trưng bày. Nhiều em ngước nhìn cột mốc chủ quyền và tường đá khắc dòng chữ "Quần đảo Hoàng Sa thuộc lãnh thổ Việt Nam" cùng dòng tiếng Anh "Hoang Sa (Paracel Islands) is Viet Nam's territory", khoảng cách giữa đất liền và quần đảo ngoài khơi xa bỗng như được kéo lại gần…

Buổi chào cờ đầu tiên sau lễ khánh thành cột cờ, cột mốc chủ quyền tại Nhà trưng bày Hoàng Sa, có sự tham gia của thầy trò Trường THCS Hoàng Sa

ẢNH: S.X

TS sử học Lê Tiến Công, Giám đốc Nhà trưng bày Hoàng Sa, Chánh văn phòng UBND kiêm Phó bí thư Chi bộ đặc khu Hoàng Sa, cho biết đây là lễ chào cờ đầu tiên được tổ chức sau khi công trình biển tên UBND đặc khu Hoàng Sa khánh thành hồi đầu năm 2026. Công trình được mô phỏng theo bia chủ quyền do chính quyền Pháp thay mặt triều đình An Nam dựng trên quần đảo Hoàng Sa năm 1938. Thân bia cao 2,5 m bằng đá granite nguyên khối, phía trên gắn ngôi sao vàng 5 cánh; phía sau là tường đá khắc dòng chữ khẳng định chủ quyền Việt Nam đối với quần đảo Hoàng Sa.

Niềm tự hào của đoàn viên, thanh niên khi được đứng dưới cụm công trình đặc biệt trước Nhà trưng bày Hoàng Sa

ẢNH: S.X

Theo bà Trần Thị Kim Hoa, Giám đốc Sở Nội vụ TP.Đà Nẵng kiêm Chủ tịch UBND đặc khu Hoàng Sa, sau khi chuyển từ mô hình huyện đảo sang đặc khu, đơn vị nhận được nhiều góp ý về việc cần hình thành một điểm nhận diện hành chính gắn với không gian trải nghiệm, check-in để phục vụ tuyên truyền về chủ quyền biển đảo. Từ đó, công trình biển tên UBND đặc khu Hoàng Sa gắn với mô hình bia chủ quyền được hình thành. "Có thể nói, hình ảnh quốc kỳ tung bay tại mặt tiền trụ sở UBND đặc khu Hoàng Sa là hình ảnh đặc biệt thiêng liêng", bà Hoa nói tại lễ khánh thành.

Ông Trần Nam Hưng, Phó chủ tịch UBND TP.Đà Nẵng, khẳng định trong tiến trình xây dựng Đà Nẵng thành đô thị biển hiện đại, hướng ra biển, Hoàng Sa luôn giữ vị trí đặc biệt, thiêng liêng và không thể thay thế. Hoàng Sa không chỉ là địa danh hành chính mà còn là biểu tượng chủ quyền quốc gia và lịch sử đấu tranh bền bỉ của dân tộc Việt Nam. Việc xây dựng công trình cũng là sự khẳng định bằng vật chất về sự hiện diện đầy đủ, liên tục và hợp pháp của chính quyền Việt Nam đối với quần đảo Hoàng Sa.

2. Từ sau lễ khánh thành, khoảng sân trước Nhà trưng bày Hoàng Sa dần trở thành không gian sinh hoạt đặc biệt với các lễ chào cờ, sinh hoạt chi bộ, hoạt động đoàn thể, chương trình ngoại khóa… "Dấu mốc quan trọng nhất là Chi bộ đặc khu Hoàng Sa chính thức đi vào hoạt động từ ngày 1.7.2025. Đây không chỉ là bước kiện toàn tổ chức Đảng theo mô hình chính quyền 2 cấp, mà còn khẳng định vai trò hạt nhân chính trị trong định hướng công tác tuyên truyền, giáo dục về chủ quyền biển đảo", TS Lê Tiến Công chia sẻ.

Ngay sau khi thành lập, chi bộ tập trung đổi mới nội dung, đa dạng hóa hình thức truyền thông, giáo dục về biển đảo gắn với thực tiễn, từng bước xây dựng Nhà trưng bày Hoàng Sa thành "địa chỉ đỏ" về giáo dục truyền thống yêu nước và ý thức chủ quyền quốc gia. Nhiều chương trình chuyên đề, hoạt động trải nghiệm và sinh hoạt chính trị được triển khai theo hướng gần gũi, trực quan hơn.

Chỉ trong 5 tháng đầu năm, Nhà trưng bày Hoàng Sa đón hơn 19.200 lượt khách với 239 đoàn đến tham quan, tìm hiểu; trong đó có 44 chi bộ với hơn 1.300 đảng viên tổ chức sinh hoạt chuyên đề. Hàng loạt hoạt động như trưng bày chuyên đề về vai trò của Quốc hội, HĐND đối với chủ quyền biển đảo, thi "Rung chuông vàng", tuyên truyền tại lễ hội cầu ngư… cũng thu hút hơn 5.500 lượt người tham gia.

Dưới sự chỉ đạo của ông Trần Trung Sơn, Phó giám đốc Sở Nội vụ TP.Đà Nẵng, Bí thư Chi bộ đặc khu Hoàng Sa, công tác tạo nguồn, bồi dưỡng quần chúng ưu tú được triển khai gắn với nhiệm vụ chuyên môn. Từ 7 đảng viên ban đầu, chi bộ hiện đang hoàn tất thủ tục kết nạp thêm 2 đảng viên mới.

Theo TS Lê Tiến Công, điều thay đổi lớn nhất sau khi chuyển sang mô hình đặc khu không chỉ nằm ở tên gọi hành chính mà còn ở "một tâm thế mới" trong cách tiếp cận công việc. "Ngoài quản lý hành chính còn phải nâng cao chất lượng nghiên cứu, số hóa dữ liệu, mở rộng kết nối để câu chuyện về chủ quyền được lan tỏa mạnh mẽ hơn", TS Công nói.

3. Một trong những định hướng mới của đặc khu Hoàng Sa là tăng cường kết nối với các địa phương biển đảo như đặc khu Cồn Cỏ (Quảng Trị), đặc khu Trường Sa (Khánh Hòa) để trao đổi tư liệu, phối hợp trưng bày và xây dựng các chương trình giáo dục về chủ quyền biển đảo. Theo TS Lê Tiến Công, mục tiêu là tạo nên sự liên kết giữa các không gian biển đảo, để câu chuyện chủ quyền hiện diện như một dòng chảy xuyên suốt từ Hoàng Sa đến Trường Sa.

Trong năm 2026, Nhà trưng bày Hoàng Sa dự kiến tổ chức chuyên đề "Vươn khơi giữ biển", với điểm nhấn là hệ thống sắc bằng thủy quân triều Nguyễn liên quan đến hoạt động quản lý biển đảo. Hiện đơn vị lưu giữ 67 sắc bằng thủy quân, trong đó có nhiều bản gốc quý hiếm. Khoảng 30 tư liệu tiêu biểu sẽ được giới thiệu cùng hình ảnh đội Hoàng Sa, thủy quân triều Nguyễn, hải quân hiện đại và đời sống ngư dân bám biển hôm nay. Chuyên đề cũng tích hợp các hoạt động trải nghiệm như đan lưới, tìm hiểu nghề biển, giao lưu với ngư dân và cán bộ hải quân để người xem tiếp cận câu chuyện chủ quyền bằng những trải nghiệm trực quan hơn.

Đặc khu Hoàng Sa cũng đang triển khai dự án số hóa tư liệu, xây dựng không gian thực tế ảo nhằm tăng trải nghiệm cho người dân và du khách. Điều khiến TS Lê Tiến Công chờ đợi là Lữ đoàn 172, Vùng 3 Hải quân sắp trao tặng một số mẫu nước biển lấy từ vùng biển Hoàng Sa phục vụ công tác trưng bày. "Đó là chi tiết nhỏ, nhưng rất có ý nghĩa. Khi tận mắt nhìn thấy nước biển từ Hoàng Sa, cảm xúc về chủ quyền sẽ trở nên gần gũi và trực quan hơn rất nhiều", TS Công chia sẻ.

Triển lãm lưu động "Hoàng Sa đến trường học" sẽ mang đi xa hơn, TS Công tiết lộ. Trước đây, triển lãm chủ yếu tổ chức tại khu vực trung tâm Đà Nẵng, nay sẽ mở rộng ra nhiều địa phương thuộc Quảng Nam (cũ) để ngày càng nhiều học sinh, sinh viên được tiếp cận tư liệu và hiểu rõ hơn về chủ quyền biển đảo. "Chúng tôi cũng vừa tái bản Kỷ yếu Hoàng Sa, dự kiến trao tặng khoảng 500 cuốn cho các trường học, cơ sở giáo dục và đơn vị phối hợp tuyên truyền", TS Công nói.

***

Trong cuốn sổ lưu bút ở Nhà trưng bày Hoàng Sa, có người viết rằng, sau chuyến tham quan, họ hiểu hơn những gian khó mà bao thế hệ người Việt đã trải qua để giữ biển, giữ đảo và nhận ra Hoàng Sa, Trường Sa không nằm đâu xa mà hiện diện trong những câu chuyện chủ quyền vẫn được kể mỗi ngày. Có lẽ đó cũng là điều mà những cán bộ, đảng viên ở đặc khu Hoàng Sa mong mỏi nhất sau mỗi buổi chào cờ hay mỗi cuộc trưng bày…, để Hoàng Sa, Trường Sa luôn được nhớ bằng sự thấu hiểu về những con người đang âm thầm gìn giữ chủ quyền giữa trùng khơi.