Cưng quê ở đâu?

Như sáng nay, khi anh tài xế quay đầu hỏi: "Cưng quê ở đâu? Tết này về quê hay ăn Tết thành phố?", lòng tôi như có ai đó vừa chạm tới. Cái chạm mở ra một miền ký ức xa xôi lãng đãng.

Hơn 15 năm ở trọ Sài Gòn - TP.HCM, đây không phải lần đầu tiên tôi nhận được câu chào hỏi thân thương như thế từ một người xa lạ. Người thành phố quan tâm nhau tự nhiên như hơi thở. Nói theo ngôn ngữ miền Nam, là "thấy cưng quá trời", càng hiểu nhiều càng thấy cưng hơn.

Hơn một lời hỏi thăm, những đoạn hội thoại không đầu không cuối ấy, có khi lại mở ra những câu chuyện rất khác… Có khi chỉ để chia nhau nỗi nhớ quê - dù người hỏi và người trả lời chẳng hề quen biết. Kẻ tha hương ở trọ tại thành phố này tìm được nhiều lắm sự tương đồng qua những câu chuyện được kể.

Có lần ngồi xe ôm, tôi chỉ vừa kịp nói "Dạ em quê Quảng Nam đó anh…", anh tài đã mừng quýnh, túm được đồng hương như túm được vàng.

"Nghe giọng là tui đoán rồi, tui cũng gốc Quảng, mà mấy chục năm rồi chưa có dịp về, chẳng biết nói giọng quê mình...". Rồi cả quãng đường sau đó, anh say sưa kể về hành trình tha hương từ mấy mươi năm trước.

Anh theo gia đình di cư vào miền Nam từ lúc còn thiếu niên, giờ tóc đã hoa râm, nhưng vẫn nhớ như in những ngày đầu bỡ ngỡ, những đoạn tay trắng làm nên, gia đình chung tay gầy dựng sự nghiệp. Có thành công và cả thất bại, đi qua những thăng trầm, rồi đến đoạn đủ đầy, nhìn các con trưởng thành. Từ TP.HCM, tụi nhỏ lớn lên lại đi tiếp muôn nơi, theo đuổi những chân trời mới.

Anh nói tụi nhỏ là ‘Sài Gòn ở trọ’ lứa F2 - thế hệ có gốc gác nơi khác nhưng sinh ra và lớn lên ở đây, suy nghĩ hệt thị dân Sài Gòn chính gốc. Nhìn qua kính chiếu hậu, nắng sớm xiên xiên càng làm nổi bật ánh mắt anh đang sáng lên nhưng vẫn rưng rưng.

Trong cái rưng rưng đó, tôi đọc được sự tự hào nhìn các con thành đạt, vừa có chút bùi ngùi khi nhắc lại năm tháng trôi qua, vừa có chút day dứt cho đoạn cuối đơn chiếc.

Theo lời anh, giờ con cái đều đã thành đạt như anh ước mong, có ‘cơ sở’ ở hải ngoại, nhiều lần ngỏ ý mời ba qua nhưng anh từ chối. "Ở đây vui hơn, có mấy đợt đi đông đi tây thử cho biết, mà vẫn nhớ Sài Gòn. Sài Gòn là dễ sống nhất", giọng anh hiền từ, có chút buồn, có chút vui.

Giờ sáng sáng anh chạy xe cho vui, vừa để vận động cho khỏe khoắn, vừa kiếm người để nói chuyện mỗi ngày. Anh nhắc lại một vài địa danh xưa ở quê cũ mà anh còn nhớ ‘mại mại’, hỏi tôi xem giờ những địa danh Điện Bàn, Hải Châu, Mỹ Khê, Non Nước… mà anh còn nhớ, không biết giờ có còn không.

"Cưng quê ở đâu?" - Có khi quê ở đâu chẳng quan trọng, câu hỏi chỉ để mở đầu cho một câu chuyện khác chẳng mấy liên quan. Chỉ cần có người trò chuyện, giãi bày bao tâm tư trong những đoạn khó nhọc.

Một cuốc xe ôm, chẳng kịp cho một câu chuyện hoàn chỉnh, nhưng vừa "bắt trúng đài" thì đã đến nơi. Người chở, người đi bịn rịn. Tôi xuống xe, vẫy tay tạm biệt anh trong lưu luyến.

Có khi, đó đã thành một nét chào hỏi của những người đã hiểu thành phố này. Từ muôn nơi, nhiều người cùng chọn mảnh đất này, như chọn miền đất hứa. Có người may mắn thành công, cũng không thiếu người thất chí, vấp ngã đôi lần, nhưng ai cũng có nhiều câu chuyện để kể.

Cũng có nhiều lắm những người tứ xứ dạt về đây, mang theo những câu chuyện và nỗi niềm riêng. Câu hỏi tưởng chừng giản đơn, lại như một sợi dây vô hình kết nối những người xa lạ, khiến thành phố vốn ồn ào, vội vã bỗng trở nên gần gũi và ấm áp lạ thường.

"Cưng quê ở đâu?" có thể là cách để ai đó nhận ra mình không đơn độc giữa lòng thành phố này. Để khi nói ra một cái tên - Huế, Nha Trang, Tiền Giang, Sóc Trăng hay bất cứ địa danh nào khác - ánh mắt cả người hỏi và người trả lời đều sáng lên, như tìm được một mảnh quê nhà giữa đất khách.

Mỗi dịp Tết đến gần, câu hỏi ấy lại càng dễ chạm vào những tâm hồn đang mong mỏi trở về. Những kẻ tha phương trong lòng không khỏi khắc khoải vì những chuyến xe cuối năm, vì cái bận rộn vẫn níu chân ở lại, hay đôi khi chỉ vì đã quá lâu rồi không còn biết "về quê" là gì.

Tôi chợt nhớ đến Tết của những ngày còn thơ ấu ở miền Trung, phụ bà canh nồi bánh chưng nghi ngút khói. Tôi cười đùa cùng mấy nhỏ trong xóm bên mái hiên, chờ nhang trầm tắt, tôi sẽ được ưu tiên dành hẳn một chiếc đùi gà vàng ươm, từ mâm cúng tất niên.

Tôi nghe người lớn hay dặn: "Ăn ngoan, nhanh lớn, học giỏi rồi sau này vô thành phố làm ăn khấm khá, gặp may thành tài đón ba mẹ vào…".

Cứ như thế, từ khắp nơi trên mảnh đất hình chữ S này, chắc cũng có nhiều nhà giống như nhà tôi, Sài Gòn - TP.HCM đã trở thành một thành phố ‘huyền thoại’ - vừa là đích đến vừa là một hình ảnh đại diện cho khát vọng đổi đời của nhiều gia đình nhỏ.

Tôi cũng chợt nhớ tới những mùa Tết đặc biệt ở lại thành phố mấy năm trước. Năm đó chật vật, không dư dả nhiều, tôi chọn ở lại thành phố đón Tết, nghĩ rằng mình là đứa xa quê duy nhất trong xóm trọ đón Tết lặng lẽ. Vậy mà trưa 30 có gia đình anh chị công nhân cùng xóm gõ cửa: "Cưng quê ở đâu, Tết không về quê hay gì?".

Nói đoạn, chị hàng xóm dúi vào tay nồi thịt kho cùng đòn bánh tét. "Anh chị có nồi thịt kho nấu dư, gửi cưng ăn Tết. Có buồn qua phòng chơi, cùng anh chị và các cháu làm mâm cơm cuối năm. Mùng 2 có xe gia đình về Gò Công, cưng rảnh thì theo xe về ăn Tết miền Tây cho biết"... Khi gõ tới đây, tôi vẫn không chắc mình có đủ ngôn từ để kể hết sự xúc động của ngày ấy.

Sài Gòn những ngày cuối năm thật lạ. Người ta vội vã đấy, nhưng lại cũng chậm rãi một cách bất ngờ. Những câu chuyện nhỏ, những câu hỏi ân cần và cả những nỗi niềm không cần nói ra vẫn đủ để kết nối con người, làm dịu đi những ngày này.

"Cưng quê ở đâu?" - dù quê ở đâu thì giữa lòng thành phố này, ai cũng có thể tìm thấy một mái nhà. Một mái nhà chung cho dân tứ xứ với tất cả sự hào hiệp và nghĩa tình.

Cưng quê ở đâu, dù quê ở đâu thì Sài Gòn cũng ‘cưng’.