Lâm ĐồngTừng có công việc ổn định ở Australia, anh Congerton Matthew quyết định ở rể trong một gia đình người Churu ở Tây Nguyên vì tình yêu với cô gái Việt.
Giữa năm 2024, Congerton Matthew, 43 tuổi, kỹ sư IT ở thành phố Perth, Australia, quen Ma Oanh, 27 tuổi, quê Lâm Đồng, khi cô sang đây du lịch. Sau nửa tháng, hai người quyết định yêu xa.
Oanh là người Churu, lớn lên trong gia đình làm nông ở Tà Năng, Đức Trọng, Lâm Đồng và là mẹ đơn thân của bé trai 5 tuổi. Cô cho biết ban đầu dù chấp nhận yêu xa nhưng rất đắn đo về mối quan hệ này bởi sự khác biệt về hoàn cảnh và khoảng cách.
Biết bạn gái chưa tin tưởng vào tình yêu, Matthew quyết định bay sang Việt Nam, gặp gia đình cô để thể hiện sự cam kết.
Tháng 10/2024, Matthew lần đầu sang Việt Nam ra mắt gia đình bạn gái. Ấn tượng đầu tiên là khi bước vào nhà, hơn 40 người thân và hàng xóm của Oanh đã ngồi chờ. Không khí rộn ràng khiến anh vừa ngại ngùng vừa bối rối. "Lúc đó tôi hơi sốc vì buổi ra mắt hoàn toàn khác với cách của người Australia, thường chỉ có một nhóm nhỏ, riêng tư", chàng kỹ sư IT kể.
Anh Congerton Matthew ở huyện Đức Trọng, tỉnh Lâm Đồng, tháng 6/2026. Ảnh Nhân vật cung cấp
Buổi gặp mặt do bà Ma Theo, 58 tuổi, mẹ của Oanh, chuẩn bị. Gia đình chỉ có hai mẹ con nhưng họ hàng và hàng xóm đều đến chung vui. Trong bữa cơm, mọi người liên tục gắp thức ăn cho Matthew và mời uống rượu cần bằng ống tre. Khi biết anh không ăn được tôm và mực, cả nhà lập tức đi nấu món khác. "Sự chu đáo ấy giúp tôi hòa nhập nhanh hơn", Matthew nói.
Hôm sau, người thân đưa Matthew đi thăm rẫy ngô, đồi tiêu quanh buôn. Một người anh họ của Oanh xin nghỉ làm để chở anh đi. Matthew cũng dự một đám cưới có khoảng 400 khách tại địa phương. Nhiều người chủ động đến bắt tay, trò chuyện với anh như thể đã quen thân từ lâu. "Tôi có cảm giác cả buôn làng là một đại gia đình", anh nói.
Trở lại Perth, Matthew quyết định thay đổi kế hoạch cho tương lai. "Cuộc sống và tình cảm con người Việt Nam đã khiến tôi muốn ở lại mảnh đất này", anh nói.
Anh đề nghị công ty cho làm việc từ xa để luân phiên ba tháng ở Australia và ba tháng tại Việt Nam. Đầu năm 2025, anh mang nhẫn trở lại Đức Trọng để cầu hôn Oanh.
Matthew bắt đầu nếp sống ở rể theo phong tục và chế độ mẫu hệ của người Churu. Người đàn ông sau khi kết hôn sẽ về sống cùng nhà vợ, còn phụ nữ giữ vai trò trung tâm, quán xuyến gia đình và nối tiếp dòng tộc theo huyết thống người mẹ.
Hàng ngày, Oanh cùng mẹ ra vườn, lên rẫy làm việc từ sáng sớm. Chưa từng làm nông, lại sợ côn trùng và bò sát nên Matthew không theo công việc ngoài rẫy. Anh tìm những việc phù hợp ở nhà để san sẻ với vợ.
Đi chợ và nấu nướng trở thành môn học vỡ lòng của chàng rể Tây. Ở Perth, anh quen nhặt thực phẩm dán sẵn giá trong siêu thị. Còn ở chợ Tà Năng, Matthew học cách lựa thực phẩm bằng kinh nghiệm của người địa phương như nhìn bó rau, cọng cứng để đoán độ tươi, bóp nhẹ quả bơ xem độ chín, hỏi người bán xem cá và rau mới mang ra hay để qua ngày.
Sau vài tuần, anh đã có thể tự mua đồ ăn cho cả nhà, nấu được vài món cơ bản. Mỗi sáng, Matthew dậy bế con cho vợ ngủ, chuẩn bị bữa sáng, nước uống để mọi người mang lên rẫy. Đôi khi anh bỏ tiền thuê thêm người phụ việc khi nhà vợ quá tải.
Gia đình chị Ma Oanh và anh Congerton Matthew. Ảnh Nhân vật cung cấp
Nỗi lo lớn nhất của Matthew khi làm rể ở Việt Nam là mẹ vợ sẽ can thiệp sâu vào cuộc sống hôn nhân. Nhưng điều đó cũng sớm được cởi bỏ. Trong trận cãi vã lớn của hai vợ chồng vào năm ngoái, bà Ma Theo lẳng lặng tra Google Dịch, gõ từng câu tiếng Anh đưa con rể đọc. Bà vừa ra hiệu bằng tay, vừa nhắn anh bình tĩnh, rộng lượng hơn với vợ, rồi sau đó mới quay sang nói chuyện riêng với con gái để cả hai tự tìm tiếng nói chung.
"Tôi lớn lên trong văn hóa cha mẹ thường đứng ngoài quyết định của con cái khi trưởng thành. Tôi bất ngờ khi mẹ có thể ở giữa chúng tôi nhưng không áp đặt, chỉ giúp hai người hiểu nhau hơn", anh cho biết.
Nhưng khác biệt lớn nhất Matthew phải học cách thích nghi lại nằm trong chính vai trò làm cha ở gia đình Churu. Oanh từng đánh vào mông con trai riêng và xem đó là cách răn dạy bình thường. Matthew cho rằng đây là hình thức bạo lực. Hai vợ chồng từng tranh luận, có lần không nói chuyện ba ngày.
Matthew thuyết phục vợ thay vì đánh phạt, cha mẹ có thể giải thích hoặc hạn chế những điều cậu bé thích như xem tivi. Oanh đồng ý thử cách này.
Cuối năm 2025, hai vợ chồng đón con chung mâu thuẫn tiếp tục xuất hiện trong cách chăm trẻ sơ sinh. Chị Oanh muốn dùng tấm khăn truyền thống để địu con trên lưng, còn Matthew lo ngại không an toàn nên muốn dùng xe đẩy và địu hiện đại.
Thấy con rể chưa yên tâm, bà Ma Theo không tranh luận mà trực tiếp hướng dẫn anh cách quấn khăn phong tục Churu, từ cách kéo căng nếp vải thổ cẩm, luồn qua nách đến thắt nút cố định. Khi tự mình địu con trên lưng, Matthew nhận ra phương pháp này cũng rất an toàn và tăng cảm giác gần gũi của tình phụ tử.
Qua việc chăm con, Matthew cũng nhận ra sự khác biệt trong cách gia đình hai bên nhìn về việc nuôi trẻ. Ở Australia, ông bà thường hỗ trợ khi cha mẹ cần, còn tại gia đình vợ, việc chăm một đứa trẻ được san sẻ cho nhiều người. Bà Ma Theo có thể vừa làm việc vừa địu cháu trên lưng, họ hàng thay nhau phụ giúp, hàng xóm trong buôn cũng có thể bế bé đi chơi. Ban đầu, sự gắn kết này khiến Matthew lạ lẫm, nhưng dần trở thành điểm tựa khi anh lần đầu làm bố.
"Điều tôi quý ở Matthew là luôn chịu lắng nghe. Con có văn hóa riêng nhưng luôn tôn trọng văn hóa gia đình vợ", bà Ma Theo nói.
