Cựu HLV Tây Ban Nha: 'Tôi từng quát Guardiola câm miệng vì cứ luyên thuyên về bóng đá'

Sinh năm 1950, Clemente từng là người thầy của HLV tuyển Tây Ban Nha đương nhiệm Luis de la Fuente, thời cả hai còn gắn bó với Athletic Bilbao thập niêm 1980. Họ cùng nhau thâu tóm hai chức vô địch La Liga liên tiếp vào các năm 1983 và 1984.

Lần gần nhất World Cup được tổ chức tại Mỹ vào năm 1994, giải đấu để lại nỗi cay đắng cho tuyển Tây Ban Nha khi thầy trò Clemente dừng bước ở tứ kết, cùng hình ảnh Enrique với chiếc mũi đẫm máu sau cú giật cùi chỏ từ hậu vệ tuyển Italy Tassotti. Từ đó đến nay, chiến lược gia lão làng 76 tuổi vẫn luôn dành tình cảm đặc biệt cho thuyền trưởng của PSG và cả Guardiola.

- Ông còn nhớ gì về De la Fuente thời cầu thủ?

- Một cậu nhóc ngoan. Hành trình của tôi với Luis mang đậm bản sắc của Bilbao, một chặng đường rất dài. Tôi nhận cậu ấy vào đội trẻ từ năm 16 tuổi. Ban đầu Luis đá tiền đạo cánh, nhưng chúng tôi đã kéo cậu ấy về đá hậu vệ biên. Vì đá cánh thì cậu ấy bị đối phương chặt chém nhiều quá. Luis rất khéo và có tốc độ xé gió. Khi phân tích các phẩm chất của Luis, chúng tôi bắt đầu uốn nắn cậu ấy theo cách chơi của một hậu vệ biên. Cậu ấy có nền tảng thể lực tuyệt vời và hỗ trợ tấn công cực hay. Sau này, tôi đưa cậu ấy lên đội Bilbao B, rồi đôn thẳng lên đội một. Trong đội hình vô địch La Liga thập niên 1980, có tới 10 hay 11 cầu thủ là tôi tự tay nuôi dạy từ khi còn là những chú nhóc.

- Tính cách ngoài đời của ông ấy khi đó thế nào?

- Vui tính lắm! Hồi trẻ ở bên cậu ấy thì lúc nào cũng cười rách miệng. Có điều, một Luis thoải mái, thân tình khi ở cạnh chúng tôi hoàn toàn khác với một Luis khi phải bước vào một môi trường xa lạ, hoặc khi phải đối mặt với truyền thông. Tôi luôn phải thúc giục cậu ấy chịu khó học hành.

Thứ Luis không thích chỉ là học thôi. Tôi cứ cằn nhằn suốt: "Năm nay định thế nào đây hả Luisito?". Cậu ấy lại bảo: "Thầy ơi, em hứa năm nay sẽ bắt đầu học". Tôi liền gạt đi: "Thôi đừng có hứa hươu hứa vượn nữa. Sao không học tiếng Anh đi, mỗi tuần chỉ cần hai buổi, mỗi buổi một tiếng thôi? Ít nhất cũng phải biết tí tiếng Anh chứ". Nhưng lần nào cậu ấy cũng bổn cũ soạn lại: "Thầy ơi, em hứa năm nay chắc chắn sẽ học" (cười).

Luis de la Fuente thời còn khoác áo Athletic Bilbao (1981-1987). Ảnh: Athletic Bilbao

- Cùng với Bilbao, các ông đã vô địch La Liga liên tiếp vào năm 1983 và 1984. Lúc đó ông có thực sự tin đội bóng của mình làm được kỳ tích ấy không?

- Tôi luôn khẳng định là có. Tôi có thế giới quan của riêng mình. Có vô địch được không ư? Được chứ. Hãy lập luận logic thế này: Chúng tôi không phải là những người giỏi nhất, nhưng hãy chỉ ra xem tôi sẽ thua trận nào? Nói xem nào! Theo tính toán của tôi thì chúng tôi chẳng việc gì phải thua trận nào cả. Và thế là chúng tôi vô địch. Tôi luôn ra sân với tâm thế không bao giờ chịu thua trước Real Madrid hay Barca, cả khi trong tay tôi chỉ là một đội hình "xoàng xĩnh". Huống hồ, đội hình của chúng tôi ngày đó chất lượng hơn nhiều so với những gì người ta tưởng tượng.

- Tuy nhiên, người ta vẫn hạ thấp chiến công đó. Họ chỉ trích lối chơi của Bilbao thời ông không đẹp mắt.

- Giới truyền thông từ chối công nhận chúng tôi chỉ vì cái gọi là "thiếu tính cống hiến", ít nhất là theo lời họ rêu rao.

- Vậy theo ông, thế nào là đá hay?

- Là thắng (im lặng vài giây). Là thắng trận! Để đánh bại được bạn, tôi phải nắm thóp được những điều bạn không muốn làm, tôi phải khắc chế được bạn. Để tôi kể mọi người nghe chuyện này. Có lần Barca đá xong trận trên sân của Almeria và bị cầm hòa. Khi Xavi trả lời phỏng vấn, cậu ta hậm hực: "Thật nhục nhã, đây chẳng phải là bóng đá. Lúc nào cũng có một gã kèm chặt tôi như hình với bóng, hắn ta chẳng thèm làm gì ngoài việc phá không cho tôi chạm bóng". Tôi ngồi xem TV mà nghĩ bụng: "Thằng này ngốc thật!". Cậu ta muốn cái gì chứ? Muốn đối thủ thả rông cho một kẻ đá hay xuất sắc như cậu ta tự do tự tại để nã cả tá bàn thắng vào lưới họ chắc?

- Ông có thích cách chơi của tuyển Tây Ban Nha dưới thời De la Fuente hiện tại không?

- Vào những ngày họ thăng hoa, khi không để mất bóng quá nhiều, tôi rất thích vì họ chơi tốc độ. Luis thực sự rất giỏi.

HLV Luis de la Fuente trong buổi tập của tuyển Tây Ban Nha ở trung tâm huấn luyện Las Rozas, Las Rozas, Tây Ban Nha ngày 31/5/2026. Ảnh: Reuters

- Những chiến lược gia nào khiến ông ấn tượng?

- Tôi thích Guardiola, thích cả Enrique. Họ có phong cách rất khác nhau, nhưng vẫn có những điểm tương đồng. Cả hai đều xây dựng lối chơi kiểm soát bóng cực tốt. Nhưng tất nhiên, họ sở hữu những đội hình mạnh đến điên rồ. Riêng Enrique, cậu ấy đẩy tốc độ tấn công lên một đẳng cấp mà hiếm ai bì kịp.

- Ông từng dẫn dắt cả hai người họ ở ĐTQG. Lúc đó ông có nghĩ họ sẽ trở thành HLV không?

- Chỉ có Guardiola thôi. Cậu ta là một kẻ cuồng bóng đá. Cậu ta luyên thuyên về nó suốt cả ngày. Đến mức tôi phải quát lên: "Này, câm miệng lại giùm cái, bớt nói về bóng đá đi". Vừa đá xong trận, Guardiola đã ngồi dằn vặt bản thân vì một đường chuyền hỏng ở cự ly 15 mét. Cậu ta tự hỏi: "Sao mình lại có thể chuyền hỏng quả đó được nhỉ?". Guardiola là kiểu người như vậy đấy.

- Cảm giác của ông với đội tuyển trước khi bước vào World Cup 1994 là gì?

- Niềm tin rằng chúng tôi sẽ vô địch. Thời điểm đó, chúng tôi là đội bóng khiến cả thế giới phải khiếp sợ với chuỗi trận thắng liên hoàn...

- Đâu là thứ vũ khí mạnh nhất của tập thể đó?

- Sự gắn kết của tập thể. Sức mạnh và tốc độ trong từng pha bóng. Chúng tôi chơi bóng cực nhanh.

- Giấc mơ đó đã vỡ vụn sau cú giật cùi chỏ của Tassotti vào mặt Enrique. Ông nhớ gì về khoảnh khắc đó?

- Tôi nghĩ cái gọi là "thương mại hóa" của FIFA vẫn tồn tại từ đó đến nay. Ở Mỹ năm đó, nếu Italy vào đến chung kết, sẽ có hai triệu người gốc Italy đổ ra đường phố New York. Còn CĐV Tây Ban Nha chúng tôi đến Mỹ chỉ vỏn vẹn 200 người. Kết cục là Tassotti bị treo giò 7 trận, còn gã trọng tài bắt chính trận đó lại được FIFA "thưởng" cho bắt trận chung kết. Thật nực cười! Máu của Enrique đổ ròng ròng. Lúc đó tôi thẳng thừng nói với Angel Villar (Chủ tịch LĐBĐ Tây Ban Nha thời ấy): "Angel, ông suốt ngày vỗ ngực bảo kiểm soát được mảng trọng tài của FIFA, nhưng thực tế ông chẳng có tí tiếng nói nào cả". Ông ta chẳng dám làm căng chuyện gì.

Luis Enrique trong màu áo tuyển Tây Ban Nha sau cú cùi chỏ của hậu vệ Italy Tassotti ở trận tứ kết World Cup 1994 trên sân Foxboro, Foxborough, Massachusetts, Mỹ ngày 10/7/1994. Ảnh: L’Équipe

- Với đội hình năm đó, ông đã khai sinh ra sơ đồ 4-2-3-1.

- Các anh có biết tại sao không? Là để bọc lót cho Guardiola. Có trận tôi xếp Miguel Nadal đá cạnh cậu ấy, có trận là Fernando Hierro, trận khác lại là Rafael Alkorta. Guardiola là kiểu cầu thủ chạy chỗ, xin bóng và điều tiết. Nhưng thể chất của cậu ấy không quá mạnh mẽ. Tôi tự nhủ: "Cậu nhóc này đá được nửa tiếng là mệt đứt hơi ngay, nếu lúc đó chúng ta chưa kết liễu được trận đấu thì gay go. Phải tìm người chia lửa cho cậu ấy". Ý tưởng đó đã ra đời như thế.

- Nhưng người ta vẫn thường khắc họa ông là một HLV có tư duy chiến thuật thô kệch, khô khan.

- Mấy tay bình luận viên trên TV cứ ra rả cái bài "phá bóng đại lên phía trên" (Patapum p’arriba). Tôi mới bảo các học trò: "Này các cậu, phải phân biệt rõ thế nào là một cú phá bóng vô tội vạ và một đường chuyền dài. Phá bóng là khi một gã đá mạnh quả bóng đi xa 60 mét mà chẳng có ma nào lao theo đón bóng. Còn đường chuyền dài là khi bóng được phất lên và có người chủ động băng lên để đón lấy. Giá trị nằm ở người chạy chỗ, chứ không phải người chuyền. Cứ liệu mà biết đường, mỗi khi bóng được phất lên, phải chạy theo mà đón, đừng để thiên hạ huýt sáo chửi rủa đồng đội của mình".

- Ở vòng loại World Cup 1994, trong trận đấu buộc phải thắng CH Ireland ngay tại Dublin, ông đã tung vào sân tới 7 trung vệ. Tại sao lại có quyết định kỳ lạ đó?

- Đó là một trong những quyết định "thiên tài" khiến người ta chửi tôi là thằng điên. Tôi đã mất cả tuần để nghiền ngẫm về trận đó, bởi Ireland đã bất bại trên sân nhà suốt 8 năm trời.

Cựu HLV Javier Clemente ở quê nhà Zarautz, Gipuzkoa, xứ Basque, Tây Ban Nha ngày 8/6/2026. Ảnh: El Pais

- Làm sao việc xếp 7 trung vệ lại giúp chiến thắng trở nên dễ dàng hơn được?

- Nếu muốn thắng một trận đấu, trước hết các bạn không được phép cho đối thủ chơi bóng. Nếu một đội có thứ vũ khí sở trường, chẳng hạn như họ chơi không chiến cực tốt trong các quả phạt góc, mà chúng ta không tìm cách khắc chế, thì chỉ cần ba quả phạt góc là họ đã có thể nã vào lưới ta ba bàn. Chiến thuật nằm ở đó. Ví như chính tôi là người đã du nhập hệ thống phòng ngự giăng ngang (phòng ngự khu vực) vào Tây Ban Nha.

- Chuyện đó đã diễn ra như thế nào?

- Khi còn dẫn dắt đội Bilbao B, tôi đã lặn lội sang Ipswich Town – một đội bóng mà trước đó chúng tôi chẳng biết là ai, nhưng họ lại bất ngờ vô địch Cup UEFA năm 1981. Đó là một thị trấn chỉ có khoảng 100.000 dân. Tôi tự hỏi: "Lũ người ở Ipswich Town này làm quái nào mà vô địch Cup UEFA được, vượt qua cả các đội bóng Đức, rồi Man City, Liverpool... chứ? Họ phải có bí kíp gì đó". Tôi xem họ qua TV và đặc biệt bị thu hút bởi hệ thống 4 hậu vệ giăng ngang, phòng ngự theo khu vực. Thời đó ở Tây Ban Nha, người ta vẫn trung thành với lối đá kèm người một-một. Sau một buổi tập, Bobby Robson đã dùng sa bàn và thông qua một người phiên dịch để giải thích cặn kẽ cho tôi hiểu.

- Và ông đã bị thuyết phục?

- Thuyết phục sái cổ luôn ấy chứ! Tôi bắt đầu áp dụng nó ở Bilbao B, và khi lên nắm quyền ở đội một, chúng tôi mang hệ thống đó lên chơi ở La Liga. Cuối cùng thì tất cả các đội bóng khác đều học theo. Tôi suy nghĩ rất nhiều về bóng đá. Về không gian và mọi thứ xung quanh nó. Tôi là một kẻ lãng mạn trong bóng đá. Nhưng là một kẻ lãng mạn thực tế, chứ không phải kiểu triết lý sáo rỗng. Thứ tôi săn tìm là sự hiệu quả, là việc khắc chế đối thủ.

Hoàng Thông (theo El Pais)