Dân biểu Mỹ Derek Trần 'quan ngại về tình trạng vi phạm nhân quyền ở Việt Nam'

Được đăng 12 phút trước

Thời gian đọc: 9 phút

Dân biểu Mỹ Derek Trần, người đại diện Địa hạt 45 của bang California trong Hạ viên liên bang, vừa gửi thư tới Đại sứ Việt Nam tại Hoa Kỳ Nguyễn Quốc Dũng "bày tỏ quan ngại sâu sắc về việc chính phủ Việt Nam liên tục vi phạm nhân quyền", và kêu gọi Hà Nội thực hiện các cam kết quốc tế liên quan.

Trong bức thư đề ngày 26/6 và được công bố ngày 22/7 trên website của Hạ viện Mỹ, ông Derek Trần cảm ơn lá thư ông Dũng gửi vào tháng 4/2026 "phản hồi đề nghị" của ông về việc "được đến thăm các tù nhân lương tâm" đang bị giam giữ tại Việt Nam.

Lời đề nghị nói trên là nội dung thư do ông Derek Trần gửi Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm vào ngày 8/4/2026.

Thư mà ông Derek Trần gửi ông Tô Lâm hồi tháng 4 có đoạn, "chính phủ Việt Nam cho thấy là họ không đáng tin tưởng. Tôi phải đích thân đánh giá sức khỏe và điều kiện sống của những tù nhân lương tâm, cũng như trực tiếp nghe câu chuyện của họ...

"Chính quyền cộng sản Việt Nam có hồ sơ về nhân quyền đáng căm phẫn, với hơn 160 tù nhân chính trị và những người bất đồng ôn hòa đang bị giam giữ, và phải chịu nhiều điều kiện sống nguy hiểm."

Đại sứ Nguyễn Quốc Dũng đã có thư phản hồi vào tháng 4/2026. Tới tháng 6, ông Derek Trần đã gửi tiếp lá thư cho Đại sứ Dũng, bày tỏ lập trường của ông về vấn đề nhân quyền tại Việt Nam.

Đề cập phản hồi của Đại sứ Nguyễn Quốc Dũng, rằng những nhận định của ông Derek Trần là "không chính xác và không phản ánh thực tế pháp lý cũng như thực tế tại Việt Nam", Dân biểu Derek Trần, trong thư gửi ngày 26/6/2026, nói đánh giá của mình dựa trên các báo cáo của các tổ chức nhân quyền, các cơ quan quốc tế và các vụ việc đã được ghi nhận, trong đó có các báo cáo của Cục Dân chủ, Nhân quyền và Lao động thuộc Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ.

Ông cho rằng đây là những kết luận thực tế chứ không phải các đánh giá mang tính chính trị, đồng thời lập luận rằng việc chỉ viện dẫn pháp luật trong nước không thể biện minh cho những hành vi bị cho là vi phạm các quyền con người được cộng đồng quốc tế công nhận.

"Việc ngài khẳng định Việt Nam chỉ đơn thuần tuân thủ pháp luật trong nước cho thấy sự xem nhẹ nguyên tắc cơ bản rằng nhân quyền là các giá trị mang tính phổ quát," ông Derek Trần viết trong thư.

Dù hoan nghênh việc Việt Nam bày tỏ sự sẵn sàng đối thoại, ông Trần cho rằng việc Hà Nội không thừa nhận các vi phạm này có thể cản trở đối thoại và hợp tác mang tính xây dựng giữa hai nước.

Ông Derek Trần liệt kê một loạt vấn đề, bao gồm các vụ giết người tùy tiện hoặc trái pháp luật, tra tấn và đối xử vô nhân đạo, bắt giữ và giam giữ tùy tiện, đàn áp xuyên quốc gia, hạn chế quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí, tự do tôn giáo, tự do lập hội.

Một nội dung đáng chú ý khác trong thư là việc ông Derek Trần chỉ trích điều mà ông gọi là chiến dịch "đàn áp xuyên quốc gia" của chính phủ Việt Nam đối với những người Mỹ gốc Việt chỉ trích Hà Nội.

"Chiến dịch đàn áp xuyên quốc gia của chính phủ Việt Nam nhằm bịt miệng những người Mỹ gốc Việt chỉ trích chính quyền làm dấy lên những lo ngại nghiêm trọng về cam kết của Việt Nam đối với quan hệ song phương."

Ông dẫn trường hợp Tiến sĩ Nguyễn Đình Thắng, công dân Mỹ, Tổng Giám đốc kiêm Chủ tịch tổ chức Ủy ban Cứu trợ Thuyền nhân (Boat People SOS, BPSOS), bị Tòa án Nhân dân tỉnh Đắk Lắk tuyên án vắng mặt 11 năm tù vào tháng 4/2026 với cáo buộc khủng bố.

Trước đó, Bộ Công an Việt Nam đã đưa BPSOS vào danh sách "tổ chức có liên quan đến khủng bố" và ban hành lệnh truy nã quốc tế đối với ông Thắng.

"BPSOS là một tổ chức phi lợi nhuận của Mỹ đã dành hàng chục năm hỗ trợ người tị nạn Việt Nam, nạn nhân của nạn buôn người và các nạn nhân bị vi phạm nhân quyền. Không có cơ sở pháp lý đáng tin cậy nào để gọi hoạt động của BPSOS hoặc của Tiến sĩ Nguyễn là 'khủng bố'.

"Việc kết án vắng mặt một công dân Mỹ chỉ vì vận động thay mặt cho người tị nạn là sự xúc phạm trực tiếp đối với Hoa Kỳ và quan hệ song phương giữa hai nước," bức thư có đoạn.

Bức thư cũng đề cập đến các sửa đổi đối với Luật An ninh mạng và Luật Báo chí mà Quốc hội Việt Nam thông qua vào cuối năm 2025 và có hiệu lực từ ngày 1/7/2026.

Theo ông Derek Trần, Luật An ninh mạng sửa đổi trao cho Bộ Công an quyền hạn rất rộng trong quản lý internet, bao gồm quyền yêu cầu các doanh nghiệp viễn thông gỡ bỏ nội dung và cung cấp dữ liệu người dùng mà không có cơ chế giám sát độc lập của tòa án.

Ông cũng cho rằng Luật Báo chí sửa đổi cho phép chính quyền yêu cầu nhà báo tiết lộ nguồn tin, mở rộng các quy định đối với các kênh mạng xã hội của cơ quan báo chí và cho phép Bộ Công an yêu cầu gỡ bỏ nội dung ngay lập tức mà không có quy trình khiếu nại hoặc kháng nghị.

Ông lập luận rằng các đạo luật này không chỉ điều chỉnh hoạt động báo chí và internet mà còn tạo điều kiện cho việc tăng cường giám sát và kiểm duyệt của nhà nước.

Dẫn báo cáo của Tổ chức Ân xá Quốc tế, ông nói rằng công an Việt Nam đã bắt giữ và truy tố ít nhất 43 người trong năm 2025 theo các điều khoản mà ông mô tả là có nội dung rộng và mơ hồ trong Bộ luật Hình sự.

Ông kêu gọi Việt Nam xem xét lại các quy định này và sửa đổi pháp luật để phù hợp với luật nhân quyền quốc tế trước khi có hiệu lực.

Ông nhắc lại rằng Việt Nam đã phê chuẩn Công ước Quốc tế về các Quyền Dân sự và Chính trị (ICCPR) gần 44 năm trước và khi tái đắc cử Hội đồng Nhân quyền Liên Hợp Quốc nhiệm kỳ 2026-2028 cũng đã chấp nhận các nghĩa vụ bổ sung về bảo vệ nhân quyền.

"Tôi kêu gọi chính phủ Việt Nam thực hiện các cam kết của mình theo luật pháp quốc tế, không chỉ bằng lời nói mà còn bằng hành động," ông viết, đồng thời khuyến khích hai bên duy trì các cuộc đối thoại cởi mở về nhân quyền.

Cuối thư, ông Trần cho biết ông hoan nghênh tuyên bố của Đại sứ Nguyễn Quốc Dũng rằng Việt Nam sẵn sàng đón tiếp các đoàn nghị sĩ Quốc hội Mỹ đến thăm và làm việc.

Ông bày tỏ mong muốn hai bên sớm phối hợp chuẩn bị một chuyến thăm của các nghị sĩ Mỹ tới Việt Nam để kiểm tra tình trạng của các tù nhân lương tâm và điều kiện giam giữ của họ.

Ông cũng cho biết các trợ lý của mình sẵn sàng trao đổi về khuôn khổ các giá trị dân chủ và lợi ích thương mại mà theo ông nên là nền tảng của Quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện giữa Hoa Kỳ và Việt Nam.

Bức thư của ông Derek Trần được công bố một tuần sau khi Hạ viện Mỹ thông qua một dự luật chi tiêu có điều khoản về đối thoại nhân quyền với Việt Nam.

Cụ thể, hôm 16/7, Hạ viện Mỹ đã thông qua dự luật H.R. 8595, Đạo luật Phân bổ Ngân sách năm 2027 cho An ninh Quốc gia, Bộ Ngoại giao và các Chương trình Liên quan, trong đó có điều khoản sửa đổi do Dân biểu Derek Trần đề xuất.

Sửa đổi này nhằm định hướng việc sử dụng ngân sách dành cho Đối thoại Nhân quyền Mỹ–Việt là nhằm gây sức ép để chính phủ Việt Nam giải quyết các vi phạm nhân quyền, trong đó có việc giam giữ các nhà báo, người bất đồng chính kiến và lãnh đạo tôn giáo, theo thông cáo của Văn phòng Dân biểu Derek Trần hôm 16/7.

Bức thư dân biểu Derek Trần gửi Đại sứ Nguyễn Quốc Dũng cũng được công bố một tuần sau khi Liên minh châu Âu công bố thông báo chí hôm 17/7, trong đó bày tỏ quan ngại sâu sắc trước hoạt động đàn áp xuyên quốc gia của Việt Nam, đề nghị được thăm các nhà tù tại Việt Nam, và kêu gọi Hà Nội trả tự do cho những tù nhân đang mắc các bệnh lý nghiêm trọng.

Thông cáo này là kết quả của Đối thoại Nhân quyền EU-Việt Nam thường niên năm nay diễn ra vào 2/7.

Một số hoạt động nhân quyền của ông Derek Trần

Ông Derek Trần sinh năm 1980, trong một gia đình tị nạn Việt Nam. Ông là người Mỹ gốc Việt đầu tiên tại California được bầu vào Hạ viện Mỹ.

Dân biểu Derek Trần cho biết ông cam kết buộc chính phủ Việt Nam phải chịu trách nhiệm về các hành vi vi phạm nhân quyền.

Ông cũng đã trình một nghị quyết tại Quốc hội nhằm chính thức đánh dấu ngày 30/4/2026 là kỷ niệm 51 năm "Tháng Tư Đen" (Black April).

Vào tháng 4/2025, dân biểu Derek Trần đã tổ chức một cuộc tọa đàm với các nhà hoạt động nhân quyền Việt Nam và các cựu tù nhân lương tâm để lắng nghe trực tiếp những trải nghiệm của họ về sự đàn áp mà họ cho rằng đã phải chịu từ chính phủ Việt Nam.

Là một người thường xuyên lên tiếng thúc đẩy nhân quyền tại Việt Nam, ông đồng bảo trợ dự luật H.R. 3122 – Đạo luật Nhân quyền Việt Nam - với sự ủng hộ của cả hai đảng.

Dự luật này được xây dựng nhằm buộc các quan chức cộng sản Việt Nam phải chịu trách nhiệm về các vi phạm nhân quyền, đồng thời đưa các ưu tiên về nhân quyền và thương mại công bằng vào quan hệ Mỹ-Việt.

Dân biểu Trần cũng là người bảo trợ chính thức cho nhà báo tự do Việt Nam Lê Hữu Minh Tuấn, người mà ông cho là bị chính quyền Việt Nam bỏ tù oan, thông qua Dự án Bảo vệ Tự do (Defending Freedoms Project) của Ủy ban Nhân quyền Tom Lantos – ủy ban lưỡng đảng của Hạ viện Mỹ, được thành lập để thúc đẩy và bảo vệ nhân quyền quốc tế – và tiếp tục vận động cho việc trả tự do cho các tù nhân lương tâm trên toàn thế giới.