Tê bì, đau hoặc yếu tay và chân có thể là triệu chứng hệ thần kinh ngoại biên bị nhiễm trùng, tổn thương do chấn thương.
Hệ thần kinh ngoại biên là mạng lưới các dây, hạch thần kinh nằm ngoài não bộ và tủy sống. Chúng có nhiệm vụ truyền thông tin từ hệ thần kinh trung ương tới phần còn lại của cơ thể, đồng thời ghi nhận thông tin cảm giác từ da, gân, khớp, các cơ quan khác để truyền về não bộ.
ThS.BS Diêm Thị Huyền, Khoa Thần kinh - Đột quỵ, Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Cầu Giấy, cho biết hệ thần kinh ngoại biên có thể bị tổn thương sau chấn thương, nhiễm trùng, nhiễm độc tố hoặc rối loạn chuyển hóa và bệnh tự miễn. Bên cạnh đó, một số người khởi phát bệnh thần kinh ngoại biên vô căn do di truyền.
Mỗi dây thần kinh trong hệ thống ngoại vi có một chức năng riêng. Bác sĩ Huyền cho biết triệu chứng của bệnh sẽ phụ thuộc vào từng nhóm dây thần kinh ngoại vi bị ảnh hưởng.
Bệnh lý thần kinh cảm giác có thể khiến người bệnh thấy tê bì, châm chích như kiến bò hoặc kim chích ở bàn chân, bàn tay rồi lan dần lên cẳng chân, cẳng tay. Nhiều người giảm khả năng cảm nhận đau, nóng, lạnh, dẫn đến bỏng hoặc chấn thương mà không nhận biết.
Một số người cảm thấy nhạy cảm, có thể đau rát hoặc nhói như điện giật ngay cả khi chạm nhẹ, quần áo cọ xát vào da. Khi các dây thần kinh cảm giác sâu bị tổn thương, người bệnh giảm khả năng nhận biết vị trí của bàn chân và bàn tay, gây mất thăng bằng, đi loạng choạng hoặc dễ ngã.
Bệnh lý thần kinh vận động ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng điều khiển cơ.
Ban đầu, người bệnh có thể cảm thấy giật cơ, chuột rút hoặc mỏi cơ bất thường. Sau đó, người bệnh xuất hiện yếu cơ ở một hoặc nhiều nhóm cơ, khiến việc cầm nắm đồ vật, leo cầu thang hoặc đứng dậy từ tư thế ngồi trở nên khó khăn.
Tổn thương kéo dài không được điều trị dễ dẫn đến teo cơ. Một dấu hiệu điển hình là hội chứng bàn chân rủ. Người bệnh không thể nhấc phần trước bàn chân và các ngón chân lên, phải nhấc cao cẳng chân khi đi để tránh vấp ngã.
Nhân viên y tế đo điện thần kinh cơ cho người bệnh thần kinh ngoại biên. Ảnh minh họa: Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Cầu Giấy
Bệnh lý thần kinh tự chủ gây rối loạn các chức năng diễn ra tự động trong cơ thể mà con người không thể chủ động kiểm soát. Người bệnh có thể bị táo bón hoặc tiêu chảy kéo dài kèm đầy bụng, buồn nôn, chậm tiêu và ợ hơi.
Tổn thương thần kinh điều hòa huyết áp khiến người bệnh chóng mặt, choáng váng hoặc ngất khi đột ngột chuyển tư thế từ ngồi sang đứng. Một số trường hợp xuất hiện nhịp tim nhanh, đổ mồ hôi quá nhiều. Bệnh cũng có thể làm rối loạn tiểu tiện, mất kiểm soát đại tiện hoặc rối loạn chức năng tình dục như rối loạn cương dương ở nam giới.
Bệnh đơn dây thần kinh là tình trạng chỉ một dây thần kinh ngoại biên bị tổn thương. Triệu chứng phụ thuộc vào loại dây thần kinh bị tổn thương.
Nếu tổn thương dây thần kinh vùng đầu mặt hoặc thị giác, người bệnh có thể nhìn đôi, khó điều tiết mắt, liệt vận nhãn, đau quanh hốc mắt hoặc liệt một bên mặt.
Trường hợp tổn thương dây thần kinh giữa ở cổ tay gây hội chứng ống cổ tay, người bệnh có thể bị tê, đau rát hoặc cảm giác châm chích ở ngón cái, ngón trỏ, ngón giữa và một phần ngón áp út.
Người bệnh bị tổn thương dây thần kinh ở chi dưới thường bị đau, tê hoặc yếu bàn chân và cẳng chân, ảnh hưởng đến khả năng đi lại.
Bác sĩ Huyền lưu ý các triệu chứng của bệnh thần kinh ngoại biên thường khởi phát âm thầm, dễ bị nhầm với tình trạng mệt mỏi, bệnh lý cơ xương khớp hoặc rối loạn tuần hoàn ngoại biên. Người bệnh nên đến bệnh viện chuyên sâu về thần kinh khi thấy bất thường, để bác sĩ khám và đánh giá cẩn thận.
Bác sĩ khai thác triệu chứng, khám thần kinh kết hợp các kỹ thuật như điện sinh lý thần kinh cơ - đo dẫn truyền thần kinh, xét nghiệm máu, chụp cộng hưởng từ... Từ đó, bác sĩ xác định nguyên nhân, điều trị sớm, tránh tổn thương thần kinh không hồi phục.
Thanh Long
Độc giả đặt câu hỏi về bệnh thần kinh tại đây để bác sĩ giải đáp
