Nhiều triệu phú công nghệ Mỹ chấp nhận rủi ro tính mạng khi uống phẩm nhuộm, tự tiêm hóa chất, máu người trẻ vào cơ thể nhằm tìm kiếm công thức trường thọ.
Tháng 9/2024, Bryan Johnson đăng một dòng trạng thái ngắn trên X, thông báo dừng 5 năm tự tiêm rapamycin vào cơ thể mình. Nhà đầu tư mạo hiểm 48 tuổi, người từng bán công ty Braintree cho PayPal với giá 800 triệu USD, viết: "Sau khi loại trừ tất cả nguyên nhân tiềm ẩn khác, chúng tôi nghi ngờ rapamycin chính là thủ phạm". Cơ thể ông đã hứng chịu nhiễm trùng da, tăng đường huyết, rối loạn lipid máu và nhịp tim tăng cao suốt quá trình tự thử nghiệm liều lượng từ 5 mg đến 10 mg mỗi tuần.
Đây không phải lần đầu Johnson can thiệp vào cơ thể mình theo cách này. Trong dự án cá nhân mang tên Blueprint, ông từng uống hàng chục viên thuốc mỗi ngày, tiêm peptide, truyền máu từ con trai ruột với hy vọng đảo ngược tuổi tác. Đầu tháng 7 năm nay, ông tiết lộ mắc bệnh viêm dạ dày tự miễn, một chẩn đoán khiến dư luận đặt câu hỏi liệu chuỗi can thiệp y khoa liên tục đã làm rối loạn hệ miễn dịch của chính ông.
Johnson chỉ là gương mặt nổi bật nhất trong một nhóm triệu phú công nghệ tại Thung lũng Silicon đang tự biến mình thành đối tượng thí nghiệm cho cơn sốt kéo dài tuổi thọ. Theo điều tra của tạp chí Nature, nhiều tỷ phú khác cũng tham gia trào lưu này bằng những phương pháp chưa qua kiểm chứng lâm sàng đầy đủ trên người.
Peter Thiel, trong một cuộc phỏng vấn với Bloomberg News năm 2014, từng tuyên bố sử dụng hormone tăng trưởng với mục tiêu sống tới 120 tuổi. Một số lãnh đạo công nghệ khác uống xanh methylene, chất vốn dùng làm phẩm nhuộm dệt may, với niềm tin nó "tăng cường trí não".
Tại San Francisco, các "bữa tiệc peptide" diễn ra công khai, nơi người tham dự khoác áo blouse trắng và hướng dẫn nhau tiêm BPC-157 hay TB-500, hai hợp chất được giới công nghệ gọi bằng cái tên "Wolverine Stack".
Triệu phú công nghệ Bryan Johnson. Ảnh: Magdalena Wosinska
Gốc rễ của trào lưu này nằm ở khoảng trống giữa lý thuyết sinh học và bằng chứng thực nghiệm trên người. Rapamycin có cơ sở khoa học nhất định, nó tác động lên con đường tín hiệu mTOR, cơ chế điều hòa tăng trưởng tế bào, và các nghiên cứu trên chuột từng ghi nhận nó kéo dài tuổi thọ loài này từ 23% đến 60%. Nhưng khoảng cách từ chuột sang người là một vực sâu chưa được lấp đầy.
Thử nghiệm lâm sàng PEARL, công bố tháng 4/2025 với 114 người lớn tuổi tham gia theo mô hình ngẫu nhiên, mù đôi, có đối chứng, đã không đạt mục tiêu chính khi rapamycin không làm thay đổi lượng mỡ nội tạng của người tham gia. Các thử nghiệm trước đó chỉ ghi nhận rapamycin cải thiện đáp ứng miễn dịch với vaccine cúm ở người già, chứ không chứng minh được khả năng kéo dài tuổi thọ.
Với hormone tăng trưởng, Mayo Clinic, một trong những cơ sở y tế uy tín nhất tại Mỹ, cảnh báo rủi ro vượt xa lợi ích và chỉ ra rất ít bằng chứng cho thấy hormone này giúp người trưởng thành khỏe mạnh lấy lại sức sống.
Với BPC-157 và TB-500, giáo sư Adam Taylor từ Đại học Lancaster khẳng định hai hợp chất này chưa từng được chứng minh mang lại lợi ích nào cho con người. FDA cũng chỉ cho phép sử dụng xanh methylene trong y tế ở phạm vi cực kỳ hạn chế, chủ yếu điều trị một bệnh lý về máu hiếm gặp, không liên quan gì đến chức năng não bộ.
Điều nguy hiểm không nằm ở việc vài triệu phú tự nguyện chấp nhận rủi ro với cơ thể mình, mà ở tốc độ lan truyền của những trào lưu này qua mạng xã hội. Từ mẹo cắm ống hút sâu vào họng để uống xanh methylene mà không nhuộm xanh răng lưỡi, đến việc mua chuỗi peptide tổng hợp trên chợ đen, công chúng đang học theo những "chuẩn mực" mà chính người khởi xướng cũng chưa lường hết hậu quả.
Andrew Steele, nhà nghiên cứu tuổi thọ độc lập, khẳng định hiện chưa có bất kỳ can thiệp y khoa nào được chứng minh có thể kéo dài tuổi thọ con người bằng cách tác động trực tiếp vào quá trình lão hóa. Ông gọi việc các triệu phú Silicon Valley bỏ qua các giai đoạn kiểm chứng an toàn để lao vào can thiệp không kiểm soát là hành động mạo hiểm.
Giáo sư Nir Barzilai, Chủ tịch Hội Khoa học Lão hóa và nhà nghiên cứu di truyền học tại trường Y Albert Einstein, chia sẻ với Nature một góc nhìn thận trọng hơn về trường hợp Johnson: "Nếu bạn hỏi liệu những gì ông ấy đang dung nạp vào cơ thể có cơ sở hay không, tôi sẽ trả lời là có. Tuy nhiên, việc sử dụng các chất này mới chỉ dựa trên lý thuyết sinh học, chứ hoàn toàn chưa có bằng chứng lâm sàng".
Bryan Johnson bây giờ đang sống với một chẩn đoán viêm dạ dày tự miễn, kết quả của chuỗi 5 năm biến cơ thể mình thành phòng thí nghiệm không có đối chứng, không có ủy ban đạo đức và không có giới hạn an toàn nào ngoài chính sự chịu đựng của ông.
Bình Minh (Theo Fanpu, Nature)
